Падкова — частка коннага рыштунку, якая абараняе ад . Падкова мацуецца да апорнай паверхні (з боку зямлі) капытоў, звычайна спецыяльнымі цвікамі, праз неадчувальную сценку капыта, анатамічна падобную да пазногця чалавека. Падковы таксама можна прыклейваць у пэўных сітуацыях.
Прафесія
Спачатку падкоўваннем коней займаўся каваль. З часам пры вялікіх кузнях вылучылася асобная прафесія .
Прызначэнне
Пры працы каня на цвёрдым грунце рагавыя часткі капытоў хутка зношваюцца. Пры пашкоджанні капытоў конь адчувае боль, пачынае кульгаць, або ўвогуле адмаўляецца ступаць на хворую нагу. Падкова дазваляе засцерагчы капыты ад зносу і абараніць іх ад удараў аб цвёрды грунт. У зімовы час падковы, забяспечаныя шыпамі, паляпшаюць счапленне капытоў з грунтам і прадухіляюць слізгаценне.
Апісанне Падковы выпускаюцца самых розных матэрыялаў і стыляў, распрацаваных для розных тыпаў коней і працы, якую яны выконваюць. Найбольш распаўсюджанымі матэрыяламі з’яўляюцца сталь і алюміній, але спецыялізаваны абутак можа вырабляцца з , пластыка, магнію, тытану або медзі. Сталь, як правіла, пераважнейшая ў відах спорту, дзе патрабуецца трывалы і даўгавечны варыянт, такіх як , , і спаборніцтвы па . Алюмініевыя падковы лягчэйшыя, што робіць іх распаўсюджанымі ў , дзе патрэбныя больш лёгкія падковы, і часта палягчаюць пэўныя тыпы рухаў; ім часта аддаюць перавагу ў дысцыпліне . Некаторыя падковы маюць «»: выступы на наску або пятцы падковы, або на абодвух, для забеспячэння дадатковага счаплення.
Падбор падкоў — гэта прафесійная справа, якую выконвае , які спецыялізуецца на падрыхтоўцы капытоў, ацэнцы патэнцыйных праблем з кульгавасцю і падборы адпаведнага рыштунку, у тым ліку пры неабходнасці з карэкцыйнымі мерамі. У некаторых краінах, такіх як Вялікабрытанія, падкоўванне заканадаўча абмежавана людзьмі з пэўнай кваліфікацыяй і вопытам. У іншых краінах, такіх як ЗША, дзе прафесійнае ліцэнзаванне не патрабуецца па законе, прафесійныя арганізацыі прапануюць праграмы сертыфікацыі, якія публічна ідэнтыфікуюць кваліфікаваных асоб.
Паўмесяц у форме падковы — папулярны сімвал коннага спорту ва ўсім свеце. Кажуць, што падкова, калі яе захоўваць як талісман, прыносіць поспех. Стылізаваны варыянт падковы выкарыстоўваецца для папулярнай гульні ў кіданне .
Гісторыя
З самага пачатку падвяргаліся ўздзеянню розных умоў, якія прыводзілі да паломкі або празмернага зносу капытоў. Старажытныя людзі ўсведамлялі неабходнасць дадатковай абароны сценак (а часам і падэшвы) капытоў свойскіх коней, акрамя любой натуральнай цвёрдасці. Ранняя форма абароны капытоў была заўважана ў , дзе капыты коней абкручвалі , або іншымі матэрыяламі як для тэрапеўтычных мэт, так і для абароны ад зносу. Згодна з археалагічнымі знаходкамі ў Вялікабрытаніі, рымляне, відаць, спрабавалі абараніць ногі сваіх коней з дапамогай раменьчыкавых «» з цвёрдым дном, які трохі нагадвае сучасныя .
