Ісакіеўскі сабо́р (афіцыйная назва: сабор прападобнага Ісакія Далмацкага) — самы буйны праваслаўны храм г. Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на Ісакіеўскай плошчы. Мае статус музея; зарэгістраваная ў чэрвені 1991 года царкоўная абшчына мае магчымасць здзяйсняць па асобых днях з дазволу дырэкцыі музея. Асвечаны ў імя прападобнага , ушанаванага Пятром I святога, паколькі імператар нарадзіўся ў дзень яго памяці — 30 мая па юліянскім календары.

Пабудаваны ў 1818—1858 гадах па праекце архітэктара Агюста Манферана; будаўніцтва курыраваў імператар Мікалай I, старшынёй камісіі пабудовы быў Карл Оперман.

Урачыстае асвячэнне года новага кафедральнага сабора здзейсніў мітрапаліт .

Тварэнне Манферана — чацвёрты па ліку храм у гонар Ісакія Далмацкага, пабудаваны ў Санкт-Пецярбургу.

Вышыня — 101,5 м, унутраная плошча — больш за м².

Гісторыя

Першая Ісакаўская царква

Да 1706 года на Адміралцейскіх верфях працавала больш за 10 тысяч чалавек, але цэркваў, куды яны маглі б хадзіць, не было. Каб вырашыць гэтую праблему, Пётр I аддаў загад знайсці прыдатнае памяшканне для будучай царквы. Быў абраны будынак вялікага чарцёжнага свірна, размешчанага з заходняга боку Адміралцейства на адлегласці 15-20 м ад канала (які праходзіць вакол Адміралцейства) і ў 40-50 м ад берага Нявы.

Будаўніцтва як першай, так і наступных Ісакіеўскіх цэркваў вялося за кошт казны. Першы храм быў узведзены на грошы, выдзеленыя на будаўніцтва Адміралцейства пад кіраўніцтвам графа Ф. М. Апраксіна, для ўзвядзення шпіля царквы быў запрошаны галандскі архітэктар .

Першы драўляны храм, названы Ісакіеўскай царквой, быў асвечаны ў 1707 годзе. Яго прастата тыповая для першых пабудоў Пецярбурга пятроўскага перыяду. Гэта быў зруб з круглага бярвення даўжынёй да 18 м, шырынёй 9 м і вышынёй да даху 4-4,5 м. Знешнія сцены былі абабіты гарызантальнымі дошкамі шырынёй да 20 см. Каб забяспечыць добры сход снегу і дажджу, дах меў вугал нахілу не менш за 45 градусаў. Яго таксама зрабілі драўляным і пакрылі воданепранікальным воска-бітумным саставам чорна-карычневага колеру, якім тады смалілі дно караблёў.

У 1709 годзе Пётр I распарадзіўся аб правядзенні рэстаўрацыйных работ у царкве. Гэта рашэнне было абумоўлена жаданнем палепшыць выгляд самой царквы, а таксама вырашыць шэраг праблем, якія ўзніклі па ходзе эксплуатацыі (адзначалася, што ў царкве стала сыра і холадна, што прыводзіла да разбурэння драўляных канструкцый).

Гэтая сціплая царква адыгрывала ролю адной з галоўных у горадзе, тут года пабраліся шлюбам Пётр I і Кацярына Аляксееўна. У паходным журнале ёсць запіс за гэты дзень:

У новым годзе, які ўжо не даваў чакання нягод, Пётр I абвянчаўся з Кацярынай Аляксееўнай 19-га, у аўторак, на ўсяедным тыдні. Вянчанне яго вялікасці здзейснена раніцай у Ісакіеўскім саборы. У 10 гадзін раніцы высокашлюбныя пры залпах з бастыёнаў Петрапаўлаўскай і Адміралцейскай крэпасцяў уступілі ў свой зімовы дом.

З 1723 года, па імператарскім указе, толькі ў Ісакіеўскім храме маглі прыносіць прысягу маракі Балтыйскага флоту і служачыя Адміралцейства.

