Melanohalea - род ліставатых лішайнікаў сямейства . Змяшчае 30 відаў, у асноўным распаўсюджаных у Паўночным паўшар’і, якія растуць на кары і драўніне лісцевых і іглічных парод. Род характарызуецца прысутнасцю псеўдацыфел, звычайна на вяршынях ізідый, не сітаватым эпікортэксам (тонкі гамагенны поліцукрыдны пласт на паверхні кары), сарцавіна змяшчае дэпсідоны, другасныя метабаліты могуць адсутнічаць. Род быў апісаны ў 2004 годзе як вылучаны род з марфалагічна падобнага роду .

Таксаномія Род быў апісаны ў 2004 годзе ліхенолагамі , , , , і . Яна выдзелена з роду , — гэты род быў створаны ў 1978 годзе для вылучэння карычневых відаў роду . Абмежаванасць гэтага роду пазней было пастаўлена пад сумнеў, а асабліва пасля таго, як першасныя даследаванні малекулярнага філагенезу прадэманстравалі, што род не з’яўляецца монафілетычным. Па гэтай прычыне былі створаны два новыя роды — і Melanohalea.

Род Melanohalea першапачаткова ўключаў 19 відаў, у тым ліку . Віды, перанесеныя ў Melanohalea, былі першапачаткова ўключаны ў секцыю Vainioellae роду Melanelia. Гэтая секцыя, да гэтага, была выдзелена з падродe Parmelia — Euparmelia секцыі Vainioellae першапачаткова абвешчаная у 1932 годзе. Секцыя Vainioellae уключае «карычневыя пармелоіды» з шырокімі лопасцямі ад круглявых да даволі падоўжаных і больш ці менш плоскіх. «Карычневыя пармелоіды» ставяцца да відаў роду Parmelia у якіх адсутнічаюць атранарын або ўснінавая кіслата ў каравым пласце і якія маюць талом ад цёмнай да сярэднекарычневай афарбоўкі. Малекулярны філагенетычны аналіз паказаў, што род Melanohalea з’яўляецца часткай клады «Melanohalea», групы відаў, што ўключае сярод іншага «карычневыя пармелоіды». Іншымі родамі ў гэтай кладзе з’яўляюцца , , і .

Імя роду складаецца з камбінацыі Melanelia і імя ліхенолага , які паводле аўтараў «заклаў асновы для наступнага ўкладу ў нашы веды аб гэтым сямействе».

Дыверсіфікацыя Метады, якія выкарыстоўваюцца для ацэнкі эвалюцыйнай дывергенцыі таксонаў, у тым ліку шматвідавы працэс каалесцэнцыі, паказваюць, што большасць дыверсіфікацый ў Melanohalea адбывалася ў міяцэне (23,03-5,333 млн гадоў таму) і пліяцэне (5,333-2,58 млн гадоў таму) і ацэнкі разыходжання паказваюць, што дыверсіфікацыя, якая адбылася ў час ледніковых цыклаў у плейстацэне не паўплывала на відаўтварэнне Melanohalea.

Апісанне Лішайнікі роду Melanohalea з’яўляюцца ліставатымі і прымацоўваюцца да субстрату ад слабой да ўмеранай ступені. Лопасці талома плоскія да ўвагнутых з закругленымі вяршынямі, пазбаўленыя валасінак і маюць шырыню 0,5-7 мм. Верхняя паверхня талома аліўкава-зялёная да цёмна-карычневага колеру з гладкай або маршчыністай тэкстурай, без плямак і плям. Звычайна маюцца псеўдацыфелы на вяршынях ізідый. Наяўнасць сарэдый і ізідый з’яўляецца не абавязковым. Верхні каравы пласт параплектэнхімны (размяшчэнне клетак, пры якім гіфы арыентаваны ва ўсіх кірунках) і мае таўшчыню 10-16 мм. Эпікортэкс не мае часу ў адрозненне ад роднаснага роду . Клеткі сценкі ўтрымліваюць ізаліхенін, кампанент альфа-глюканаў. Сарцавіна белая, талом з гладкай роўнай ніжняй паверхняй бледна-карычневага да чорнага колеру. Рызіны простыя (г.зн. не разгалінаваныя).

Аскомы ў выглядзе апатэцый, ад сядзячых да больш-менш на ножках. Дыск апатэцый карычневы, не перфараваны, спачатку ўвагнуты, але з часам становіцца выпуклым. Амфітэцый (пласт клетак, які атачае апатэцый) мае псеўдацыфелавыя папілы без кропак і плям. Аскі выцягнутыя, булавападобныя, леканоравага тыпу, патоўшчаныя да вяршыні, утрымоўваюць ад 8 да 32 спор. Аскаспоры прадстаўнікоў роду ад круглявых да эліпсоідных, танкасценныя, бясколерныя, памерам 5,5-20×4-12,5 мкм. Канідыёмы пікнідыевыя, пагружаныя і пласціністыя. Форма канідыяў вар’іруецца ад цыліндрычнай да верацёнападобнай: яны простыя, бясколерныя і маюць памеры 5-8,5 мкм на 1 мкм.

