Іван Рыгоравіч Бурлыка (у рускамоўных крыніцах — Иван Григорьевич Бурлыко; нар. 14 лютага 1958, в. Гаравічы, Навагрудскі раён) — беларускі мовазнавец, педагог і перакладчык, кандыдат філалагічных навук (1987), дацэнт. Даследаваў фанетыку беларускай мовы, у прыватнасці фанетычныя асаблівасці гаворак Гродзеншчыны, займаўся методыкай выкладання замежных моў, а таксама перакладам навуковай і мастацкай літаратуры з беларускай і рускай моў на англійскуюЛабовіч А. Творы спадара Рыгора гучаць па-англійску // Наша слова. — 2006. — № 43 (779). — 25 кастрычніка..
Біяграфія
Нарадзіўся 14 лютага 1958 года ў вёсцы Гаравічы Навагрудскага раёна ў сялянскай сям'і. Дзевяць класаў скончыў у школе ў Амневічах, дзясяты клас — у Ваўковічах.
У 1975—1980 гадах вучыўся на факультэце англійскай мовы Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў. У 1980—1982 гадах праходзіў ваенную службу, пасля чаго з 1982 года выкладаў на кафедры замежных моў Гродзенскага медыцынскага інстытута.
У 1987 годзе завочна скончыў аспірантуру Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа АН БССР і абараніў кандыдацкую дысертацыю «Фонетические особенности говоров Новогрудчины (лингвогеографическое и экспериментальное исследование)» па спецыяльнасці 10.02.02 «Мовы народаў СССР (беларуская мова)»Бурлыко Иван Григорьевич. Фонетические особенности говоров Новогрудчины (лингвогеографическое и экспериментальное исследование): автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук: специальность 10.02.02 Языки народов СССР (белорусский язык). — Минск, 1987. — 21 с. // Нацыянальная бібліятэка Беларусі. Электронны каталог.. У 1991—1995 гадах працаваў перакладчыкам у сумесным прадпрыемстве «Беларусь-будканструкцыі».
З 1995 года працаваў дацэнтам кафедры беларускага і тэарэтычнага мовазнаўства Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, у 1997—1998 гадах адначасова ўзначальваў аддзяленне беларускай філалогіі. У 2006 годзе быў загадчыкам кафедры замежных моў Інстытута паслядыпломнай адукацыі ГрДУ імя Янкі Купалы.
У 2007 годзе займаў пасаду дэкана філалагічнага факультэта Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі КупалыГродненская активистка предупреждена о возможности отчисления из университета // БелаПАН. — 2007. — 5 верасня.; на гэтай пасадзе згадваецца і ў чэрвені 2008 годаГродненского активиста Сергея Енина отчисляют из университета за незачет по физкультуре // БелаПАН. — 2008. — 28 чэрвеня.. У матэрыялах XV Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Шлях да ўзаемнасці», якая прайшла ў Гродне 13—14 лістапада 2008 года, Бурлыка ўжо пазначаны як першы прарэктар ГрДУ імя Янкі КупалыШлях да ўзаемнасці = Droga ku wzajemności: польска-беларускія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі: матэрыялы XV Міжнароднай навуковай канферэнцыі, Гродна, 13—14 лістапада 2008 г. — Гродна, 2009. — 450 с. — ISBN 978-985-515-232-4.. На пасадзе першага прарэктара ён значыцца і ва ўніверсітэцкіх дакументах 2010 годаПлан работы филологического факультета Гродненского государственного университета имени Янки Купалы на 2010 год. — Гродно, 2010..
Навуковая і педагагічная дзейнасць
Раннія даследаванні Бурлыкі належаць да беларускай дыялекталогіі і эксперыментальнай фанетыкі. Асноўным аб'ектам яго даследаванняў былі гаворкі Навагрудчыны: ён вывучаў рэалізацыю ненаціскных галосных, іх колькасную і якасную рэдукцыю і іншыя фанетычныя асаблівасціБеларускае мовазнаўства: бібліяграфічны паказальнік, 1976—1985 / склад. А. Д. Васілеўская, Я. М. Рамановіч; навук. рэд. А. І. Падлужны. — Мінск, 1993. — № 1225—1226.. Вынікам гэтага кірунку даследаванняў стала кандыдацкая дысертацыя, у якой фанетычная сістэма гаворак Навагрудчыны разглядалася з выкарыстаннем лінгвагеаграфічных і эксперыментальных метадаў.
