Канстанцін Андрэевіч Тон (, ; ) — рускі архітэктар, які распрацаваў т. зв. «руска-візантыйскі стыль» храмавага дойлідства, які атрымаў шырокае распаўсюджанне ў часы кіравання Мікалая I. Сярод найбольш вядомых пабудоў — храм Хрыста Збавіцеля і Вялікі Крамлёўскі палац. Рэктар Імператарскай Акадэміі мастацтваў. Брат архітэктараў і Тонаў.
Біяграфія
Адукацыя Канстанцін Тон нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і абруселага нямецкага , быў адным з трох братоў. Вучыўся ў (школа пры ) з 1801 па 1804 год.
У 1804 годзе Канстанцін Тон быў прыняты ў выхаванцы Імператарскай Акадэміі мастацтваў і з 1808 года адмыслова вывучаў у ёй архітэктуру пад кіраўніцтвам галоўнага настаўніка А. Н. Вараніхіна. У 1815 годзе скончыў акадэмічны курс са званнем мастака 1-й ступені і малым залатым медалём, прысуджаным яму за праект будынка сената, і быў пакінуты пры акадэміі, каб пасля быць пасланым у чужыя краі.
Першыя праекты
У 1817 годзе адбылася перамена начальства акадэміі, і Тон, пакінуўшы акадэмію, вызначыўся на службу пры новаствораным у Санкт-Пецярбургу. Акрамя таго, тады ж, ён распрацаваў праект «Нямецкага Тракціра» на Крастоўскім востраве. У пачатку 1818 года Тон склаў па зададзенай акадэміяй праграме праект кірмашу, за які ён быў пасланы на 6 гадоў у Італію.
Еўрапейская стажыроўка У Рыме К. А. Тон заняўся вывучэннем помнікаў антычнага дойлідства і параўнаннем першахрысціянскіх храмаў з цэрквамі найноўшых часоў. Потым ён зрабіў працяглую экскурсію на поўдзень Італіі і ў Сіцылію, а па вяртанні ў Рым злажыў праект царквы ў форме старажытнай базілікі, але прыстасаванай да праваслаўнага набажэнства, прычым даў ёй звонку выгляд грэчаскіх храмаў. Услед за гэтым праектам, Тон скампанаваў па задачы Рымскай акадэміі праект шпіталя.
У 1822 годзе Тон наведаў Фларэнцыю, дзе прадставіў свае працы мясцовай акадэміі і дзякуючы ім быў прыняты ў яе члены. Пабываўшы потым у Генуі, Равене, Балонні, Мілане і Павіі, ён з’явіўся ў Жэневу, дзе склаў праект загараднага дома для былога прыдворнага ювеліра Дзюваля, а затым адправіўся праз Дыжон у Парыж і заняўся там маляваннем начыста сваіх неапалітанскіх і сіцылійскіх эцюдаў.
Вярнуўшыся ў Рым, Тон засяродзіў свае працы на рэстаўрацыі помнікаў антычнага дойлідства. Сярод іх праекты аднаўлення храма Фартуны ў Прэнестэ і, асабліва, палаца Цэзара ў Рыме на Палацінскім узгорку, даставілі Тону рэпутацыю вучонага мастака. Апошні праект звярнуў на яго ўвагу імператара Мікалая I, па загадзе якога Тон, у 1828 годзе, быў прылічаны да Кабінета Яго Вялікасці, з утрыманнем па 3000 рублёў у год.
Вяртанне ў Пецярбург У тым жа годзе Канстанцін Тон вярнуўся ў Санкт-Пецярбург, дзе ён атрымаў даручэнне перарабіць былую канферэнц-залу Акадэміі мастацтваў у галерэю для размяшчэння гіпсавых злепкаў, зладзіць новую канферэнц-залу і наогул перарабіць некаторыя часткі будынка. Услед за тым Тон атрымаўшы званне акадэміка і пасаду прафесара 2-й ступені па частцы архітэктуры (у 1830 годзе).
У тым жа годзе, вернікі царквы святой Кацярыны, за Калінкіным мостам у Санкт-Пецярбургу, з прычыны драхласці свайго храма, задумалі збудаваць замест яго новы. У сваім праекце, прадстаўленым на конкурс, Тон надаў храму форму, якая нагадвае маскоўскія пяціглавыя саборы. Праект вельмі спадабаўся імператару, і Тону было загадана самому вырабіць яго пабудову.
Пачатак будаўніцтва Храма Хрыста Збавіцеля (1829—1836)
Яшчэ раней, у 1829 годзе, акадэміі быў перададзены на разгляд пытанне аб маскоўскім храме Хрыста Збавіцеля. Першапачаткова абраная для яго мясцовасць на была прызнана, па розных прычынах, нязручнай, і сам праект, складзены , прызнаны немагчымым; мелася быць распрацаваць новы праект для яго пабудовы ў іншым пункце Масквы. Гэтая задача была ўскладзена на Тона з абавязковай умовай, каб новы велічны храм меў старадаўні рускі стыль. Імператару вельмі спадабаўся прапанаваны Тонам новы праект храма Хрыста Збавіцеля, узвядзенне якога заняло ўсё далейшае жыццё апошняга.
Будынкі, пабудаваныя па праектах Тона Пабудовы ў стылі класіцызму 1833—1834 Прыстань са сфінксамі ля будынка Акадэміі мастацтваў 1838—1840 Малы тэатр (пераважна інтэр’еры) 1839—1849 Інвалідны дом у Ізмайлаве (прыбудова да ) 1846—1847 Пастамент помніка
Руска-візантыйскія храмы Пецярбурга і наваколляў 1830—1837 1834—1842 1835—1840 у Царскім Сяле 1836—1839 ў Пецяргофе 1840—1845 1842—1849 1849—1855
Руска-візантыйскія пабудовы ў Маскве і правінцыі 1835 Званіца 1837—1883 Храм Хрыста Збавіцеля 1839—1849 Вялікі Крамлёўскі палац 1844—1851 Аружэйная палата 1845—1889 1845—1861 1855—1866 Сабор 1856 Казанская царква, 1867 Петрапаўлаўская царква, Любань — сумесна з Ф. М. Сабалеўскім Святыя вароты і Багародзіцы-Раждзественскі сабор Іпацьцеўскага манастыра
Храмы па тыпавых праектах
Траецкі сабор, Яранск
Сабор Сабор Багаяўленскага Угліцкага манастыра
Чыгуначныя пабудовы 1847—1851 Нікалаеўскі вакзал у Пецярбургу 1845—1852 Нікалаеўскі вакзал у Маскве Царскасельскі вакзал у Пецярбургу (заменены Віцебскім) 1846—1851
Пабудовы на Беларусі
1858 Свята-Мікалаеўская царква ў Станькаве 1897—1898 Свята-Пакроўская царква ў Хатлянах
Крыніцы
Літаратура
Тон Константин Андреевич // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Скульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 т. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга II. М—Я, 1986. — С. 298—299. — 432 с, ил., 32 л. ил. — 200 000 экз.
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга Катэгорыя:Архітэктары Царскага Сяла (Пушкіна) Катэгорыя:Архітэктары Масквы Катэгорыя:Архітэктары Казані Катэгорыя:Архітэктары Петразаводска Катэгорыя:Выкладчыкі Імператарскай Акадэміі мастацтваў Катэгорыя:Акадэмікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў Катэгорыя:Асобы на манетах Катэгорыя:Асобы на марках