Аперацыя «Крыніца міру» () — ваенная аперацыя ўзброеных сіл Турцыі і пратурэцкіх узброеных фармаванняў сірыйскай апазіцыі (Сірыйская нацыянальная армія і інш.) на поўначы Сірыйскай Арабскай Рэспублікі. Афіцыйная аб’ява аб пачатку аперацыі была зроблена прэзідэнтам Турцыі Рэджэпам Эрдаганам 9 кастрычніка 2019 года.
Аперацыя накіравана супраць курдскай групоўкі YPG («Атрады народнай самаабароны»), якую Турцыя лічыць тэрарыстычнай арганізацыяй, а таксама курдскіх Сірыйскіх дэмакратычных сіл (СДС), створаных ЗША для барацьбы з ІДІЛ. Турэцкае кіраўніцтва было зацікаўлена ў стварэнні на поўначы Сірыі буфернай зоны, якая павінна стаць ахоўным поясам для турэцкай мяжы, дзе ў выпадку поспеху планавалася размясціць 2 млн сірыйскіх бежанцаў з Турцыі// Меркель потребовала от Эрдогана немедленно прекратить операцию в Сирии // РБК, 13.10.2019.
У ходзе аперацыі турэцкія войскі і іх саюзнікі ўсталявалі кантроль над сірыйскімі прыгранічнымі гарадамі Рас-эль-Айн і Тэль-Аб’яд. Пачатак аперацыі прывёў да паспяховага вываду амерыкана-французскага кантынгенту з Сірыі.
13 кастрычніка прадстаўнікі курдскай самаабвешчанай аўтаномнай адміністрацыі паўночна-ўсходніх раёнаў пры садзейнічанні расійскай арміі дасягнулі пагаднення з сірыйскім урадам аб уводзе сірыйскіх урадавых войскаў у раёны, якія кантраляваліся курдамі. 14 кастрычніка сірыйскія падраздзяленні пачалі вылучэнне на поўнач Сірыі і на працягу некалькіх дзён узялі пад свой кантроль гарады Манбідж, Кабані, Ат-Табка, Рака і суседнія раёны, дзве гідраэлектрастанцыі, масты праз Еўфрат, а таксама стратэгічныя шашы.
17 кастрычніка ЗША і Турцыя па выніках перамоваў у Анкары дасягнулі пагаднення аб прыпыненні аперацыі на 120 гадзін, каб даць магчымасць курдскім атрадам пакінуць створаную Турцыяй 30-кіламетровую памежную зону бяспекі
22 кастрычніка прэзідэнты Расіі і Турцыі Уладзімір Пуцін і Рэджэп Таіп Эрдаган правялі ў Сочы перамовы, якія замацавалі новыя зоны ўплыву на паўночным усходзе Сірыі. Аднаўлення аперацыі «Крыніца міру» атрымалася пазбегнуць. У выніку шматгадзінных напружаных перамоваў прэзідэнты прыйшлі да пагаднення, сутнасць якога заключалася ў захаванні статус-кво і прадастаўленні 150 гадзін для адводу ўсіх курдскіх фарміраванняў ад мяжы з Турцыяй на ўсім яе працягу, пасля чаго Расія і Турцыя пачнуць сумеснае патруляванне вызваленай курдамі тэрыторыі, а на мяжу з Турцыяй вернуцца сірыйскія памежнікіМир на смену «Источника мира». Владимир Путин и Реджеп Тайип Эрдоган договорились о статусе-кво на севере Сирии // «Коммерсантъ» от 22.10.2019.
