Старшыня Сейма Літоўскай Рэспублікі (літ.: Lietuvos Respublikos Seimo pirmininkas) — кіраўнік аднапалатнага парламента Літвы, Сейма. Гэта адна з найвышэйшых дзяржаўных пасад у краіне. Старшыня арганізуе працу Сейма, узначальвае яго пасяджэнні і з'яўляецца старэйшым прадстаўніком заканадаўчай улады.
Абавязкі і паўнамоцтвы Асноўныя функцыі Старшыні Сейма вызначаюцца Канстытуцыяй Літоўскай Рэспублікі і Статутам Сейма. Да іх адносяцца:
Кіраўніцтва пасяджэннямі: Старшыня склікае і вядзе пасяджэнні Сейма, забяспечвае парадак дыскусіі і працэдуру галасавання. Прадстаўніцтва: Старшыня прадстаўляе Сейм ва ўзаемаадносінах з іншымі дзяржаўнымі органамі Літвы, а таксама з парламентамі замежных краін і міжнароднымі арганізацыямі. Адміністрацыйнае кіраўніцтва: Старшыня кіруе апаратам Сейма, яго адміністрацыйнай і гаспадарчай дзейнасцю. Падпісанне законаў: Усе законы, прынятыя Сеймам, падпісваюцца Старшынёй. Пасля гэтага яны перадаюцца Прэзідэнту Літвы для зацвярджэння і абвяшчэння. Чарговасць выканання абавязкаў Прэзідэнта: У выпадку, калі Прэзідэнт Рэспублікі не можа выконваць свае абавязкі (смерць, адстаўка, імпічмент), аж да ўступлення на пасаду новаабранага прэзідэнта, яго абавязкі часова выконвае Старшыня Сейма.
Выбары і прызначэнне Старшыня Сейма абіраецца на першым пасяджэнні новаабранага Сейма на ўвесь яго тэрмін (чатыры гады). Кандыдатуру могуць прапанаваць дэпутаты або парламенцкія фракцыі. Для абрання неабходна простае большасць галасоў ад агульнай колькасці дэпутатаў (падаўжаны большасці). Выбары праводзяцца тайным галасаваннем.
Пасля абрання Старшыня можа быць адкліканы Сеймам, калі за яго адстаўку прагаласуе большасць ад усіх дэпутатаў.
Гісторыя Пасада старшыні парламента Літвы вядуць да часоў Вялікага Княства Літоўскага. У сучаснай літоўскай дзяржаве, пасля аднаўлення незалежнасці ў 1990 годзе, пасада Старшыні Вярхоўнага Савета (папярэдніка Сейма) была ключавой у перыяд фарміравання дэмакратыі. З прыняццем Канстытуцыі 1992 года пасада набыла сваю цяперашнюю назву і канстытуцыйны статус.
Спіс Старшынь Сейма (з 1992 года)
Альгірдас Бразаўскас (1992–1992) Чэсловас Юршэнас (1992–1996) Вітаўтас Ландсбергіс (1996–2000) Артурас Паўлаўскас (2000–2004) Артурас Валаўіч (2004–2006) Віктарас Мунцянас (2006–2008) Арунас Валінскас (2008–2008) Ірэна Дзягутэне (в. а., 2008–2008) Чэсловас Юршэнас (2008–2009) Ірэна Дзягутэне (2009–2012) Відас Гядзімінас (в. а., 2012–2012) Вікторас Пранцкетыс (2012–2016) Віктарас Пранцкетыс (2016–2016) Лоранас Кашчунас (в. а., 2016) Віктарас Пранцкетыс (2016–2020) Вікторыя Чмілітэ-Нільсен (2020–2024) Саулюс Сквернялис (2024-2025) Юозас Алекас (з 2025)
Гл. таксама
Літва Прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі Сейм Літоўскай Рэспублікі Урад Літоўскай Рэспублікі
Крыніцы