Кандрацій Іванавіч Навумаў (1918—1944) — савецкі ваенны. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944). Гвардыі капітан.

Біяграфія Кандрацій Іванавіч Навумаў нарадзіўся 4 кастрычніка 1918 года ў вёсцы Казачынскае Кірэнскага павета Іркуцкай губерні РСФСР (цяпер пасёлак Казачынска-Ленскага раёна Іркуцкай вобласці) у сям'і селяніна Івана Тарасавіча Навумава. Рускі.

Па заканчэнні сямі класаў сельскай школы, Кандрацій Іванавіч з'ехаў у Кірэнск і паступіў у педагагічнае вучылішчаЦяпер Кірэнскі прафесійна-педагагічны каледж., два курсы якога скончыў у 1936 годзе. Затым ён уладкаваўся стралком пазаведамаснай аховы воднага транспарту. Ахоўваў аб'екты Чырвонаармейскага суднарамонтнага завода Ленскага рачнога параходства. Неўзабаве стаў памочнікам па палітычнай частцы начальніка ваенізаванай аховы Кірэнскага порта.

У канцы 1930-х гадоў па краіне пракацілася хваля рэпрэсій. Пацярпеў і К. І. Навумаў. 4 лістапада 1938 года ён быў арыштаваны па абвінавачванні ў контррэвалюцыйнай дзейнасці. Больш за паўгода Кандраці Іванавіч правёў у турме, але следчыя не дамагліся ад яго прызнальных паказанняў. 23 чэрвеня 1939 года К. І. Навумаў быў асуджаны, але тут жа справа была спынена па рэабілітуючых абставінахКанчаткова рэабілітаваны Пракуратурай Рэспублікі Саха (Якуція) 25.02.2000.

У верасні 1939 годзе К. І. Навумаў быў прызваны Кірэнскім раённым ваенкаматам у шэрагі Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі і накіраваны ў Сызранское танкавае вучылішча, якое ён скончыў у верасні 1941 года. Спачатку Кандрацій Іванавіч служыў у вучылішчы, камандзірам вучэбнага танкавага ўзвода, затым праходзіў паўгадавую стажыроўку ў запасным танкавым палку. У маі 1942 года лейтэнант К. І. Навумаў быў накіраваны ў горад Горкі, дзе завяршалася фарміраванне 10-га танкавага корпуса і быў прызначаны камандзірам узвода 399-га танкавага батальёна 183-й танкавай брыгады.

У баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі лейтэнант К. І. Навумаў з чэрвеня 1942 года. Ваяваў на танку Мацільда на Заходнім фронце. З жніўня 1942 года 10-й танкавы корпус дзейнічаў у складзе 16-й арміі і займаў абарону на жыздрынскім кірунку. У разлютаваных баях Кандрацій Іванавіч знішчыў два танкі праціўніка. З 14 па 20 жніўня 1942 года танк Навумава ў складзе групы капітана І. І. Мішукова стойка абараняў пераправу праз раку Жыздра ля пасёлка Восты. Група з чатырох «Мацільд», узмоцненая адной процітанкавай гарматай на працягу тыдня адбівала да дзесяці нападаў танкаў і пяхоты ворага, знішчыўшы пры гэтым 6 цяжкіх нямецкіх танкаў, 15 сярэдніх танкаў, 2 аўтамашыны з грузамі, станковы кулямёт і да 2-х рот пяхоты. За адзнаку ў баі Кандраці Іванавіч быў узнагароджаны медалём «За адвагу». Тут жа ў баях пад Сухінічамі праявіўся яго арганізатарскі талент. Ён стаў камандзірам танкавай роты, а неўзабаве пасля прысваення звання старшага лейтэнанта быў прызначаны намеснікам камандзіра батальёна. У цэлым жа дзеянні 10-га танкавага корпуса былі не надта паспяховыя. Корпус панёс вялікія страты, і ў канцы верасня 1942 года, яго вывелі ў рэзерв для даукамплектавання і пераўзбраення.