Гісторыкі разыходзяцца ў меркаваннях наконт паходжання падковы. Паколькі жалеза было каштоўным таварам, і любыя зношаныя вырабы звычайна перакоўвалі і выкарыстоўвалі паўторна, цяжка знайсці выразныя археалагічныя . Няма пераканаўчых доказаў таго, што друіды вынайшлі падкову. У 1897 годзе ў этрускай магіле, датаванай прыкладна 400 годам да н.э., былі знойдзены чатыры бронзавыя падковы з імавернымі адтулінамі ад цвікоў. Катул (памёр у 54 г. да н.э.) згадваў «сандалі», якія некаторыя гісторыкі інтэрпрэтуюць як доказ таго, што рымляне вынайшлі іх пасля 100 года да н.э. Аднак гэтыя згадкі пра выкарыстанне падкоў і сандаляў у Рыме маглі тычыцца «» — скураных ботаў, умацаваных жалезнай пласцінай, а не прыбітых цвікамі падкоў. Падкова з цвікамі была знойдзена ў магіле франкскага караля ў Турнэ, Бельгія, і датуецца пятым стагоддзем нашай эры.
Існуючыя пісьмовыя згадкі пра прыбіты цвікамі абутак для коней адносна познія, першыя, як вядома, з’явіліся каля 900 года нашай эры. Найранейшым выразным пісьмовым згадваннем жалезных падкоў з’яўляецца згадка пра «жалезныя падковы ў форме паўмесяца і іх цвікі» ў 910 годзе нашай эры. Да 973 года можна знайсці асобныя пісьмовыя згадкі пра прыбітыя цвікамі падковы.
Каля 1000 н. э., у Еўропе сталі распаўсюджанымі адлітыя бронзавыя падковы з адтулінамі ад цвікоў. Распаўсюджанай з’явай быў дызайн з хвалістым вонкавым краем і шасцю адтулінамі для цвікоў. Паводле Гордана Уорда, фестончатыя краю былі створаны шляхам падвойнага прабівання адтулін ад цвікоў, што прывяло да іх выпінання. У XIII і XIV стагоддзях шырока распаўсюдзілася вытворчасць жалезных падкоў. Да часу крыжовых паходаў (1096—1270) падковы былі шырока распаўсюджаныя і часта згадваліся ў розных пісьмовых крыніцах. У той перыяд, з-за каштоўнасці жалеза, падковы нават прымаліся замест манет для аплаты падаткаў.
Ужо ў XIII стагоддзі падковы выраблялі ў вялікіх колькасцях і их можна было купіць гатовымі. Гарачае падкоўванне, працэс надання формы нагрэтай падкове непасрэдна перад тым, як надзець яе на каня, стаў распаўсюджаным у XVI стагоддзі. З-за патрэбы ў падковах кавальскае рамяство стала «адным з найважнейшых рамёстваў Сярэдневякоўя і Новага часу і спрыяла развіццю металургіі». Трактат пад назвай «Няма нагі — няма каня» быў апублікаваны ў Англіі ў 1751 годзе.
У 1835 годзе Генры Бёрдэну быў выдадзены першы патэнт ЗША на машыну для вырабу падкоў, здольную вырабляць да 60 падкоў у гадзіну. Яшчэ адзін патэнт ЗША на «падкоўную машыну» быў выдадзены ў 1847 годзе, але без інфармацыі пра прадукцыйнасць або перавагі новай машыны. У сярэдзіне XIX стагоддзя ў Канадзе балотныя падковы не дазвалялі коням правальвацца ў мяккі міжпрыліўны бруд падчас будаўніцтва дамбаў. У распаўсюджанай канструкцыі металічная падкова ўтрымлівала на месцы плоскі драўляны чаравік.