У 1985 годзе апублікаваў у «Беларускай лінгвістыцы» артыкул «Аб асаблівасцях рэалізацыі ненаціскных галосных у гаворцы в. Гаравічы Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці», а ў «Весцях АН БССР. Серыя грамадскіх навук» — даследаванне «Аб колькаснай і якаснай рэдукцыі галосных у гаворках Навагрудскага раёна». У акадэмічным бібліяграфічным паказальніку гэтыя працы аднесены менавіта да І. Р. Бурлыкі; асобна ў ім пададзены працы фанетыста В. Р. Бурлыкі.
Пазней адным з асноўных кірункаў яго працы стала методыка навучання замежным мовам у вышэйшай школе. Паводле біяграфічнай даведкі 2006 года, Бурлыка распрацаваў методыку паскоранага навучання дарослых англійскай мове і апублікаваў шэраг навучальных дапаможнікаў; артыкулы і даклады, прысвечаныя гэтай методыцы, выходзілі ў Беларусі і за мяжой. Сярод яго навучальных выданняў — Across the English-speaking world, «Практыкум па вуснай англійскай мове», «Англійская мова» і шэраг рускамоўных дапаможнікаў па англійскай мовеНацыянальная бібліятэка Беларусі. Электронны каталог. Аўтарытэтны запіс «Бурлыка, І. Р. (нар. 1958)»..
Займаўся таксама праблемамі мастацкага перакладу. У 2009 годзе апублікаваў артыкул «Праблемы мастацкага перакладу з беларускай мовы на англійскую», прысвечаны перадачы беларускіх мастацкіх тэкстаў сродкамі англійскай мовыБурлыка І. Р. Праблемы мастацкага перакладу з беларускай мовы на англійскую // Рэспубліканскія Купалаўскія чытанні: зборнік навуковых артыкулаў. — Гродна, 2009. — С. 235—239..
Перакладчыцкая дзейнасць
Бурлыка займаўся прафесійным перакладам навуковай літаратуры з беларускай і рускай моў на англійскую, а таксама мастацкім перакладам. У пачатку 2000-х гадоў супрацоўнічаў з выдаваным у Польшчы беларускім штогоднікам-альманахам Annus Albaruthenicus = Год Беларускі, які рэдагаваў Сакрат Яновіч; у ім друкаваліся яго ўласныя англамоўныя тэксты і выкананыя ім пераклады беларускай літаратурыAnnus Albaruthenicus = Год Беларускі. — 2004. — Т. 5. — С. 102—108..
У выпуску альманаха за 2004 год апублікаваў англамоўны матэрыял Do Belarusians speak Belarusian in the street? («Ці размаўляюць беларусы па-беларуску на вуліцы?»), прысвечаны функцыянаванню беларускай мовы ў грамадстве. У 2005 годзе выйшаў яго артыкул Do modern Belarusians care about the Belarusian literature? пра чытанне беларускай літаратуры і стаўленне да яе розных груп чытачоўBurlyka Ivan. Do modern Belarusians care about the Belarusian literature // Annus Albaruthenicus = God Belaruskih. — 2005. — Т. 6. — С. 105—108.. У 2006 годзе ў тым жа альманаху апублікаваў тэкст Ryhor Baradulin and his Cross, прысвечаны зборніку «Ксты» Рыгора БарадулінаBurlyka Ivan. Ryhor Baradulin and his Cross // Annus Albaruthenicus = God Belaruskih. — 2006. — Т. 7. — С. 323—324..
Адной з найбольш значных перакладчыцкіх прац Бурлыкі стаў англійскі пераклад зборніка духоўнай паэзіі Рыгора Барадуліна «Ксты». У беларуска-англійскім выданні Ксты = Ksty (2006) ён значыцца адным з перакладчыкаў і адным з рэдактараў англійскай версііБарадулін Р. І. Ксты = Ksty / Рыгор Барадулін; укладальнікі: Уладыслаў Завальнюк, Ала Сакалоўская; перакладчыкі: Іван Бурлыка [і інш.]; рэдактары англійскай версіі: Іван Бурлыка [і інш.]. — Мінск: Рымска-каталіцкая парафія Святога Сымона і Святой Алены, 2006. — 785 с. — ISBN 985-6652-06-5.. Паводле паведамлення «Нашай слова» 2006 года, Бурлыка пераклаў каля 75 % вершаў, якія ўвайшлі ў кнігу.
