Вайна супраць Бока Харам — узброенны канфлікт паміж урадавай арміяй Нігерыі і яе саюзнікамі з аднаго боку, і ісламарадыкаламі з другога.

Перадгісторыя Яшчэ ў тыя часы, калі Нігерыя была калоніяй Брытанскай Імперыі, у краіне перыядычна адбываліся сутычкі на рэлігійнай глебе. Аднак найбольш жорсткія сутыкненні пачаліся пасля таго, як паўночная, пераважна мусульманская, частка краіны атрымала права на жыццё па законах шарыяту. Мясцовая хрысціянскае меншасць стала падвяргацца ганенням. Горад Джос двойчы станавіўся цэнтрам самых жорсткіх сутычак паміж прадстаўнікамі двух рэлігійных канфесійReligious Riots in Nigeria Leave Hundreds Dead | Christianity Today | A Magazine of Evangelical Conviction. У 2008 годзе там загінула 300 чалавек, звыш 400 паранены, а ў 2010 годзе — забіта больш за 500, што стала адным з самых кровапралітных сутыкненняў у гісторыі горадаBBC News — Nigeria ethnic violence 'leaves hundreds dead'. На фоне рэлігійнай вайны ў краіне актывізаваліся ісламісцкія групоўкі, напрыклад, Бока Харам.

Канец 2000-х і першая палова 2010-х

2009 У перыяд з 27 па 30 снежня ў горадзе Баўчы падчас сутыкненняў паміж паліцыяй і членамі радыкальнай мусульманскай секты Кала-Като загінула, паводле розных звестак, ад 38 да 70 чалавекВ Нигерии в столкновениях полиции с исламистами погибли 70 человек. Большая частка загінуўшых былі дзецьмі ва ўзросце ад 9 да 15 гадоўNigeria sect violence victims 'mostly children'. Лідар Кала-Като Малам Бадамасі загінуў або быў арыштаваны паліцыяйВ Нигерии в результате беспорядков погибли более 20 человек. Па заявах членаў Кала-Като, яна была заснавана Махамедам Марвам, які таксама заснаваў Ян ТацынеThe Kala-Kato clash in Bauchi. Секта выступала супраць заходняй адукацыі і медыцыны, членам Кала-Като было забаронена трымаць у хаце тэлевізары, радыё, а таксама любую літаратуру, акрамя Карана11 children await trial over sect violence in Nigeria. Па справе секты было арыштавана 11 дзяцей ва ўзросце ад 5 да 13 гадоў.

2010 28 снежня ў выніку серыі выбухаў і нападаў на цэрквы ў гарадах Джос і Майдугуры загінулі, па меншай меры, 30 чалавек. Бока Харам узяла на сябе адказнасць за тэракты і заявіла, што гэта было помстай за падзеі ў горадзе ДжосRadical Islamist sect says it carried out Nigeria church attacks | World news | The Guardian.

2011 5 ліпеня — па паведамленні прадстаўнікоў дзяржаўнай службы бяспекі Нігерыі, у штатах Баўчы, Борна, Кадуна, Кано, Ёбе і Адамава было арыштавана больш за 100 членаў Бока ХарамВ Нигерии арестованы свыше 100 боевиков исламской группировки «Боко харам». 25 снежня — групоўка Бока Харам ажыццявіла серыю тэрарыстычных актаў супраць хрысціянNigeria Church Bombs: Militants Boko Haram Claim Attacks During Christmas Services | World News | Sky News. У адказ на тэракты прэзідэнт Джонатан увёў у штатах Ёбе, Нігер, Плато і ў некаторых частках штата Борна рэжым надзвычайнага становішчаNigeria’s president declares state of emergency after Christmas attacks — TelegraphBoko Haram Attacks Force Emergency in 4 Nigeria States — NYTimes.comGoodluck Jonathan vows to crush Boko Haram — Africa — Al Jazeera English.