Перадгісторыя Турцыя ўжо даўно агучвала планы па правядзенню аперацыі супраць курдскіх узброеных фарміраванняў на поўначы Сірыі. Пасля аперацыі «Аліўкавая галіна» прэзідэнт краіны Рэджэп Эрдаган сказаў, што дзяржава будзе старацца ліквідаваць тэрарыстычны «калідор» курдаў уздоўж межаў ТурцыіВойна до последнего курда. Як заўляў турэцкі кіраўнік, мэта Анкары заключаецца ў стварэнні буфернай зоны або зоны бяспекі на сірыйскім баку мяжы. Адзіным стрымліваючым фактарам было наяўнасць на ўсходзе Еўфрата амерыканскіх вайскоўцаў, якія дапамагалі курдам у вайне з ІДІЛ. Пасля доўгіх перамоў у жніўні 2019 года туркі і амерыканцы дамовіліся стварыць бяспечную зону, прыбраць з мяжы ўсе фартыфікацыйныя ўмацаванні і цяжкае ўзбраенне, а таксама арганізоўваць сумесныя патрулі. Пасля гэтага пагаднення турэцкія і амерыканскія вайскоўцы некалькі разоў правялі патруляванне, але турэцкі бок застаўся незадаволены тым, што амерыканцы не выканалі дамоўленасці. Эрдаган заявіў, што калі Вашынгтон не забяспечаць бяспеку на поўначы Сірыі да канца верасня, то ваеннае ўмяшанне непазбежна. Пазней Эрдаган паказаў, што Анкара мае права праводзіць трансмежную аперацыю «Крыніца міру» ў суседняй Сірыі дзякуючы дамове, падпісанай урадамі дзвюх краін у горадзе Адана ў 1998 годзеЭрдоган: наши военные имеют право преследовать террористов на территории Сирии ТАСС, 10 октября 2019 года.
Ход аперацыі 9 кастрычніка пасля афіцыйнай аб’явы аб пачатку вайны турэцкія ВПС нанеслі шэраг бомбавых удараў па пазіцыях курдскіх памежнікаў. У адказ былі абстраляны прымежныя гарады Турцыі, ёсць пацярпелыя.
10 кастрычніка Узброеныя сілы Турцыі, як гаворыцца ў паведамленні Міністэрства абароны краіны, пачалі правядзенне наземнага этапу аперацыі «Крыніца міру» на ўсход ад ракі Еўфрат у Сірыі. Паводле турэцкага ваеннага ведамства, па даных на раніцу другога дня, УС Турцыі ў рамках аперацыі нанеслі артылерыйскія ўдары па 181 мэты «тэрарыстаў». Часці турэцкага армейскага спецпрызну ў ноч на 10 кастрычніка прасунуліся ўглыб паўночна-ўсходніх раёнаў Сірыі. У раёне прыгранічнага з Турцыяй сірыйскага горада Тэль-Аб’яд (правінцыя Рака) назіралася зацішша. Турэцкія самаходныя артылерыйскія ўстаноўкі і танкі з вечара 9 кастрычніка вялі абстрэл аб’ектаў пераважна курдскіх «Сірыйскіх дэмакратычных сіл» (СДС) у раёне Тэль-Аб’яда. Па стане на раніцу 10 кастрычніка, у раёне прыгранічнага горада перастрэлкі не зафіксаваны. Паказвалася, што пасля авіяўдараў і артылерыйскага абстрэлу баевікі СДС пакінулі свае пазіцыі. Раней курдскія крыніцы паведамілі пра пяць загінулых і дзесятках параненых мірных жыхарах ў раёне сірыйскіх гарадоў Рас-эль-Айн (правінцыя Хасаке) і Тэль-Аб’яд у выніку авіяўдараў і артылерыйскіх абстрэлаў з турэцкага боку.
11 кастрычніка зенітныя ўстаноўкі «Дэмакратычных сілаў Сірыі» (SDF) працавалі ноччу па пазіцыях турэцкай арміі, сутыкненні ў памежнай зоне не спыняліся і ў цёмны час сутак. Баевікі «Нацыянальнай арміі» далучыліся да турэцкай аперацыі і ўжо ноччу захапілі шэраг вёсак на ўсход ад Тэль-Аб’яда, імкнучыся ўзяць яго ў аблогу. Пазней войскі Турцыі з падтрымкай авіяцыі паспрабавалі штурмаваць Тэль-Аб’яд і Айн-Ісу, як перадаваў Twitter-канал Viva Revolt, але першую спробу штурму курды здолелі адлюстраваць. Турэцкая армія засяродзіла свае сілы на знішчэнні інфраструктуры на поўначы правінцыі, атакаваўшы станцыі вода- і электразабеспячэння, плаціны, нафтавыя ўстаноўкі і жылыя кварталы, што прывяло да гібелі шэрагу грамадзянскіх асоб і значнай матэрыяльнай шкоды. Курдскія сілы бяспекі працягнулі паліць покрыўкі, каб пагоршыць бачнасць для турэцкай артылерыі і знішчальнікаў. Паводле паведамлення Эрдагана, размешчаным на яго афіцыйнай старонцы ў сетцы Twitter, у выніку аперацыі «Крыніца міру» ў Сірыі было забіта 109 тэрарыстаў SDF. У адказ на абвінавачванне ў тым, што Турцыя наўмысна наносіць удары па турмах, дзе ўтрымліваюцца баевікі ІДІЛ, ствараючы ім магчымасць ўцёкаў, Эрдаган заявіў, што ІДІЛ пасля правядзення аперацыі не адродзіцца.