Другая Ісакіеўская царква Другая Ісакіеўская царква, у камені, была закладзена ў 1717 годзе, паколькі першая да таго часу ўжо прыйшла ў заняпад. года Пётр I уласнаручна заклаў першы камень у падмурак новай царквы ў імя Ісака Далмацкага. Другая Ісакіеўская царква будавалася ў стылі «» па праекце вядомага дойліда пятроўскай эпохі , які знаходзіўся на службе ў Пецярбургу з 1714. Пасля яго скону ў 1721 годзе будаўніцтва ўзначаліў М. Ф. Гербель. Да гэтага часу ўжо былі выкананы падмуркі. Захавалася данясенне ў каменных спраў майстра Якава Неўпакоева: «Па смерці архітэктара Матарнові даручана кіраўніцтва пабудовы архітэктару Гербелю, які не паказвае, што рабіць, і ў будоўлі прыпынак». Ф. 467. Оп. 1, Ч. I. Кн. 7б. Д. 317, 09.1720.. Гербель узвёў царкоўныя скляпенні, але пасля таго, як яны з-за няўдалых праектных рашэнняў трэснулі, кіраўніцтва будаўніцтвам было перададзена Гаэтана Кіяверы. Царкву дабудоўваў каменных спраў майстар Якаў Неўпакоеў. Завяршалі аздабленне спачатку Кіяверы (1725—1726), а потым Міхаіл Зямцоў (1728).

Царква, пабудаваная ў 1727 годзе, была трохнефнай, з бакавымі прытворамі і, упершыню ў Расіі, мела ў плане форму . Тынковыя фасады былі амаль пазбаўленыя дэкору, бакавыя прытворы чляніліся пілястрамі з капітэлямі, іх франтоны ўпрыгожвалі карнізы лаканічнага профілю. Сцены бакавых фасадаў чляніліся падвойнымі лапаткамі у чвэрць цэглы, размешчанымі паміж арачнымі вокнамі. Вокны былі зашклёныя люстраным ямбургскім шклом — мясцовы завод працаваў з тых часоў, калі гэтыя землі належалі Швецыі. Пад вокнамі, гэтак жа, як і пад вокнамі Кунсткамеры і палаца царыцы , Гербель зладзіў нішы. Апсіда, прытворы, бакавыя нефы мелі скляпеністыя цагляныя перакрыцці. «», пастаўлены на перакрыжаванні скляпенняў, вянчаў васьмігранны купал з зоркай. Шпіль на званіцы і купал былі пабудаваныя па праекце ван Болеса ў 1724 годзе. Вальмавы дах з гарызантальным заломам быў пакрыты жалезам па . Даўжыня ў плане складала 28 сажняў (60,5 м). Шырыня ад паўднёвых дзвярэй да паўночных — 15 сажняў (32,4 м), у іншых месцах — 9,5 сажняў (20,5 м).

Па абліччы яна нагадвала Петрапаўлаўскі сабор. Гэта падабенства яшчэ больш узмацнялася дзякуючы стройнай званіцы з гадзіннікам-курантамі, прывезеным Пятром I з Амстэрдама разам з гадзіннікам для Петрапаўлаўскага сабора. Вышыня шпіля званіцы амаль роўная вышыні шпіля вежы Адміралцейства.

Званіца мела ў вышыню 12 сажань і 2 аршыны (27.4 м), шпіль — 6 сажань (13 м). Купал і шпіль званіцы былі ўвянчаныя меднымі пазалочанымі крыжамі вышынёй у 7 футаў 8 цаляў і шырынёй 5 футаў. Скляпенні царквы былі драўляныя. Фасады паміж вокнаў былі ўпрыгожаны пілястрамі.

для царквы быў зроблены разьбяны пазалочаны іканастас, падобны іканастасу ў Петрапаўлаўскім саборы.

Царква была пабудавана на беразе Нявы, там, дзе цяпер стаіць Медны коннік. Месца было абрана відавочна няўдала, вада, размываючы бераг, уздзейнічала на падмурак, руйнуючы мур. Да таго ж у маі 1735 года ўдар маланкі выклікаў пажар у царкве і яна сур’ёзна пацярпела.

Крыніцы

Літаратура

Спасылкі

Афіцыйны сайт музея-помніка «Ісакіеўскі сабор» Вэб-камера Ісакіеўская плошча з гукам Сферычная панарама «Ісакіеўскі сабор» на v360.ru

Катэгорыя:Храмы Санкт-Пецярбурга Катэгорыя:Саборы Расіі Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Расіі Катэгорыя:Музеі-храмы