Кітай У Кітаі жалезныя падковы сталі распаўсюджанымі падчас дынастыі Юань (1271—1368), да гэтага для захавання капытоў жывёл выкарыстоўвалі абутак з ратанга і скуры. Пацвярджэнні захавання конскіх капытоў у Кітаі адносяцца да (476—221 гг. да н.э.), калі абразаць конскія капыты, каб падтрымліваць іх у добрым стане. У «» 81 года да н.э. згадваецца выкарыстанне скураных чаравікаў, але незразумела, ці выкарыстоўваліся яны для абароны капытоў коней, ці для палягчэння язды на кані. Рэшткі жалезных падкоў былі знойдзены на тэрыторыі сучаснага паўночна-ўсходняга Кітая, але магілы датуюцца перыядам Кагуро, 414 годам нашай эры. Фрэска ў пячорах Магаа, датаваная 584 годам нашай эры, адлюстроўвае чалавека, які даглядае за капытом каня. Некаторыя мяркуюць, што гэта можа быць прыбіванне падковы, але фрэска занадта пашкоджана, каб выразна гэта адрозніць.
Найранейшая згадка пра жалезныя падковы ў Кітаі датуецца 938 годам нашай эры, . Манах па імені Гаа Цзюйхуэй, пасланы ў , піша, што жыхары Ганьчжоу (цяпер ) навучылі яго рабіць выраб для конскіх капытоў, у якога было чатыры адтуліны, злучаныя з чатырма адтулінамі ў капыце каня, і такім чынам яны былі сабраны разам. Яны таксама рэкамендавалі выкарыстоўваць абутак са скуры яка для капытоў вярблюда. Аднак жалезныя падковы не сталі распаўсюджанымі яшчэ тры стагоддзі. піша ў сваёй кнізе «», завершанай у 1225 годзе, што арабскія і персідскія коні выкарыстоўвалі метал для падкоў, маючы на ўвазе, што ў Кітаі коні гэтага не выкарыстоўвалі. Пасля ўстанаўлення дынастыі Юань у 1271 годзе нашай эры жалезныя падковы сталі больш распаўсюджанымі ў . Калі Томас Блэйкістан падарожнічаў уверх па Янцзы, ён адзначыў, што ў правінцыі Сычуань «жывёлы абувалі саламяныя чаравікі, каб не слізгаць па мокрай зямлі», а ў паўночным Кітаі «коней і жывёлу падкоўвалі жалезнымі ботамі і цвікамі». Большасць кітайскіх падкоў знайшлі ў правінцыях Цзілінь, Хэйлунцзян, Ляанін, Сычуань і Тыбет.
Прычыны выкарыстання
Змены навакольнага асяроддзя, звязаныя з прыручэннем Шматлікія змены, выкліканыя , такія як размяшчэнне іх у больш вільготным клімаце і меншыя фізічныя нагрузкі, прывялі да таго, што капыты коней менш цвярдзеюць і становяцца больш схільнымі да траўмаў. У дзікай прыродзе конь можа пераадолець да 80 км у дзень, каб атрымаць дастатковую колькасць корму. Хоць коні ў дзікай прыродзе пакрываюць вялікія плошчы мясцовасці, яны звычайна робяць гэта з адносна малой хуткасцю, калі толькі іх не пераследуе драпежнік. Яны таксама схільныя жыць у засушлівым стэпавым клімаце. Вынікам павольнага, але бесперапыннага руху ў сухім клімаце з’яўляецца тое, што конскія капіты натуральным чынам зношваюцца да дробнага, гладкага, роўнага і цвёрдага стану. Пастаянная стымуляцыя падэшвы ступні падтрымлівае яе тоўстай і цвёрдай. Аднак у прыручэнні коней выкарыстоўваюць па-іншаму. Прыручаных коней завозяць у больш халодныя і вільготныя раёны, чым асяроддзе іх продкаў. Гэтыя мякчэйшыя і цяжэйшыя глебы размякчаюць капыты і робяць іх схільнымі да расколу, таму неабходна іх абарона.