У працы над англійскім тэкстам «Кстоў» ён супрацоўнічаў з іншымі беларускімі перакладчыкамі і англамоўнымі рэдактарамі. Сам Бурлыка падкрэсліваў неабходнасць супольнай працы носьбітаў беларускай і англійскай моў, асабліва пры перадачы дыялектызмаў і аўтарскіх наватвораў БарадулінаАрыгінал і пераклад // Наша слова. — 2006. — № 36 (772).. У 2006 годзе таксама працаваў над англійскім перакладам кнігі Сакрата Яновіча «Запісы веку».
Выбраныя працы
Беларускае мовазнаўства і перакладазнаўства
Бурлыка І. Р. Аб асаблівасцях рэалізацыі ненаціскных галосных у гаворцы в. Гаравічы Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці // Беларуская лінгвістыка. — 1985. — Вып. 26. — С. 29—33. Бурлыка І. Р. Аб колькаснай і якаснай рэдукцыі галосных у гаворках Навагрудскага раёна // Весці АН БССР. Серыя грамадскіх навук. — 1985. — № 4. — С. 107—114. Бурлыко И. Г. Фонетические особенности говоров Новогрудчины (лингвогеографическое и экспериментальное исследование): автореф. дис. ... канд. филол. наук: 10.02.02. — Минск, 1987. — 21 с. Burlyka I. Do Belarusians speak Belarusian in the street? // Annus Albaruthenicus = Год Беларускі. — 2004. — Т. 5. — С. 103—108. Burlyka I. Do modern Belarusians care about the Belarusian literature? // Annus Albaruthenicus = God Belaruskih. — 2005. — Т. 6. — С. 105—108. Burlyka I. Ryhor Baradulin and his Cross // Annus Albaruthenicus = God Belaruskih. — 2006. — Т. 7. — С. 323—324. Бурлыка І. Р. Праблемы мастацкага перакладу з беларускай мовы на англійскую // Рэспубліканскія Купалаўскія чытанні: зборнік навуковых артыкулаў. — Гродна, 2009. — С. 235—239.
Навучальныя выданні
Бурлыка І. Р. Практыкум па моўнай і пісьмовай практыцы англійскай мовы. — Гродна: ГрДУ, 1997. — 118, с. Бурлыка І. Р. Across the English-speaking world. — Гродна: ГрДУ, 1998. — 298 с. Бурлыка І. Р. Across the English-speaking world. — 2-е выд. — Гродна: ГрДУ, 2003. — 303 с. Бурлыко И. Г., Бурлыко Н. В., Бурлыко С. И. English: пособие по развитию устной речи. — Гродно: ГрГУ, 2004. — 344 с. Бурлыко И. Г. Английский язык: курс для продолжающих. — Гродно: ГрГУ, 2004. — 203 с. Бурлыка І. Р. Практыкум па вуснай англійскай мове. — Гродна: ГрДУ, 2004. — 340 с. Бурлыка І. Р. Англійская мова: дапаможнік па вуснаму перакладу. — Гродна: ГрДУ, 2006. — 179 с. Власюк Н. И., Черкас М. А., Бурлыко И. Г. Проверьте свои знания по немецкому языку! = Testen Sie Ihre Deutschkenntnisse!: практикум. — Гродно: ГрГУ, 2010. — 179 с. — ISBN 978-985-515-380-2.Власюк Н. И., Черкас М. А., Бурлыко И. Г. Проверьте свои знания по немецкому языку! = Testen Sie Ihre Deutschkenntnisse!. — Гродно: ГрГУ, 2010. — 179 с.
Пераклады
Барадулін Р. І. Ксты = Ksty / Рыгор Барадулін; укладальнікі: Уладыслаў Завальнюк, Ала Сакалоўская; перакладчыкі: Іван Бурлыка [і інш.]; рэдактары англійскай версіі: Іван Бурлыка [і інш.]. — Мінск: Рымска-каталіцкая парафія Святога Сымона і Святой Алены, 2006. — 785 с. — ISBN 985-6652-06-5.
Крыніцы
Гл. таксама
Васіль Рыгоравіч Бурлыка Фанетыка беларускай мовы Дыялекты беларускай мовы
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне Катэгорыя:Нарадзіліся 14 лютага Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1958 годзе Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі Катэгорыя:Фанетысты