2012 2 студзеня — прадстаўнік Бока Харам Абул Куака (англ. Abu Quqa) заявіў, што хрысціяне, якія пражываюць на поўначы Нігерыі, павінны пакінуць рэгіён на працягу трох дзён ці загінуцьВ Нигерии исламисты группировки «Боко Харам» выдвинули ультиматум христианам — Террор — RFIИсламисты Нигерии угрожают устроить геноцид христиан :: Общество :: Top.rbc.ruBOKO HARAM AGAINST NIGERIA — CNN iReport 10 студзеня — падчас нападу на мячэць у горадзе Бенін-Сіці ў штаце Эда, і ў выніку абстрэлу невядомымі людзьмі бара, у якім было шмат паліцэйскіх, 11 чалавек загінулі. Ініцыятарамі нападу на мячэць сталі ўдзельнікі прафсаюзаў, якія выступалі за адмену павялічэння цэн на паліва. 13 студзеня — Абубакар Шэкаў, адзін з лідараў Бока харам, пра смерць якога паведамляласяNigerian sect leader killed in custody — World news — Africa — msnbc.comNigerian troops attack mosque, kill 200 rebels ў 2009 годзе, выступіў з відэазваротам на YoutubeThe Boko Haram terror chief who came back from the dead. На думку журналістаў France 24, манера яго выступу нагадвае аналагічныя звароты членаў Аль-Каіды 21 студзеня — у Кано была ажыццёўлена серыя тэрактаў: ​​смяротнікі падарвалі сябе каля чатырох паліцэйскіх участкаў. Адказнасць за выбухі, у выніку якіх загінула не менш за 215 чалавек, узяла на сябе радыкальная мусульманская арганізацыя «Бока Харам». 25 лістапада — па меншай меры 11 чалавек загінулі ў выніку двух выбухаў у ваенным гарадку Джадж нігерыйскай правінцыі Кадуна.

2013 18 сакавіка — у выніку пяці выбухаў на аўтавакзале ў горадзе Кано, размешчаным на поўначы Нігерыі, загінулі, па меншай меры, 25 чалавек. 18 чэрвеня — баевікі радыкальнай ісламісцкай арганізацыі «Бока харам», якая пратэстуе супраць еўрапейскага тыпу выкладання ў мясцовых школах, уварваліся ў мясцовую школу і застрэлілі з аўтаматаў 9 школьнікаў. Пасля нападнікі пакінулі месца злачынства да прыбыцця паліцыі. 29 верасня — члены ісламісцкай групоўкі «Бока Харам» расстралялі каля паўсотні студэнтаў сельскагаспадарчага каледжа ў штаце Ёбе, размешчаным на паўночным усходзе Нігерыі.

