Звонкі язычковы насавы, або звонкі ўвулярны насавы — тып зычнага гуку, які сустракаецца ў некаторых вусных мовах. Сімвал у Міжнародным фанетычным алфавіце, які абазначае гэты гук, — , капітэльны варыянт лацінскай літары n.
Язычковы насавы — надзвычай рэдкі гук у тыпалагічным плане, які выступае як самастойная фанема толькі ў невялікай колькасці моў. Гэты гук складаны з пункту гледжання артыкуляцыі, а таксама мае высокую ступень маркіраванасці, паколькі стварыць насавую артыкуляцыю ў глыбоказаднеязычным (язычковым) месцы гукаўтварэння фізіялагічна цяжка. Можна сцвярджаць, што менавіта гэтая складанасць абумоўлівае прыкметную рэдкасць гэтага гуку ў мовах свету.
Асаблівасці
Звонкаму язычковаму насавому зычнаму ўласцівыя наступныя прыкметы:
Распаўсюджванне Часцей за ўсё язычковы насавы сустракаецца як пазіцыйна абумоўлены алафон іншых гукаў, напрыклад, як алафон перад язычковым абруптывам (як у мове кечуа) або як алафон глухога язычковага выбухнога перад іншым насавым зычным (як у селькупскай мове). Тым не менш, існуюць звесткі пра ягонае існаванне як самастойнай фанемы ў шэрагу моў. Сярод прыкладаў можна вылучыць мову клалам, тагальскую мову, туарэгскія мовы таўлемет і аір-тамажэк, дыялект рангкхакха камскай тыбецкай мовы, прынамсі два дыялекты мовы бай, папуаскую мову мапос-буанг і чамдскія мовы ламо (дыялект кільва), ларонг (дыялект тангрэ-чая) і драг-яб (дыялект разі). У мове мапос-буанг і ў дыялектах бай ён фанематычна кантрастуе з велярным насавым зычным. У мовах чамдо ён фанематычна кантрастуе з , і . Традыцыйна лічылася, што складаўтваральны канцавы насавы гук у японскай мове рэалізуецца як язычковы насавы ў абсалютным канцы выказвання, аднак эмпірычныя даследаванні ставяць гэтае сцвярджэнне пад сумнеў.
У некаторых мовах, такіх як паўночнааўстралійская янюва, існуе таксама перадязычковы (прэувулярны) насавы, які артыкулюецца крыху больш спераду ў параўнанні з месцам артыкуляцыі тыпова язычковага насавога, хоць і не настолькі спераду, як тыпова велярны насавы /ŋ/. У Міжнародным фанетычным алфавіце няма асобнага сімвала для гэтага гуку, аднак ён можа транскрыбавацца як (прасунуты ), або (абодва сімвалы абазначаюць адсунуты ).
Мова Слова МФА Значэнне Заўвагі Акінаўская «бабуля» Постглатальны алафон . Англійская Нартумберлендскі дыялект Арабская Літаратурная / «пераварот» Алафон перад ; часцей рэалізуецца як . Армянская / «бязглузды» Алафон перад язычковым зычным у размоўным маўленні. Афрыкаанс многія носьбіты «прыемны» Алафон перад ; у літаратурным (афіцыйным) маўленні рэалізуецца як . Бай дыялект энькі «ісці» Фанематычны гук, кантрастуе з . дыялект лабэньчжо / «я» Фанематычны гук, кантрастуе з . Башкірская / / «глуш» / «дзікая мясцовасць» Алафон побач з галоснымі задняга рада. Грузінская / «тазасцегнавы сустаў» Алафон перад язычковымі зычнымі. Грэнландская «[яно] паўзе́» Наяўнасць і фанематычны статус залежаць ад дыялекту. Ёнагунская «адкрываць» Пазіцыйны алафон складаўтваральнага насавога зычнага (хацуона ) у абсалютным канцы слова; у іншых пазіцыях гэты склад рэалізуецца як , або . Інувіялуктун «куды?» Алафанічны. Гл. Фаналогія інуіцкіх моў. Інупіяк дыялект паўночнага схілу «[ён] будзе вучыцца» Адпавядае у іншых дыялектах. Іспанская «зморшчаны» Алафон . Гл. Фаналогія іспанскай мовы. Казахская / / «новы» Алафон побач з галоснымі задняга рада. Кечуанская перуанскі варыянт «сэрца» Алафон . Клалам «вялікае дрэва» Кантрастуе з глаталізаванай формай, але не з . Ламо «пяць» Кантрастуе з , і . Мальто «сказаць» фанетычна рэалізуецца як . і пераходзіць у у паўднёвых і заходніх дыялектах. Мангольская / / «Манголія» Алафон . Мапос-буанг «удавец» Фанематычны гук, кантрастуе з . Нідэрландская Літаратурная «прыемны» Алафон і перад у дыялектах, дзе ён выкарыстоўваецца. Можа рэалізавацца як у літаратурным маўленні. Туркменская «звон» Алафон побач з галоснымі задняга рада. Янюва «падлетак» Перадязычковы гук. Кантрастуе з постпалатальным .
Крыніцы
Зноскі
Літаратура
англійскай мовай
французскай мовай
японскай мовай
Спасылкі
Катэгорыя:Звонкія зычныя Катэгорыя:Лёгачныя зычныя Катэгорыя:Насавыя зычныя Катэгорыя:Язычковыя зычныя