Су Шы (), які выступаў пад псеўданімам Су Дунпо () (, Мэйшань, Імперыя Сун — , Чанчжоу, Імперыя Сун) — кітайскі , , мастак, каліграф, чайны майстар і дзяржаўны дзеяч Сун.
Біяграфія Су Шы нарадзіўся ў Мэйчжоу ля падножжа гары Эмэйшань у сям’і вядомага навукоўца. Пры праходжанні кэцзюя юны Су Шы пабіў экзаменатараў сваёй мудрасцю. За сваю доўгую кар’еру змяніў нямала саноўніцкіх пастоў, кіраваў рознымі правінцыямі, удзельнічаў у абмеркаванні планаў рэфармавання сістэмы дзяржаўнага кіравання.
Падобна да шматлікіх іншых сучаснікаў, Су Шы не прыняў «новы палітычны курс» міністра Ван Аньшы, за што ў 1079 годзе перавёўся ў вёску на 5 ці 7 гадоў. Замест таго, каб гараваць аб галечы і забыцці, Су Шы захапляўся прыродай правінцыі Хэбэй і пісаў вершы, якія ўвайшлі ў лік жамчужын кітайскай паэзіі. Іх адметныя рысы — аптымістычнае светаадчуванне і фармальнае наватарства.
Па вяртанні да двара Су Шы прымірыўся з Ван Аньшы і нават абменьваўся з ім вершаванымі пасланнямі. Разам з Шэнь Ко ён займаўся складаннем трактата аб лячэбных травах. У 1094 годзе ён быў зноў выдалены ад двара, на гэты раз у Паўднёвую правінцыю Гуандун, дзе пасяліўся ў мястэчку Дунпо («усходні схіл»), назва якога стала яго псеўданімам.
На вершы Су Шы напісана песня групы «Лодка».
Гастраном
Су называюць адным з чатырох класічных кітайскіх гастраномаў. Астатнія трое — Ні Цзань (1301—1374 гг.), Сюй Вэй (1521—1593 гг.) і Юань Мэй (1716—1797 гг.)Endymion Wilkinson, Chinese History: A Manual (Cambridge, MA.: Harvard University Press, Rev. and enl., 2000): 634.. Існуе легенда, для якой няма ніякіх доказаў, што ён выпадкова вынайшаў вядомую страву . Распавядаюць, што аднойчы Су Дунпо вырашыў прыгатаваць тушаную свініну. Затым стары сябар наведаў яго падчас гатавання і выклікаў на партыю ў кітайскія шахматы. Су зусім забыўся пра страву, якая да таго часу стала надзвычай густой, пакуль яе вельмі духмяны пах не нагадаў яму пра гэта. Аднак некаторыя легенды паказваюць на адваротнае: жыхары вёскі проста назвалі страву са свініны ў яго гонар пасля яго смерці. Таксама магчыма, што страва проста яму магла спадабаццаHsiang-Ju Lin and Tsuifeng Lin, with a Foreword and Introduction by Lin Yutang, Chinese Gastronomy. New York,: Hastings House, 1969 ISBN 0-8038-1131-4. Various reprints, p 55..
Су, каб растлумачыць свае вегетарыянскія схільнасці, сказаў, што яму ніколі не падабалася забіваць жывёл для свайго абедзеннага стала, але ў яго была цяга да пэўных прадуктаў, такіх як малюскі, таму ён не мог утрымацца. Калі ён трапіў у турму, яго погляды змяніліся: «З таго часу, як я трапіў у турму, я не забіў ніводнай істоты… адчуўшы на сабе такую трывогу і небяспеку, калі я адчуваў сябе дакладна курыцай, якая чакае на кухні, я не магу больш прычыняць ніякай шкоды жывой істоце і прымусіць яго пакутаваць ад невымернага страху і болю проста для таго, каб дагадзіць свайму смаку»Egan, Word, Image, and Deed, p. 52-53..
Беларускія пераклады На беларускую мову перакладаў Мікола Мятліцкі.
Літаратура
Су Дун-по. Стихи, мелодии, поэмы. М.: Художественная литература, 1975. Cу Ши. Лес записей Дун-по. Записки из Чоучи / Перевод и комментарии // Алимов И. А. Лес записей: Китайские авторские сборники X—XIII вв. в очерках и переводах . СПб.: Петербургское Востоковедение, 2009. С. 459—516; 516—527. — ISBN 978-5-85803-407-0 [ Cюй Юаньчун ; 許淵冲 ] Xu Yuanchong (translator). Selected Poems of Su Shi. [ Chinese with English translations ]. Hunan: Hunan People’s Publishing House, 2007. Watson, Burton (translator). Selected Poems of Su Tung-p’o. [ English translation ]. Copper Canyon Press, 1994. Голубев И. О. Су Дун-по и его поэзия // Су Дун-по. Стихи, мелодии, поэмы. М., 1975. Голубев И. О. Обвинители и защитники поэта Су Ши // Проблемы Дальнего Востока. 1973. № 1. Политическая борьба в средневековом Китае: 40—70 гг. XI в. М.: Наука, 1970. Мартынов А. С. Буддизм и конфуцианцы: Су Дун-по и Чжу Си // Буддизм, государство и общество в странах Центральной и Восточной Азии в средние века [: сб.]. М.: Наука, ГРВЛ, 1982. С. 206—316. Egan, Ronald. Word, Image, and Deed in the Life of Su Shi. Cambridge (Mass.): Harvard University Press, Harvard-Yenching Institute Monograph Series, 1994. — ISBN 0-674-95598-6. Yang, Vincent. Nature and Self: A Study of the Poetry of Su Dongpo, With Comparisons to the Poetry of William Wordsworth . Peter Lang, 1989. (American University Studies, Series III) — ISBN 0-8204-0939-1
Спасылкі
Из сборника Су Ши < «Лес записей Дун-по» > «Дун-по чжи линь» : Материалы к истории сунских <авторских сборников> бицзи, 6. Комментированный перевод с китайского И. А. Алимова // Письменные памятники Востока. 2006. № 1(4). С. 54—82.
Катэгорыя:Каліграфы Кітая Катэгорыя:Кітайскамоўныя паэты Катэгорыя:Мастакі Кітая