2014 1 сакавіка — у выніку нападу баевікоў ісламісцкай групоўкі «Бока Харам» на нігерыйскі горад Мафа і падвойнага тэракту ў горадзе Майдугуры на паўночным усходзе Нігерыі загінулі па меншай меры 85 чалавек. Выбухі з інтэрвалам у дзве хвіліны прагрымелі ў натоўпе людзей, якія сабраліся на рынкавай плошчы паглядзець футбольны матч па тэлевізары. 14 красавіка — групоўка «Бока Харам» скрала больш за 270 школьніц з ліцэя ў населеным пункце Чыбок (штат Борна). Напад на навучальную ўстанову лідар арганізацыі, Абубакар Шэкаў, патлумачыў тым, што «дзяўчынкі павінны пакінуць школу і выйсці замуж»ИТАР-ТАСС: Международная панорама — Группировка «Боко харам» взяла на себя ответственность за похищение школьниц в Нигерии. Два выбухі адбыліся на аўтобуснай станцыі ў прадмесці сталіцы Нігерыі горада Абуджа. Каля 30 транспартных сродкаў, у асноўным пасажырскія аўтобусы, былі пашкоджаныя. У выніку тэракту 71 чалавек загінуў і 124 атрымалі раненні. 5-6 мая — у выніку начной атакі на горад Гамбору, штат Борна, баевікамі былі забітыя звыш 300 жыхароў. Выжылыя беглі ў суседні Камерун. Вялікая частка горада была разбурана. 20 мая — у горадзе Джос адбыліся два выбухі: адзін на рынку, другі ў найбліжэйшай бальніцыNigeria bombings: 'Death toll passes 100' на сайте bbc.com, 20 мая 2014. У выніку гэтых выбухаў загінулі мінімум 162 чалавекіСерия терактов в Нигерии на сайте rbctv.rbc.ru, 21 мая 2014, больш за 56 атрымалі раненніПервин Мамед-заде. В результате теракта в нигерийском городе Джос погибли 118 человек, 56 получили ранения на сайте itar-tass.com, 21 мая 2014. 1 чэрвеня — у нігерыйскім горадзе Мубі на паўночным усходзе краіны прагрымеў выбух, ахвярамі якога сталі 40 чалавек. Выбух адбыўся падчас футбольнага матчу, за якім назіралі многія мясцовыя жыхары. 10 лістапада — не менш за 48 чалавек загінулі і 79 атрымалі раненні ў выніку выбуху, здзейсненага тэрарыстам-смяротнікам у школе горада Патыскум на паўночным усходзе Нігерыі. 25 лістапада — два магутныя выбухі прагрымелі на адным з шматлюдных рынкаў нігерыйскага горада Майдугуры на паўночным усходзе краіны. Ахвярамі тэракту сталі не менш за 78 чалавек. 28 лістапада — два тэрарыста-смяротніка зладзілі выбухі ў саборнай мячэці нігерыйскага горада Кано. У выніку тэракту загінулі па меншай меры 64 чалавекі, 126 чалавек атрымалі раненні.

