Ірына Мікалаеўна Мельнікава (; , Мэна, Чарнігаўская губерня — , Кіеў) — савецкі і ўкраінскі гісторык. Доктар гістарычных навук, прафесар, член-карэспандэнт АН УССР.
Біяграфія Нарадзілася 24 кастрычніка 1918 года ў Мене Чарнігаўскай губерні.
У 1940 годзе скончыла Кіеўскі дзяржаўны ўніверсітэт. У пачатку Вялікай айчыннай вайны эвакуіравана ў г. Шымкент (Казахская ССР), дзе ў 1941 − 1942 гадах выкладала гісторыю ў Паўднёва-казахскім вучыцельскім інстытуце.
Вучылася ў аспірантуры Аб’яднанага ўкраінскага дзяржаўнага універсітэта у горадзе Кзыл-Арда. У 1946 годзе ў Кіеве абараніла дысертацыю на тэму «Палітыка расійскага ўрада ў дачыненні да Украіны ў 1725—1740 гады» (навуковы кіраўнік А. Увядзенскі), але пасля гэтага пакінула ўкраіністыку, каб прысвяціць сябе багемістыцы і заходняй славістыцы.
Жонка гісторыка А. Ліхалата (1914—1993).
Памерла 3 лістапада 2020 года ў Кіеве.
Навуковая дзейнасць У 1947—1959 гадах — старшы навуковы супрацоўнік Інстытута славяназнаўства Акадэміі навук СССР (Масква), дзе даследавала палітычную гісторыю Чэхіі, Славакіі і Закарпацця.
З 1957 года фактычна працавала ў Кіеве, у Інстытуце гісторыі Акадэміі навук УССР. Там жа ў 1961 годзе абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Класавая барацьба ў Чэхаславакіі ў перыяд часовай частковай стабілізацыі капіталізму (1924—1929 гады)». Гэтая праца па гэты дзень застаецца самай поўнай з гісторыі палітычных партый Чэхіі 1920-х гадоў, якія былі напісаныя ва Украіне.
У 1965—1988 гадах працавала загадчыкам аддзела гісторыі міжнародных адносін сацыялістычных краін, з 1988 — галоўны навуковы супрацоўнік. У 1973 годзе абрана членам-карэспандэнтам Акадэміі навук УССР.
У 1970-я гады была вядучым навукоўцам па гісторыі еўрапейскіх краін, адным з нямногіх ва Украіне па гісторыі Славакіі і Чэхіі. Наладжвала супрацоўніцтва з профільнымі гістарычнымі ўстановамі акадэмій навук Балгарыі, Чэхіі, Польшчы. Пасля аднаўлення ўкраінскай незалежнасці, стварала праграму вывучэння гісторыі міжнародных сувязяў Украіны ў найноўшы час.
Узнагароды Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1967). Прэмія імя Д. Мануільскага АН УССР (1976). Грамата Прэзідыума ВР УССР (1976). Ордэн Дружбы народаў (1978). Ганаровая грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета УССР (1982). Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1986). Нагрудны знак МАН Украіны «Выдатнік адукацыі Украіны» (1996). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Украіны (2002). Ордэн князя Яраслава Мудрага 5-га ступені (2008). Медаль імя Людавіта Штура Славацкай акадэміі навук.
Асноўныя працы Зовнішня політика України в умовах глобалізації: Анот. іст. хроніка. — К., 2004 (у суаўтарстве). Україна і Європа (1990—2000 рр.): Анот. іст. хроніка: В 2 ч. — К., 2001 (у суаўтарстве). Украинско-чехословацкие интернациональные святи. — К., 1989 (у суаўтарстве). Деятельность обществ дружбы с СССР в странах социалистического содружества. — К., 1987 (у суаўтарстве). Укрепление братской дружбы и сотрудничества стран социалистического содружества. — К., 1987 (у суаўтарстве). Сотрудничество общественных организаций стран социализма. — К., 1983 (у суаўтарстве). Породненные социалистическим интернационализмом. Дружественные связи и сотрудничество породненных областей и городов УССР и братских стран социализма. — К., 1980 (у суаўтарстве). За дружбу з країною Великого Жовтня. Діяльність товариств дружби з СРСР в європейських соціалістичних країнах. — К. 1977 (у суаўтарстве). На магістралях дружби і братерства. Участь Української РСР у співробітництві Радянського Союзу з європейськими соціалістичними країнами (1966—1970 рр.). — К., 1974 (у суаўтарстве). 3 історії зарубіжних соціалістичних країн. — К., 1971 (у суаўтарстве). Інтернаціональна сила ленінських ідей. — К., 1970 (у суаўтарстве). Зарубіжні інтернаціоналісти в рядах борців за владу Рад на Україні. — К., 1967 (у суаўтарстве). Великий Жовтень і міжнародний робітничий та національно-визвольний рух. — Львів, 1967 (у суаўтарстве). Украинская ССР и зарубежные социалистические страны. — К., 1965 (у суаўтарстве). Классовая борьба в Чехословакии в 1924—1929 гг. — М., 1962. История Чехословакии. — М., 1960 (у суаўтарстве).
Спасылкі М. В. Знаменская, Н. В. Крывец. Мельнікава Ірына Мікалаеўна [Архіў 15 красавіка 2016 у Wayback Machine.] // In Memoriam. Мельнікава Ірына Мікалаеўна. Украінскі гістарычны часопіс. С. 228—229, ч. 6, 2010. Мельнікава Ірына Мікалаеўна / / Украіна ў міжнародных адносінах. Энцыклапедычны слоўнік-даведнік. Выпуск 5. біяграфічная частка: А-М / АДК. рэд. Н. Н. Варварцаў. — К.: Ін-т гісторыі Украіны НАН Украіны, 2014. — С. 307—309.
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі Украіны