12 кастрычніка спецпрызн ЗША патрапіў пад артылерыйскі абстрэл у горадзе Кабані (Айн-эль-Араб). Інфармацыі аб загінуўшых не паступалаСпецназ США попал под обстрел в Сирии Газета.ru, 12 октября 2019 года. Пасля гэтага байцы Сірыйскіх дэмакратычных сіл абстралялі турэцкі Нусайбін. Пад агнём, у прыватнасці, апынуўся адзін з мясцовых рэстаранаў, у якім на той момант знаходзіліся журналісты. Паводле папярэдніх даных, ніхто не пацярпеў. Войскі Турцыі пры падтрымцы баевікоў Сірыйскай свабоднай арміі (ССА) распачалі спробу штурму населенага пункта ад-Дэрбасія, які знаходзіцца ля самай мяжы паміж Рас Аль-Айнам і Камышлы. У выніку, паводле інфармацыі курдскіх інфармагенцтваў, у прадмесцях горада пад агнём туркаў і іх саюзнікаў былі забіты дзве мясцовыя жыхаркі. Тысячы сваякоў тэрарыстаў «Ісламская дзяржавы» паспрабавалі распаліць беспарадкі ў лагеры «Аль-Хол», скарыстаўшыся аслабленнем аховы на фоне турэцкага наступлення, каб вызваліць з тэрыторыі пункта часовага размяшчэння палонных баевікоў.
13 кастрычніка навінавы партал Halab Today TV перадаваў, што турэцкая артылерыя абстрэляла ўмацаваныя раёны курдаў ля прыгранічнага горада Гэт-Тэль-эль-Аб’яд, у той час як «Сірыйская нацыянальная армія» сцягвала да населенага пункта свае атрады. Саюзнікамі былі захоплены па меншай меры 17 паселішчаў. Акрамя таго, яны прасунуліся на 30 кіламетраў углыб займанага курдамі раёна на мяжы з Эль-Хасакай, ненадоўга перакрыўшы шашу М-4, якую пасля «Дэмакратычным сілам» усё ж удалося адбіць. Перш чым прыступіць да бамбардзіроўкаў, турэцкія вайскоўцы скінулі ўлёткі з верталётаў, у якіх утрымліваўся заклік да сірыйцаў не набліжацца да апорных пунктаў атрадаў народнай самаабароны (YPG) і звязаных з імі фармаванняў. Паступалі супярэчлівыя звесткі аб захопе горада Рас-эль-Айн. Таксама праціўнікі абменьваліся ўдарамі ў раёне населенага пункта Эль-Малікія.
Пратурэцкія баевікі занялі шэраг населеных пунктаў на перыферыі горада Рас-аль-Айн і перарэзалі шашу М4 за 30 км ад мяжы, якая злучае Раку і Хасаку. Камандаванне СДС перакінула сюды падмацаванні і аднавіла баі ў прамысловай зоне і на ўскраіне населенага пункта Тэль-Бейдар, але ВПС Турцыі і артылерыя адціснулі іх. Пазней партал навінаў Anadolu паведаміў аб пачатку штурму горада Эль-Тэль-Аб’яд. У другой палове дня горад перайшоў пад кантроль турэцкай арміі і іх саюзнікаў, якія захапілі яшчэ некалькі прыгранічных пасёлкаў на паўднёвы захад ад Рас-эль-Айна. У раёне горада Камышлы ВПС Турцыі нанеслі ўдар па апорных пунктах СДС; у выніку авіяўдару з ладу выведзена электрастанцыя. Між тым турэцкая артылерыя працягнула абстрэльваць курдскія ўмацаванні ў ваколіцах горада Рас-эль-Айн, а таксама ў суседнім горадзе Дэрбасія Сирия новости 14 октября 12.30 // ФАН.
