Ме́рчын Но́вак-Не́харньскі, сапраўднае прозвішча — Нойман (, ; 13 чэрвеня 1900, вёска Нехарнь каля Будзішына, Саксонія, Германія — 6 ліпеня 1990, Нехарнь, Германія) — лужыцкі пісьменнік, журналіст і мастак.
Біяграфія
Нарадзіўся 13 ліпеня 1900 года ў лужыцкай вёсцы Нехарнь (Нехерн). Скончыў сярэднюю школу ў вёсцы Ворцынь (Вуршэн), пасля чаго навучаўся жывапісу. У 1919 годзе ў Гёрліцэ была арганізавана яго першая мастацкая выстава. З 1920 года навучаўся ў Лейпцыгу ў Вышэйшай школе графікі і выяўленчых мастацтваў. З 1921 па 1923 год навучаўся ў дрэздэнскай Вышэйшай школе выяўленчых мастацтваў. Падчас навучання займаўся мастацкай рэканструкцыяй славянскай міфалогіі. З 1923 года навучаўся ў Празе, з 1927 па 1929 год — у варшаўскай Акадэміі прыгожых мастацтваў.
Пасля заканчэння навучання вярнуўся ў Будзішын, дзе з 1929 года стаў рэдактарам лужыцкай газеты «Serbske Nowiny». У 1933 годзе пасля прыходу да ўлады нацыстаў пакінуў працу ў рэдакцыі. Удзельнічаў у Другой сусветнай вайне. Пасля заканчэння вайны вярнуўся з амерыканскага палону і стаў працаваць з 1947 года ў рэдакцыі газеты «Nowa doba» (пазней гэтай газеце было вернута даваеннае найменне «Serbske Nowiny»). З 1950 года па 1969 год быў галоўным рэдактарам літаратурнага лужыцкага часопіса «Rozhlad». Быў членам адной з камісій саюзнага кіравання «Домавіны».
У 1958 годзе змяніў нямецкую прозвішча Нойман на аналагічную лужыцкую версію Новак, дадаўшы сабе псеўданім Нехарньскі ад назвы роднай вёскі Нехарнь.
У 1969 годзе выйшаў на пенсію і стаў займацца жывапісам і пісьменніцкай дзейнасцю, жывучы ў роднай вёсцы Нехарнь. У 1974 годзе ўдзельнічаў разам з лужыцкімі мастакамі Евай Воршай Ланзінай і Янам Букам на VII з’ездзе Таварыства мастакоў ГДР у Карл-Маркс-Штаце.
Памёр 6 ліпеня 1990 года ў роднай вёсцы Нехарнь.
Сачыненні
Ruskie byliny, Praha, 1927; Po serbskich pućach, Budyšín, 1936, Wusaty Krjepjel a druhe bajki, Budyšín, 1950; Wuknimy dolnoserbski. Krótki kurs delnjoserbšćiny za hornjołužiskich Serbow, Budyšín, 1952; Zapiski Bobaka, Budyšín, 1952; Serbski Wšudźebył, Budyšín, 1954; Mišter Krabat, Budyšín, 1954; Kołowokoło Błotow, Budyšín, 1957; Bołharske podlěćo, Budyšín, 1958; Wot wčerawša na jutřiše, Budyšín, 1960; Molerjo, spěwarjo, podróżnicy, Budyšín, 1961; Pod Pamirom a za Kaukazom, Budyšín, 1961; Baćon a žaby a druhe bajki, Budyšín, 1967.
Узнагароды
Ордэн «За заслугі перад Айчынай» — двойчы; Ордэн «Зорка дружбы народаў»; Нацыянальная прэмія ГДР; Лаўрэат літаратурная прэмія арганізацыі «Домавіны»; Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага (1959);
Памяць
У вёсцы Нехарнь дзейнічае музей, прысвечаны Мерчыну Новак-Нехарньскаму.
Літаратура Гугнин А. А., Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений, М., 1997, стр. 139, 145—147, 158, 160, 166—167, ISBN 5-7576-0063-2 Лаптева, Л. П., Мерчин Новак-Нехорньский: видный деятель серболужицкой культурной и национальной жизни [Текст] / Л. П. Лаптева // Славяноведение. — 2001. — N 1. — С. . 86-87 Wubrane spisy, zwjazk 1 (pućowanske wobrazy). Bautzen 2000, ISBN 3-7420-1822-1 Wubrane spisy, zwjazk 2 (bajki). Bautzen 2000, ISBN 3-7420-1824-8 Helmut Kaltšmit: Leksikon awtorow serbskich knihow 1945—1978. Bautzen 1979 Dietrich Scholze: Martin Nowak-Neumann (1900—1990), Sächsische Biografie. Herausgegeben vom Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde, bearb. vonMartina Schattkowsky.
Спасылкі
Бібліяграфія Біяграфія
Катэгорыя:Верхнялужыцкія пісьменнікі Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага Катэгорыя:Лаўрэаты Нацыянальнай прэміі ГДР Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Вялікая зорка дружбы народаў» у золаце Катэгорыя:Мастакі Германіі Катэгорыя:Журналісты Германіі