Барыс Якаўлевіч Магаліф (, — , Горкі, Магілёўская вобласць) — , кіно, , музыкант, , , прыродазнаўца.
Біяграфія
Лёс бацькоў Яго бацька, Якаў Марэевіч Магаліф, прыехаў ў Маскву ў 1919 годзе, а ў 25 гадоў працаваў галоўным бухгалтарам . Потым працаваў начальнікам фінансавага аддзела . У 1926 годзе быў напраўлены ў Берлін на працу ў . Яго жонка ўспамінала, што «…1-га красавіка 1937 года на Беларускім вакзале арыштавалі майго мужа, выклікаўшы яго з Берліна. Пазней мне далі з ім спатканне, не дазволіўшы нічога пытацца аб справе. Спытаўшы пра дзяцей, муж мой раптам заплакаў. Яно было апошнім» Отрывок из воспоминаний Софьи Васильевны Магалиф (1900—1986).https://www.kaliayevskaya-5.ru/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D0%B0/%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84/. У красавіку 1937 года па справе «Масква-Цэнтр» быў абвінавачаны ў шпіянажы. З даведкі аб расстрэле відаць, што яго расстралялі ў дзень суда — 25 жніўня 1937 года і пахавалі на на могілках Данскога манастыра Архіў Прэзідэнта РФ. «Спіс асобаў, якія падлягаюць суду ваеннай калегіі Вярхоўнага Суда Саюза СССР» Воп.24, справа 410, ліст 260. 20 жніўня 1937 года http://stalin.memo.ru/spiski/pg02265.htm ..
Але жонцы было выдана пасведчанне аб смерці, дзе было сказана: «Паведамляю, што Магаліф Якаў Марэевіч, 1895 года нараджэння, быў асуджаны Ваеннай Калегіяй Вярхоўнага Суда Саюза ССР 25 жніўня 1937 года і, адбываючы пакаранне, памёр 17 кастрычніка 1938 года». У 1955 годзе быў рэабілітаваны. Сям’ю «» адразу ж выслалі з Масквы ў пасёлак Акбулак (цэнтр Арэнбургскай вобласці). У гэтым пасёлку Барыс Магаліф жыў з маці і старэйшым братам да 1942 года. Маці, Соф’ю Васільеўну Магаліф (нар. Аржанава), у 1942 годзе пасадзілі ў АЛЖИР (). Яна вярнулася ў Маскву толькі ў сярэдзіне 50-х гадоў.
Першы арышт
У пасёлку Акбулак упершыню арыштавалі самога Барыса. Яго сын Яўген згадваў, як бацька яму распавядаў: «у сярэдзіне вайны, калі яму было 15 гадоў, адзін хлопчык данёс на яго, што ён хваліў усё нямецкае. Бацьку арыштавалі і пачалі „шыць“ яму справу аб стварэнні контррэвалюцыйнай арганізацыі. Але тут ён захварэў на тыф і быў змешчаны ў бальніцу. Затым хлопчык, які на яго данёс, прызнаўся, што абылгаў яго, і бацьку пакінулі паміраць. Выжыў…».
Затым Барыс працаваў асвятляльнікам у цыркавога артыста , а ў канцы вайны паступіў у Кіеўскае артылерыйскае вучылішча, якое было эвакуіравана ў г. Бузулук. Аднак, ваенная кар’ера не адбылася, бо ў асобым аддзеле даведаліся, што ён сын «ворага народа».
Ён паступіў у . Праўда, праз год зразумеў, што гэтая спецыяльнасць не для яго. Журналісту газеты «Горецкий вестник» (Магілёўская вобласць, Беларусь) Пятру Дзятліковічу ён распавядаў, што «…за год студэнцкага жыцця напісаў сцэнарый двухсерыйнага фільма. З ім у 1946 годзе ён прыйшоў ва Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі. І яго прынялі» .Детликович, Пётр. Горкі ў асобах: агні над Проней. Мн.: 2012. С. 115.