Тым часам каля 800 замежных грамадзян беглі з лагера ў раёне горада Айн-Іса, у якім курды ўтрымлівалі прыхільнікаў ІД. Як заявіў агенцтву Reuters прадстаўнік СДС Марван Камышлы, лагер на 12 тыс. затрыманых асоб ахоўвала ўсяго 60-70 чалавек, хоць у звычайнай сітуацыі ахова налічвала 700 асоб. Ананімная крыніца турэцкага агенцтва Anadolu паведаміла, што курды самі ўчынілі пажар у лагеры, папярэдне вывеўшы сваю ахову. Прэс-сакратар СДС Мустафа Балі напісаў у сувязі з гэтым у Twitter: «Не трэба чакаць ад нас, што мы будзем клапаціцца пра вашых грамадзян-тэрарыстаў, пакуль вы спакойна глядзіце, як нашых дзяцей забіваюць, людзей прымушаюць бегчы, а ў рэгіёне ідзе этнічная чыстка». Са свайго боку, медыярэсурс ІД заклікаў «спячыя ячэйкі» аказваць садзейнічанне асобам, якія ўтрымліваліся ў лагерах на курдскай тэрыторыі. Па даных турэцкіх СМІ, у выніку артылерыйскіх абстрэлаў з тэрыторыі Сірыі за мінулыя пяць дзён загінулі 18 турэцкіх мірных жыхароў.
У сувязі з турэцкай аперацыяй курды адмовіліся ад правядзення контртэрарыстычных аперацый супраць ІД у зоне сваёй акупацыі, што прывяло да ўзмацнення актыўнасці «спячых ячэек» ісламістаў.
Між тым, узяўшы пад свой кантроль гарады Рас-эль-Айн і Тэль-Аб’яд, Турцыя заявіла пра намер развіваць поспех. Рэджэп Эрдаган 14 кастрычніка паабяцаў, што ў бліжэйшы час саюзныя турэцкай арміі атрады сірыйскай апазіцыі ўвойдуць у стратэгічна важныя гарады Манбідж і Кабані, кантраляваныя курдамі. Афіцыйны прадстаўнік турэцкага прэзідэнта Ібрахім Калын пацвердзіў, што Анкара не мае намеру спыняць аперацыю, пакуль не будуць вырашаны пастаўленыя перад арміяй задачы, нягледзячы на ціск з боку ЗША і саюзнікаў па НАТАЛиха война начало. Заканчивать турецкую операцию придется России // Газета «Коммерсантъ» № 188 от 15.10.2019.
Па паведамленні сірыйскага тэлеканала Al Ihbaria, 14 кастрычніка падраздзяленні турэцкай арміі спрабавалі ўзяць пад свой кантроль шашу ўздоўж мяжы з Турцыяй, якая злучае Алепа з адміністрацыйным цэнтрам Хасеке на паўночным усходзе краіны. Баі турэцкай арміі з курдскімі фарміраваннямі вяліся ў раёне населеных пунктаў Тувейджэль і Эль-Хавейш.
17 кастрычніка ў Анкару прыбылі віцэ-прэзідэнт ЗША Майкл Пенс і дзяржсакратар Майк Пампеа. Па выніках перамоў Майкл Пенс паведаміў, што дасягнуў пагаднення з прэзідэнтам Турцыі Рэджэпам Таіпам Эрдаганам аб прыпыненні турэцкай аперацыі ў паўночнай Сірыі на 120 гадзін. Як заявіў амерыканскі чыноўнік, Анкара пагадзілася не весці ваенныя дзеянні ў Кабані. Па словах віцэ-прэзідэнта, ЗША не плануюць уводзіць дадатковыя санкцыі супраць Турцыі, а акрамя таго, прэзідэнт Трамп гатовы адклікаць ужо дзеючыя эканамічныя санкцыі па меры спынення агнюЭрдоган и Пенс договорились о прекращении операции в Сирии // Коммерсантъ, 17.10.2019.