Фізічныя нагрузкі, якія патрабуюць падкоў
Ненармальная нагрузка: Капыты коней могуць моцна зношвацца, калі яны падвяргаюцца дадатковай вазе і нагрузцы ад вершніка, грузу або . Карэкціруючае падкоўванне: форма, вага і таўшчыня падковы могуць істотна паўплываць на хаду каня. могуць вырабляць падковы на заказ, каб дапамагчы коням з праблемамі з косткамі або мышцамі ног, або падбіраць камерцыйна даступныя карэкцыйныя падковы. Забеспячэнне счаплення: для паляпшэння счаплення з грунтам спарціўных коней (якія ўдзельнічаюць у , , і іншых дысцыплінах, дзе патрабуецца высокая хуткасць, пераадоленне разнастайнага рэльефу ці праца на неідэальным пакрыцці) ужываюць адмысловыя прыстасаванні, такія як наплаўкі з цвёрдага сплаву (карбідаў вальфраму), для бруду ці слізкага грунту, а таксама дарожныя шыпы з цвёрдасплаўнымі наканечнікамі і супрацьслізготныя абадкі. Карэкціроўка алюра: некаторыя пароды, такія як , і іншыя коні з алюрамі, ацэньваюцца па іх высокім вынасе ног. Спецыяльныя падковы могуць дапамагчы палепшыць іх натуральныя рухі Скакавыя коні са слабасцю ў вобласці капыт або канечнасцей патрабуюць спецыяльных падкоў
Тэорыі і дыскусіі пра падковы Свойскім коням не заўсёды патрэбныя падковы. Калі магчыма, «» капыт, прынамсі, частку года, з’яўляецца здаровым варыянтам для большасці коней. Аднак падковы маюць сваё месца і могуць дапамагчы прадухіліць празмерны або анамальны знос капытоў і траўмы нагі. Многія коні круглы год абыходзяцца без падкоў, некаторыя выкарыстоўваюць часовую абарону, такую як боты для капытоў, толькі на кароткі час.
Працэс падкоўвання
Пры правільным выкананні падкоўванне не прычыняе жывёле болю. Кавалі падразаюць неадчувальную частку капыта, тую ж вобласць, куды яны забіваюць цвікі. Гэта падобна на манікюр на пазногцях чалавека, толькі ў значна большым маштабе.
Перад пачаткам падкоўвання каваль здымае старую падкову з дапамогай абцугоў (здымальнікаў падкоў) і падразае сценку капыта да патрэбнай даўжыні кусачкамі, вострыямі абцугоў, а таксама падэшву і капыта нажом для капытоў. Падковы не дазваляюць капыту зношвацца, як гэта адбываецца ў дзікай прыродзе, без чаго ён можа стаць занадта доўгім. унутры капыта павінна знаходзіцца прама на адной лініі з абедзвюма косткамі ў . Калі лішняе рогавае рэчыва на капыце не абрэзаць, косці будуць няправільна размешчаны, што будзе ствараць нагрузку на ногі жывёлы.
Затым падкову падганяюць па памеры капыта і надаюць ёй патрэбную форму з дапамогай малатка, кавадлы і горана; таксама могуць уносіцца дадатковыя змены, напрыклад, наразацца разьба для шыпоў. Падкоўшчык можа выконваць як халодную коўку (выгінаючы метал без нагрэву), так і гарачую коўку (папярэдне разаграваючы падкову ў горне). Гарачая коўка больш працаёмкая і патрабуе наяўнасці горана, аднак яна звычайна забяспечвае больш дакладную падгонку, паколькі след, які пакідаецца гарачай падковай на капыце, дазваляе ацаніць шчыльнасць і раўнамернасць яе прыціскання. Акрамя таго, гэты метад дае магчымасць уносіць у канструкцыю падковы дадатковыя змены, напрыклад, выцягваць зачэпы і бакавыя зачэпы. Каваль павінен сачыць за тым, каб не прыціскаць гарачую падкову да капыта занадта доўга, бо высокая тэмпература можа пашкодзіць рогавае рэчыва.