Ян Ізы́дар Штаўдынгер (; , — . Кракаў) — польскі паэт, эпіграміст, сатырык, тэарэтык лялечнага мастацтва, перакладчык.
Біяграфія Наведваў школу ўзорных практыкаванняў пры настаўніцкай семінарыі ў Кракаве. Пасля пачатку Першай сусветнай вайны разам з бацькамі эвакуіраваўся ў Брно ў Маравіі, дзе працягнуў адукацыю на Прыватных польскіх гімназійных курсах. У 1915 годзе пачаў вучыцца ў 2-й няпоўнай гімназіі імя караля Ян Сабескага ў Кракаве. Пасля заканчэння школы і здачы іспыту на атэстат сталасці ён таксама пачаў вывучаць паланістыку і германістыку ў Ягелонскім універсітэце. У 1923 годзе ён скончыў гадавую педагагічную адукацыю, а праз год атрымаў ступень доктара філасофіі па працах: Стаўленне Гарчынскага да рэлігіі і ўплыў Гётэ на Гарчынскага.
Пасля заканчэння школы Штаўдынгер заняў пасаду настаўніка польскай мовы ў сярэдняй школе імя Уладзіслава Ягелончыка ў Дэмбіцы, а пасля заканчэння вайсковай службы ў пяхотнай кадэцкай школе ў Залешчыках пераехаў у Быдгашч, дзе паўгода чытаў лекцыі ў мужчынскай настаўніцкай семінарыі. У 1930 годзе пераехаў у Познань, дзе чатыры гады чытаў лекцыі ў настаўніцкай семінарыі. Ажаніўся з Зофіяй Янкоўскай, у 1933 годзе нарадзілася дачка Ганна. У 1934 годзе стаў выкладчыкам Дзяржаўнай факультэцкай школы, чытаў лекцыі (1938—1939) па тэатру лялек.
Пасля пачатку вайны Штаўдынгер разам з сям’ёй быў арыштаваны немцамі, змешчаны ў перасыльны лагер і пераселены ў вёску Маліцы Сандамірскага павета. У Апатаве ўдзельнічаў у тайным навучанні ў малодшай школе.
У 1944 годзе ён дабраўся да Любліну і заняў пасаду кіраўніка секцыі лялек у Міністэрстве культуры і мастацтва Польскага камітэта нацыянальнага вызвалення, арганізаваўшы першыя лялечныя тэатры. Праз некалькі тыдняў яго звольнілі па дысцыплінарнай падставе.
Пасля вайны пасяліўся ў Лодзі. На кароткі час ён займаў пасаду літаратурнага кіраўніка лялечнага тэатра «Бедронка» Таварыства сяброў дзяцей рабочых, а да сакавіка 1950 года працаваў рэферэнтам літаратуры ў аддзеле культуры і мастацтва ваяводскага ўпраўлення ў Лодзі.
У 1946 годзе ў яго нарадзіўся сын Яцак і з гэтага года паэт супрацоўнічаў з Цэнтральным інстытутам культуры. У 1947—1950 гадах жыў таксама ў Шклярскай Парэмбе. У 1961 г. пераехаў з Лодзі ў Закапанэ.
У 1954 годзе яму паставілі дыягназ сапраўдная паліцытэмія, і ён шмат разоў шпіталізаваўся, у тым ліку: у Лодзі, Варшаве і Кракаве. Ён памёр у гематалагічнай клініцы праф. Юльяна Александровіча ў Кракаве 12 верасня 1970 года.
Магіла Яна і Зоф’і Штаўдынгераў на Сальваторскіх могілках у Кракаве.
Узнагароды Літаратурная ўзнагарода Аб’яднання польскіх пісьменнікаў у Познані (1936) Узнагарода часопіса «Odra» (1947)
Крыніцы
Літаратура Balicki S.W., Sztaudynger nieznany, «Życie Literackie», nr 10, 1974, s. 8-9. Kolankowski J., Gazda w rozjazdach, «Literatura pod Śnieżką. Prace Karkonoskiego Towarzystwa Naukowego», nr 70, Jelenia Góra 1996, s. 47-58. Kolankowski J., Ścieżka nad Kamienną: wspomnienie o Janie Sztaudyngerze, «Rocznik Jeleniogórski», t. 15, 1977, s. 61-75. Natanson W., Hierarchie i sylwety, Warszawa 1985, s. 84-101. Natanson W., Uśmiech i poezja Jana Sztaudyngera, Łódź 1976. Sztaudynger J., Szczęście z datą wczorajszą, Kraków 1974. Sztaudynger J., Sztaudynger-Kaliszewicz A., Chwalipięta, czyli rozmowy z Tatą, styczeń — wrzesień 1970, Łódź 1982. Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, t. 8, pod red. J. Czachowskiej, A. Szałagan, Warszawa 2003.
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты Катэгорыя:Паэты Польшчы Катэгорыя:Сатырыкі Беларусі Катэгорыя:Перакладчыкі Польшчы