У студзені 1943 года танкавы корпус, у якім служыў старшы лейтэнант К. І. Навумаў, быў перакінуты на Заходні фронт і ўвайшоў у склад 1-й гвардзейскай арміі. У студзені 1943 года Кандрацій Іванавіч удзельнічаў у Астрагожска-Расашанскай аперацыі, у складзе свайго падраздзялення вызваляў Старабельск. Затым корпус быў падпарадкаваны 40-й арміі Варонежскага фронту і ўдзельнічаў у аперацыі «Скачок». У баях корпус зноў панёс цяжкія страты і быў выведзены ў тыл. Да лета 1943 года К. І. Навумаў быў выраблены ў капітаны і прызначаны на пасаду намесніка камандзіра танкавага батальёна. Пасля даўкамплектавання ён вярнуўся ў склад 40-й арміі і летам 1943 года прымаў удзел у Курскай стратэгічнай абарончай аперацыі, а затым у аперацыі «Румянцаў». У ходзе баёў на Курскай дузе капітан К. І. Навумаў камандаваў групамі танкаў брыгады, якія кідаліся ў бой на самых цяжкіх участках фронту. Дзейнічаючы тактычна правільна і ўмела манеўруючы, капітан Навумаў неаднаразова пераламываў ход бою і наносіў ворагу вялікія страты. 14 ліпеня 1943 года са строю выйшаў камандзір батальёна, і Кандрацій Іванавіч прыняў камандаванне батальёнам на сябе. У перыяд з 14 ліпеня па 10 жніўня батальён пад яго кіраўніцтвам вызваліў дзясяткі населеных пунктаў, знішчыўшы пры гэтым 4 нямецкіх танка, 7 самаходных артылерыйскіх ўстаноўкі, 14 аўтамашын з ваеннымі грузамі, 11 артылерыйскіх гармат рознага калібра, 19 мінамётаў, 2 склада з боепрыпасамі і да 460 салдат і афіцэраў праціўніка. У выніку імклівых манеўраў танкісты Навумава захапілі ў якасці трафеяў 15 бронемашын і бронетранспарцёраў, 11 грузавых, 3 легкавых і 2 штабных машыны, 17 матацыклаў, а таксама адбілі захоплены і пераабсталяваны немцамі танк Т-70. 18 жніўня 1943 года капітан Навумаў быў паранены, але хутка вярнуўся ў строй. Калі 27 жніўня ў ходзе распачатага наступлення ў Левабярэжнай Украіне са строю выйшаў камандзір танкавай роты, Кандраці Іванавіч, не лічачыся са сваёй пасадай, узяў камандаванне ёю на сябе. Асабіста ведучы роту ў бой, ён сваім прыкладам натхняў танкістаў на выкананне пастаўленых баявых задач. Падчас Сумска-Прылуцкай аперацыі ён асабіста знішчыў 2 танкі, 1 САУ, 3 гарматы, 4 мінамёты і да 70 салдат і афіцэраў вермахта. За подвігі ў баях Кандрацій Іванавіч быў удастоены Ордэна Айчыннай вайны 2 ступені. У лістападзе 1943 года 10-й танкавы корпус удзельнічаў у Кіеўскай наступальнай аперацыі, пасля завяршэння якой быў выведзены ў рэзерв Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандавання. У снежні 1943 года К. І. Навумава накіравалі на трохмесячныя курсы ў Ленінградскую ордэна Леніна Чырванасцяжную вышэйшую афіцэрскую школу бранятанкавых і механізаваных войскаў.

Паспяхова скончыўшы праграму навучання камандзіраў танкавых батальёнаў, капітан К. І. Навумаў у красавіку 1944 года атрымаў прызначэнне ў 1-й гвардзейскі танкавы корпус 1-га Беларускага фронту, дзе прыняў пад камандаванне 2-й батальён 15-й гвардзейскай танкавай брыгады. 23 чэрвеня 1944 года пачалася Беларуская стратэгічная наступальная аперацыя, якая завяршылася вызваленнем Беларусі. У рамках аперацыі «Баграціён» батальён гвардыі капітана К. І. Навумава асабліва вызначыўся ў Бабруйскай франтавой наступальнай аперацыі.