Другая палова 2010-х 2015 У пачатку студзеня 2015 года члены арганізацыі «Бока Харам» спалілі 16 гарадоў і вёсак на поўначы Нігерыі ў штаце Борна, а таксама 10-тысячны горад Бага на беразе возера Чад. 2 тысячы чалавек загінулі, больш за 30 тысяч былі вымушаныя пакінуць месца пражывання. 12 лютага — на адным з рынкаў Нігерыі тэрарыстка-смяротніца прывяла ў дзеянне выбуховае прыстасаванне. У выніку выбуху загінулі па меншай меры сем чалавек, параненыя 20. 25 лютага — у ходзе паспяховай баявой аперацыі армія Чада знішчыла 207 баевікоў. Як паведаміў урад краіны, у ходзе баёў у прыгранічным горадзе Гарамбу загінуў адзін вайсковец, а 9 былі параненыя. Салдаты Чада таксама захапілі арсенал лёгкага зброі і боепрыпасаўВ Нигерии военные из Чада уничтожили более 200 исламистов «Боко Харам». 7 сакавіка — у выніку серыі тэрактаў у розных частках горада Майдугуры загінулі 58 чалавек, параненыя 139. 8 сакавіка — тэрарысты «Бока харам» прысягнулі на вернасць «ІДІЛ»Боко Харам присягнула на верность Исламскому государству. Тым часам ваеннаслужачыя Нігера і Чада пачалі маштабнае сухапутнае наступленне пры падтрымцы ВПС на сілы экстрэмісцкай групоўкі «Бока Харам» на паўночным усходзе НігерыіСМИ: Армии Нигера и Чада начали масштабное наступление на группировку «Боко Харам». 12 сакавіка — стала вядома, што за 4 дні наступлення аб’яднаных войскаў Нігерыі, Нігера, Чаду і Камеруна на тэрыторыі Нігерыі вызвалена 36 населеных пунктаў ад баевікоў «Бока Харам»Объединенные войска Чада, Нигерии, Нигера и Камеруна освободили 36 селений от «Боко Харам». У гэты ж дзень афрыканскія краіны пачалі рыхтаваць праект рэзалюцыі Савета бяспекі ААН у падтрымку намаганняў Нігерыі, Нігера, Чаду і Камеруна па барацьбе з «Бока Харам»Африканские страны готовят резолюцию СБ ООН по борьбе с «Боко харам». 29 сакавіка — тэрарысты «Бока Харам» абезгаловілі 20 жыхароў штата Борна і спалілі іх дамы. У выніку нападаў на паўночным усходзе дзяржавы было забіта больш за сорак мірных жыхароў. Перад гэтым армія Нігерыі зачысціла ад бандфармаванняў горад Гуозу, ліквідаваўшы іх базу ў паселішчы. Палонных і забітых баевікоў было даволі шмат. У лясным масіве непадалёк ад горада размешчаўся галоўны штаб «Бока Харам»«Боко Харам» обезглавили 20 человек и сожгли их дома. 6 красавіка — баевікі «Бока Харам» пераапрануліся ў прапаведнікаў і забілі 24 жыхароў вёскі Кваджафа ў штаце Борна. Калі мірныя грамадзяне прыйшлі на, нібыта, пропаведзь, тэрарысты адкрылі па іх агоньВ Нигерии переодетые в проповедников боевики расстреляли 24 человека. 29 красавіка — ваенныя Нігерыі правялі аперацыю ў лесе Самбіса на паўночным усходзе краіны. З палону баевікоў былі вызваленыя захопленыя ў Чыбоке 200 дзяўчынак і 93 жанчыны. Ваенныя знішчылі тры лагеры ісламістаў. Частка дзяўчат была параненая пры перастрэлцы, некаторая колькасць баевікоў забітаВ Нигерии правительственные войска освободили из плена исламистов 200 девочек и 93 женщин. 2 чэрвеня — у выніку выбуху на рынку на паўночным усходзе Нігерыі загінулі не менш за 50 чалавек. 6 ліпеня — колькасць ахвяр двух выбухаў, якія прагрымелі ў горадзе Джос у цэнтральнай частцы Нігерыі, перавысіла 50 чалавек. 23 ліпеня — выбухі прагрымелі ў горадзе Гомбе, недалёка ад мячэці і аўтобусных прыпынкаў. Загінулі 37 чалавек, больш чым 100 пацярпелых. 26 ліпеня — па меншай меры 14 чалавек загінулі пры выбуху ў камерунскім горадзе Мару. 3 жніўня — баевікі «Бока Харам» напалі на вёску Малары і забілі 13 мясцовых жыхароў. Таксама ў ходзе наступлення на пазіцыі групоўкі «Бока Харам» нігерыйская армія здолела вызваліць 178 закладнікаў, у тым ліку больш за 100 дзяцей. 11 жніўня — 47 чалавек загінулі пры выбуху ў Нігерыі, больш за 50 параненыя. 31 жніўня — каля 80 чалавек загінулі ў выніку нападаў баевікоў «Бока Харам» на тры вёскі ў штаце Борна на паўночным усходзе Нігерыі. 3 верасня — па меншай меры 30 чалавек загінулі ў выніку двух выбухаў на поўначы Камеруна. 11 верасня — у Нігерыі падарваная школа для дзяцей перамешчаных асоб. Меліся шматлікія ахвяры. 21 верасня — не менш як 21 чалавек загінуў у выніку тэракту ў горадзе Майдугуры на паўночным усходзе Нігерыі. 19 кастрычніка — у Нігерыі пры падрыве двух тэрарыстак-смяротніц загінулі 11 чалавек. 28 кастрычніка — у штаце Борна вайскоўцы ўрадавых сіл Нігерыі вызвалілі па меншай меры 338 чалавек, якія ўтрымліваліся «Бока Харам». Сярод іх восем мужчын, 138 жанчын, 192 дзіцяціСМИ: армия Нигерии освободила более 330 заложников группировки «Боко Харам».