Хімічны склад Каравы пласт лішайнікаў роду мае карычневы пігмент і не ўтрымлівае іншых злучэнняў. Сарцавіна ўтрымлівае дэпсідоны (у тым ліку фумарпротацэтраравую і нарстціктавую кіслоты) або пазбаўленыя другасных метабалітаў. Від змяшчае аліфатычнае злучэнне каператавую кіслату, якая рэдка сустракаецца ў карычневых пармеліёідных лішайніках і вядомая толькі ў віда , тыповага віду роду Melanelia.

Месцапражыванне і распаўсюджанне Большасць прадстаўнікоў роду сустракаецца, галоўным чынам, на кары і драўніне па ўсёй Галарктыцы: толькі чатыры віды сустракаюцца ў Паўднёвым паўшар’і.  — адзіны від у родзе, пра які паведамлялася з трапічнай Паўднёвай Амерыкі, ён малавядомы — адзіны ўзор з вышыні 1300 м з перуанскіх Андаў. Іншым відам, якія жывуць у трапічным асяроддзі, з’яўляецца з высакагорнай часткі МексікіEsslinger, Theodore L.; Pérez Pérez, Rosa Emilia (2010). The lichen genus Melanohalea in Mexico, including a new endemic species. Bibliotheca Lichenologica. 105: 239—245.. Восем прадстаўнікоў роду сустракаюцца ў Кітаі. Пяць відаў, знойдзеных у Грэнландыі, могуць адыграць пэўную ролю ў маніторынгу змены клімату, паколькі арктыка-альпійскія лішайнікі адчувальныя да ваганняў тэмпературы зімовага клімату, а зімовыя абледзяненні ўплываюць на экасістэмы, у якіх пераважаюць лішайнікі. Аналагічным чынам даследаванні ўплыву забруджвання паветра вакол мангольскай сталіцы Улан-Батара паказалі пашкоджанні розных лішайнікаў (талом быў абясколераны, дэфармаваны або паменшаны ў памерах), у тым ліку віду .

Большасць відаў роду маюць шырокае геаграфічнае размеркаванне, хоць ёсць некалькі відаў з абмежаваным арэалам. і яго калегі прапанавалі ў даследаванні 2005 года, што заканамернасць размеркавання відаў роду у значнай ступені вызначаюцца сучаснымі экагеаграфічнымі фактарамі, і большасць відаў дасягнулі сваіх біягеаграфічных межаў у Паўночным паўшар’і. На распаўсюджанне і , відаць, уплываюць антрапагенныя фактары, уключаючы эўтрафікацыю і забруджванне паветра. і , абодва холадаўстойлівыя цыркумпалярныя віды, якія маюць паўднёва-заходнюю мяжу арэала свайго распаўсюджвання ў Швейцарыі. Яны лічацца рэліктамі апошняга ледніковага перыяду і ўразлівыя для глабальнага пацяплення клімату ў гэтай краіне.

Экалогія Было зарэгістравана некалькі відаў ліхенафільных грыбоў, якія растуць на відах Melanohalea. Гэта , (на ), (на ), , (на ), (на ), , , (на ), (на ) і (на ).

Віды У род першапачаткова ўключалі 19 відаў, перанесеных з роду . У апошнія гады былі апісаны новыя віды гэтага роду з Індыі, Тыбета, Мексікі і Перу. У 2016 годзе і яго калегі выкарыстоўвалі генетычны аналіз, каб дапамагчы ідэнтыфікаваць 6 раней не апісаных марфалагічна відаў Melanohalea. Па стане на сакавік 2026 года у базе дадзеных Species Fungorum налічвалася 30 відаў роду.

 — Тыбет  — Мексіка

 — Індыя

 — Перу  — Непал, Індыя  — Паўночная Амерыка, Еўропа, Азія  — захад Паўночнай Амерыкі, Тыбет  — Тыбет

Ахоўны статус занесены ў Чырвоную кнігу Швейцарыі як від, які знаходзіцца пад пагрозай знікнення. Хоць быў выключаны з гэтага спісу з-за нявызначанасці яго таксанамічнага статусу, ён быў папярэдне ацэнены як від, які знаходзіцца пад пагрозай знікнення ў Швейцарыі з выкарыстаннем крытэрыяў Чырвонага спісу МСАП. Ён атрымаў такую ж адзнаку ў суседніх краінах Германіі і Францыі.  — адзіны від гэтага роду, які быў унесены ў глабальны Чырвоны спіс МСАП. З-за яго шырокага геаграфічнага распаўсюджвання, шырыні экалагічных ніш і вялікай, стабільнай колькасці папуляцыі ён быў ацэнены як від, які выклікае найменшую заклапочанасць.

Крыніцы

Літаратура

Мучник Е. Э. Учебный определитель лишайников Средней России: учебно-методическое пособие / Е. А. Мучник, И. Д. Инсарова, М. В. Казакова; Ряз. гос. ун-т им. С. А. Есенина. — Рязань, 2011. — С. 246. — 360 с. — 300 экз. — ISBN 978-5-88006-721-3. Louwhoff S. H. J. J. & Esslinger T. L.'' Melanohalea // The lichens of Great Britain and Ireland / C. W. Smith, A. Aptroot, B.J. Coppins [et al.]. — London: British Lichen Society, 2009. — P. 573. — 1046 p.

Катэгорыя:Роды грыбоў Катэгорыя:Лішайнікі Катэгорыя:Пармеліевыя