Студэнт УДІКа. Ролі ў кіно. Другі арышт
Два гады Барыс Магаліф вучыўся на сцэнарным факультэце, а ў 1948 годзе перайшоў на рэжысёрскі. Вучыўся ў класе рэжысёра Сяргея Герасімава. У 1947 годзе яго запрасілі на здымкі ў фільмы «» і «». У 1948 годзе ён зняўся ў фільмах «» і «» разам з вядомымі артыстамі Р. Плятам, Б. Бабачкіным, П. Кадачнікавым, В. Марэцкай і іншымі. У фільме «Маладая гвардыя» ён выконваў ролю нямецкага афіцэра, паколькі валодаў выдатным берлінскім вымаўленнем нямецкай мовы.
У студзені 1949 года, у дваццаць адзін год, Барыс Магаліф быў арыштаваны ў другі раз. Прычын было некалькі: па-першае, у гэты час пачалася барацьба з «бязроднымі касмапалітамі», галоўным чынам, з яўрэямі. Акрамя гэтага, ён быў сынам «ворага народа», а, акрамя таго, следчыя запісалі яго ў распаўсюдніка звестак, якія ганьбяць правадыра сусветнага пралетарыяту У. І. Леніна.
Прафесар Эрлен Федзін, які сядзеў з Б. Магаліфам у адной камеры на , у сваёй кнізе «Филин на развалинах» піша: «Сын дыпламата Барыс Магаліф нарадзіўся ў Берліне. Свабодна валодаючы нямецкай мовай, у фільмах Герасімава выконваў ролі афіцэраў Вермахта. Яго бацька расстраляны, але Барыс трапіў на Лубянку не за бацьку, а па ласцы сяброўкі. Студэнтка акцёрскага факультэта УДІКа, прыгажуня, яна з недаверам выслухала аповед Барыса аб сексуальных забавах крамлёўскіх уладароў. Прамаўчала. А на наступны дзень сказала: „Барыс, я палічыла сваім камсамольскім абавязкам паведаміць аб тваім аповедзе, каму варта“. Са следчым Барыс быў непачцівы, паплаціўся за гэта двума тыднямі Лубянскага карцара. Па абвінавачванні ў паклёпе на правадыра народаў атрымае дзесяць гадоў. Ужо паступаючы ва УДІК, Барыс больш любіў змей, чым людзей, а пасля Лубянкі ён аддае свядомым стварэнням яшчэ большую перавагу» Федин Э. И. Филин на развалинах. — СПб. : НИИХ СПбГУ, 2000. — С. 130.
У лагерах ГУЛАГа
У асабістай справе Б. Магаліфа, якая захоўваецца ў архіве Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі, ёсць «Асабісты ліст па ўліку кадраў». У ім рукой Барыса Якаўлевіча напісана: «з 1948 па 1955 гг.: музыкант раз’яздных брыгад». А ў графе — месца ўстановы, арганізацыі — «раз’езды». Што гэта былі за «раз’езды», вядома: лагеры ў Архангельскай вобласці. Там яго выратавала ўменне граць на фартэпіяна і акардэоне, асвоіў ён і трубу, трамбон і флейту. Б. Магаліф быў у складзе так званай культурна-выхаваўчай часткі. У лагеры ён пазнаёміўся з (1914—2002), знакамітай актрысай, і акампанаваў ёй на акардэоне падчас яе выступаў.
Аб гэтых гадах знаходжання ў лагеры яна напісала кнігу ўспамінаў «Татьянин день», дзе распавядае пра Б. Магаліфа: «Прывялі… Барыса Магаліфа. Выглядае ён амаль хлопчыкам, хоць, як ён горда заявіў, яму ўжо дваццаць пяць гадоў, сын дыпламата, атрымаў за мяжой выдатнае выхаванне, разумны, з гумарам, вясёлы, як быццам бы і не арыштант, выдатны акардэаніст, паколькі з дзяцінства навучаўся гульні на фартэпіяна, з абсалютным слыхам. Віна яго перад краінай, у якой ён нарадзіўся, вялікая: ён яўрэй і сын расстралянага дыпламата…». Калі кніга была апублікавана, Таццяна Акунеўская ў маі 1998 года даслала яе Б. Магаліфу з аўтографам: «Дарагому майму сэрцу Барысу Магаліфу ад катаржніцы. Т. Акунеўская. Масква».
