Vraca su historijsko, gradsko i padinsko naselje u Sarajevu. Nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma i uspostavljanja međuentitetske linije razgraničenja, predratno jedinstveno naselje i istoimena mjesna zajednica podijeljeni su na dva dijela: veći, urbani dio pripao je općini Novo Sarajevo (u Federaciji BiH), dok je manji, periferni dio integrisan u općinu Istočno Novo Sarajevo i vezan za MZ Miljevići.
Geografski položaj Naselje zahvata strm padinski teren koji predstavlja južnu kapiju Sarajeva i prirodnu sponu između centralnog gradskog jezgra i Trebevića. Vraca na sjeveru i zapadu graniče sa sarajevskim naseljima Grbavica I, Grbavica II, Gornji Kovačići i Hrasno Brdo, dok se na istoku i jugu direktno naslanjaju na prigradske lokalitete Miljevići i Prljevo Brdo. Sa Vraca se pruža jasan panoramski pogled na cijelu Sarajevsku kotlinu.
Historija U osmanskom periodu, prostor Vraca bio je prepoznatljiv po gustoj vegetaciji i služio je kao rekreacijska zona i izletište za stanovnike Sarajeva.
Austro-ugarski period Okupacijom Bosne i Hercegovine 1878, Austro-Ugarska prepoznaje strateški značaj ovog uzvišenja iznad grada. Krajem 19. vijeka, austrougarske vojne vlasti ovdje podižu masivnu kamenu utvrdu (austrougarska tvrđava Vraca), koja je funkcionisala kao odbrambena tvrđava za kontrolu južnog prilaza gradu i činila dio spoljnog fortifikacijskog prstena oko Sarajeva.
Drugi svjetski rat i stradanje građana Tokom Drugog svjetskog rata, uspostavom kvislinške Nezavisne Države Hrvatske (NDH), austrougarska tvrđava gubi vojnu namjenu i pretvara se u zvanično stratište, gubilište i sabirni logor. Na Vracama su ustaške vlasti vršile masovna pogubljenja građana Sarajeva, antifašista, muslimana, Srba, Jevreja i Roma. Među hiljadama žrtava, značajan broj činili su viđeni građani Sarajeva i pripadnici ilegalnog pokreta otpora koji su se usprotivili fašističkom teroru.
Socijalistički period i izgradnja kompleksa U znak sjećanja na žrtve fašizma i pale borce Narodnooslobodilačke vojske (NOVJ), prostor oko stare utvrde je u potpunosti preuređen. Dana 25. novembra 1981., na Dan državnosti Bosne i Hercegovine, svečano je otvoren Spomen-park Vraca, monumentalni historijsko-memorijalni kompleks površine 78.000 m2. Kompleks je dizajnirao pejzažni arhitekta Vladimir Dobrović, skulpturu "Žena borac" izradio je Alija Kučukalić, dok je tekstove napisao pisac Aleksandar Tišma. Na zidovima kompleksa urezana su imena 11.000 žrtava fašizma iz Sarajeva.
Rat u Bosni i Hercegovini Tokom rata u Bosnu i Hercegovinu, Vraca su zbog svog dominantnog i strateškog položaja iznad Sarajeva postala jedno od najvažnijih uporišta Vojske Republike Srpske tokom opsade grada. Sa ovih položaja je vršeno snajpersko i artiljerijsko djelovanje po civilnim objektima i građanima u naseljima Grbavica, Kovačići, Marindvor i širem centru Sarajeva.
Naselje je bilo poprište borbi koje su vodile jedinice Armije Republike Bosne i Hercegovine (ARBiH) u pokušajima da zaustave prodor i presijecanje grada. Tokom rat Spomen-park je devastiran i opljačkan, a historijski eksponati i ploče s imenima žrtava pretrpjeli su razaranja. Reintegracijom sarajevskih naselja 1996, Vraca su pripala Federaciji BiH, dok je manji rubni dio ostao uRepublici Srpskoj.
Savremeni period Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine je u maju 2005. proglasila graditeljsku cjelinu – Spomen-park Vraca za Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Područje je danas važno i sa aspekta komunalne infrastrukture jer se na prelazu prema Prljevom Brdu nalaze primarni rezervoari i pumpne stanice koje regulišu distribuciju pitke vode za padinske dijelove Sarajeva i Istočnog Sarajeva.
Također pogledajte Spomen-park Vraca Novo Sarajevo
Reference
Kategorija:Naselja u Sarajevu Kategorija:Nacionalni spomenici Bosne i Hercegovine