24 чэрвеня 1944 года пасля магутнай артылерыйскай падрыхтоўкі танкі 15-й гвардзейскай танкавай брыгады з аўтаматчыкамі на брані пераадолелі па загадзя выкладзеным гацям забалочаныя ўчасткі, і разгарнуўшыся ў баявыя парадкі, пачалі наступ на апорны пункт нямецкай абароны Чорныя БродыЧыгуначная станцыя на накірунку Бабруйск-Акцябрскі.. Вораг аказваў жорсткае супраціўленне, абараняючы сваю базу забеспячэнняНа станцыі і ў яе наваколлях размяшчаліся буйныя склады з боезапасам і харчам для рэгулярных частак вермахта, але 25 чэрвеня 1944 года 5 танкаў 2-га батальёна брыгады, кіраваныя гвардыі капітанам Навумавым, уварваліся на станцыю Чорныя Броды, і знішчыўшы 2 процітанкавыя прылады, 1 самаходную гармату і да 30 нямецкіх салдат, якія ўступілі ў перастрэлку з варожым бранецягніком. У ходзе артылерыйскай дуэлі праціўніку ўдалося падпаліць танк гвардыі . Д. Я. Камарова і тады танкіст вогненным таранам перакуліў нямецкі бронецягнік, вырашыўшы такім чынам зыход бою. На станцыі танкісты захапілі эшалон з харчаваннем і некалькі буйных складоў з боепрыпасамі. На досвітку 27 чэрвеня 1944 года гвардыі капітан К. І. Навумаў, камандуючы групай танкаў, ўварваўся ў населены пункт ЯловікіЦяпер у межах горада Бабруйска. у прыгарадзе Бабруйска і вызваліў яго ад праціўніка, знішчыўшы пры гэтым склад з боепрыпасамі, адзін варожы танк і 7 салдатаў праціўніка. Умела манеўруючы пад агнём ворага, ён вывеў свае танкі на вышыню 170,2, і адкрыўшы ураганны агонь па пазіцыях немцаў, расчысціў брыгадзе шлях на Бабруйск. Ранняй раніцай батальён гвардыі капітана К. І. Навумава першым уварваўся на паўночна-заходнюю ўскраіну Бабруйска. Немцы, ведучы ўраганны агонь, здолелі адсекчы аўтаматчыкаў ад танкаў, але Кандрацій Іванавіч, пакінуўшы танк, прымусіў пяхоту падняцца. Дзейнічаючы сумесна, аўтаматчыкі і танкісты рушылі да цэнтра горада, знішчаючы жывую сілу і тэхніку праціўніка. У цэнтральных раёнах горада ім удалося дагнаць і расстраляць аўтакалону праціўніка, які адступаў, знішчыўшы пры гэтым да 30 машын. У баях за Бабруйск гвардыі капітан К. І. Навумаў асабіста знішчыў 3 САУ, 3 машыны з пяхотай, зенітную буйнакаліберную пушку і трох фаўстнікаў. 1 ліпеня 1944 года, ужо ў ходзе Мінскай франтавой наступальнай аперацыі, К. І. Навумаў з двума танкамі, абышоўшы праціўніка з тылу, уварваўся на станцыю Талька і знішчыў 2 САУ і 2 самаходкі захапіў у якасці трафеяў. У баі за станцыю Кандраці Іванавіч быў цяжка паранены, але працягваў камандаваць батальёнам да канца бою.

За ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 жніўня 1944 года гвардыі капітану Навумаву Кандрацію Іванавічу было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Наступленне Чырвонай Арміі працягвалася, і Кандрацій Іванавіч не мог доўга заставацца на бальнічнай койцы. Яшчэ да канца не акрыяўшы ад ранення, ён вярнуўся ў частку. Завяршыўшы разгром нямецкай групоўкі да канца жніўня 1944 года, савецкія войскі выйшлі да дзяржаўнай мяжы СССР. У пачатку верасня яны ўступілі на тэрыторыю Польшчы. 5 верасня 1944 года 1-ы гвардзейскі танкавы корпус генерал-маёра М. Ф. Панава фарсіраваў раку Нараў у раёне горада Пултуска. Пачаліся жорсткія баі за Пултускі плацдарм, у ходзе якіх танк гвардыі капітана К. І. Навумава быў падбіты. Цяжка параненага камбата тэрмінова эвакуіравалі ў шпіталь у Рэчыцы, але выратаваць яго не ўдалося. 12 верасня 1944 года Кандрацій Іванавіч ад атрыманых раненняў памер. Пахавалі яго ў брацкай магіле прама ў двары бальніцы. Пасля парэшткі воінаў былі перанесены на Андрэеўскія могілкі.

Узнагароды і званні

Званне Герой Савецкага Саюза (Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 жніўня 1944 года): Медаль «Залатая Зорка», Ордэн Леніна. Ордэн Айчыннай вайны II ступені (Загад Ваеннага Савета 40-й арміі № 018/н ад 8 снежня 1943 года). Медалі, у тым ліку: Медаль «За адвагу» (Загад Ваеннага Савета 16-й арміі № 0669 ад 6 верасня 1942 года).

Памяць Імем Героя Савецкага Саюза К. І. Навумава названы вуліцы ў Бабруйску і Рэчыцы, а таксама сухагрузны цеплаход рака-мора Ленскага аб'яднанага рачнога параходства. Стэла з барэльефам К. І. Навумава ўсталяваная на Алеі Герояў у Рэчыцы.

Літаратура

Кузнецов И. И. Золотые Звёзды иркутян. — Иркутск: Восточно-Сибирское книжное издательство, 1982. — С. 119-122. — 352 с. Ягодинский Е. А. Золотые звёзды речников: очерки о речниках, удостоенных звания Героя Советского Союза: в 4 вып. Выпуск 2. — М. ДОСААФб 1976. — С. 75-78. — 133 с.

Дакументы

Спасылкі

Катэгорыя:Пахаваныя ў Рэчыцы Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны Катэгорыя:Памерлі ад ран