Пасля рэабілітацыі
Пасля вяртання ў 1955 годзе з лагера Б. Магаліф вырашыў стаць музыкантам. У «Аўтабіяграфіі», якая захоўваецца ў яго асабістай справе ў архіве БДСГА, ён пісаў: «…музыка, якой я займаюся з дзяцінства, заявіла пра сябе ўсё больш актыўна, і я вырашыў атрымаць прафесію музыканта…» У 1955 годзе ён паступіў у Віцебскае музычнае вучылішча. У 1963 годзе яго запрашаюць на працу ў гэта вучылішча. З кнігі «История Витебского музыкального училища (1918—1978)» (аўт. склад. Я. М. Герашчанка) вядома, што ён выкладаў гармонію, сальфеджыа, , беларускую музыку і працаваў у вучылішчы да 1970 года. У «Гісторыі…» адзначаецца, што «гэта быў вельмі прынцыповы і патрабавальны педагог. Ён адрозніваўся вялікай эрудыцыяй, незвычайнай памяццю»Е. М. Геращенко. История Витебского музыкального училища .
Ужо зусім у сталым узросце, у 1958 годзе, Барыс Якаўлевіч паступіў у Беларускую дзяржаўную кансерваторыю, дзе вучыўся ў адной групе з будучымі вядомымі кампазітарамі І. Лучанком і С. Картэсам.
Яго сын Яўген успамінаў: «Дыпломнай працай майго бацькі ў Беларускай кансерваторыі (ён вучыўся ў прафесара А. Багатырова) стала араторыя „Я — чалавек“. Араторыя складалася з некалькіх частак, кожная з якіх была напісана на вершы вядомых паэтаў. У аснове ляжаў дыялог, спрэчка Чалавека з Богам. Сярэдняя частка была напісана на шэкспіраўскі „“ — пераклад С. Маршака… Вось да гэтай часткі араторыі бацькі і прычапіліся на выпускным экзамене. Паставілі двойку. Вядома, не толькі гэта было прычынай правалу дзяржаўнага экзамену, ён нажыў сабе ворагаў у асобе некалькіх выкладчыкаў і рэктара за тое, што напісаў крытычную паэму пра іх і змясціў у насценную газету. Паехаў да вядомых кампазітараў і функцыянераў . Сустрэўся з Д. Шастаковічам, Д. Кабалеўскім і Старшынёй Праўлення Саюза кампазітараў СССР Ц. Хрэннікавым. Усе кампазітары далі станоўчыя водгукі на араторыю, двойку бацькі выправілі і выдалі дыплом. Але адносіны з кіраўніцтвам Саюза кампазітараў БССР былі сапсаваныя назаўжды, творы бацькі набываліся рэдка, і яго так і не прынялі ў Саюз кампазітараў Беларусі».
Пасля Б. Магаліф выкладаў у Гродзенскім музычным вучылішчы. У 1964—1968 гадах працаваў у гарадскім пасёлку Лёзна Віцебскай вобласці, дзе стварыў тады адзіную ў Беларусі сельскую філармонію. Цікава, што ў гэтыя гады ён не перапыняў сувязі з кінастудыямі і здымаўся ў кінафільмах: «Гадзіннік спыніўся апоўначы» (1958), «Чалавек не здаецца» (1960), «Апавяданні пра юнацтва» (1961), «Цыркачонак» (1979), «Вясельная ноч» (1980), «» (1986). З-за адсутнасці жылля яму прыйшлося ў 1971 годзе з’ехаць з Беларусі ў горад Салават у Башкірыю. Але ў 1979 годзе ён вярнуўся ў Беларусь і стаў працаваць у Баранавічах.
Праца ў Горках Магілёўскай вобласці
З 1980 года Барыс Магаліф пачаў працаваць у БДСГА ў Горках. Некаторы час — дэканам факультэта грамадскіх прафесій, а затым дзесяць гадоў быў акампаніятарам народнага хору ў Палацы культуры акадэміі. Яго запрасілі на працу выкладчыкам у Горацкую гімназію № 1, у якой былі адкрыты класы з эстэтычным выкладаннем.
Памёр 26 снежня 2006 года. Да апошняй хвіліны не расставаўся з нотамі, рыхтуючы да выдання зборнік сваіх песень.
Б. Я. Магаліф — аўтар музыкі да шасці спектакляў Віцебскага тэатра імя Я. Коласа, араторыі ў пяці частках, , больш за 200 песень на вершы С. Маршака, , А. Дзяменцьева, , А. Куляшова, А. Ставера, В. Вярбы, М. Ясеня, А. Пісьмянкова і інш. Аўтар шматлікіх вершаў, займаўся перакладамі вершаў на нямецкую мову.
Адзнака яго асобы, творчасці і педагагічнай працы
У Барыса Магаліфа вучыўся Міхаіл Казінік — мастацтвазнавец, скрыпач, прафесар драматычнага інстытута ў Стакгольме і Вышэйшай школы бізнэсу Скандынавіі, аўтар і вядучы тэлерадыёкампаніі СВЅ, член Міжнароднай асацыяцыі пісьменнікаў і публіцыстаў, эксперт .
У інтэрв’ю ў эфіры «Новой волне» ад 19 верасня 2007 года на пытанне вядучага «Хто з выдатных людзей ўразіў вас больш за ўсё?» ён адказаў: «З сучаснікаў мяне ўразіў чалавек, якога вы не ведаеце. Гэта Барыс Якаўлевіч Магаліф… Яго бацьку расстралялі, маці мучылі ў камеры, а яго самога адправілі ў лагер для дзяцей „ворагаў народа“, і ён правёў там усё дзяцінства. Выйшаў, пажыў трохі, і ў 18 гадоў яго ўжо змясцілі ў сапраўдны канцлагер, у тым ліку ў Бутырку… Пасля чаго паступіў у кансерваторыю. Ён быў маім настаўнікам гармоніі. Гэта быў унікальны чалавек. Вельмі шкада, што ў тыя часы не было відэакамер і не было магчымасці запісаць яго думкі і ідэі. Ён мысліў такімі афарызмамі, такімі катэгорыямі, такой паэзіяй, такім гумарам! Гэта было ўсё адначасова — і сур’ёзна, і юмарыстычна. Ён мог самыя высокія ідэі падаць на ўзроўні гумару. Гэта быў чалавек, які прайшоў усе, яму сапсавалі здароўе, але ён застаўся дасціпным, вясёлым, саркастычным». А на сайце Казінік напісаў: «Для тых, хто сустракаўся ў жыцці з гэтым чалавекам, зносіны з ім было незабыўнымі. Ён і ў жыцці быў Акцёрам Акцёрачам…»БОРИС МАГАЛИФ .
Сям’я Жонка — Фрыда Навумаўна (нар. Берхіфанд) Магаліф (16.04.1927, Мінск — 20.02.2013. Іст Брансвік, ЗША). Сын — Яўген БарысавічОн шагал из Витебска , нарадзіўся ў 1957 годзе ў Віцебску. Скончыў Віцебскае музычнае вучылішча (зараз каледж) і Беларускую кансерваторыю (зараз Акадэмія музыкі). Аўтар шматлікіх песень, мюзікла, кантаты, музыкі для тэатра, інструментальных п’ес, балад і іншых музычных твораў. З 1990 года жыве і працуе ў ЗША. Яго творы выконваюцца больш як у 60 краінах свету: Расіі, Беларусі, ЗША, Францыі, Германіі, Польшчы і іншых краінах.
Фільмаграфія «» — 1947 (Меладрама) «» — 1947 (Ваенны) «» — 1948 (Кінааповесць) " — 1948 (Кінааповесць) Гадзіннік спыніўся апоўначы — 1958 (Прыгоды) Чалавек не здаецца — 1960 (Кінааповесць) «Веснавыя навальніцы» — 1960 (Кінааповесць) «Апавяданні пра юнацтва» — 1961 (Кінааповесць) «Цыркачонак» — 1979 (Прыгоды) «Вясельная ноч» — 1980 — 1986
Вершы