Sibilarizacija je glasovna promjena u bosanskom jeziku u kojoj se suglasnici k, g, h u nekim oblicima, kad se nađu ispred slova i, pretvaraju u c, z, s.To je drugi i češći naziv za drugu i treću palatalizaciju.
Primjeri sibilarizacije
Sibilarizacija se provodi u sljedećim primjerima:
u dativu i lokativu jednine imenica ženskog roda majka - majci; jaruga - jaruzi; snaha - snasi, noga - nozi, ruka - ruci
u nominativu i vokativu množine imenica muškog roda junak - junaci, krčag - krčazi, vuk - vuci, propuh - propusi
u dativu, lokativu i instrumentalu množine imenica muškog roda: junacima, krčazima
u imperativu peci, teci, lezi, strizi
u nesvršenih glagola prema svršenima dignuti - dizati, uzdahnuti - uzdisati
Odstupanja od sibilarizacije
Sibilarizacija se ne provodi u sljedećim primjerima:
U nominativu imenica muškoga roda:
kod jednosložnih posuđenica Bask - Baski, bronh - bronhi, erg - ergi
kod množinskih toponima Čehi, Novaki (Česi, Novaci)
kod nekih prezimena koja nisu istovjetna s apelativima (općim imenicama) standardnog jezika Debeljaki, Piceki
kod osobnih i životinjskih imena s dva suglasnika isped nastavka Srećko - Srećki, Zelenko - Zelenki
kod imenice s nepostojanim a u završetku -cak natucak - natucki
U dativu i lokativu imenica muškog roda ženske sklonidbe:
kod odmilica ili hipokoristika baka - bakin, seka - sekin, braco - bracin, zeko - zeki, striko - striki
kod riječi s jednosuglasničkim završetkom osnove deka - deki, kuka - kuki, kolega - kolegi, pjega - pjegi, zaliha - zalihi
kod imena i prezimena Jelka - Jelki, Luka - Luki, Jadranka - Jadranki
kod imenica sa završetkom -cka, -čka, -ćka, -ska, -tka, -zga kocka - kocki, točka - točki, praćka - praćki, pljuska - pljuski, patka - patki, mazga - mazgi
kod nekih zemljopisnih imena Krka - Krki, Kartaga - Kartagi
kod imenica sa sufiksom -ka kojima osnova završava sonantom intelektualka - intelektualki, kajkavka - kajkavki, srednjoškolka - srednjoškolki
Dvostrukosti kod sibilarizacije
Dublete kod sibilarizacije:
u nominativu množine nekih tuđica muškoga roda flamingo - flaminzi - flamingi
u nominativu množine prezimena čiji je izraz istovjetan s nekom općom imenicom muškoga roda Beg - Begi - Bezi, Duh - Duhi - Dusi
u nominativu množine imenica s nepostojanim a u završetku -čak, -ćak, -đak muškoga roda mačak - mački - mačci, oplećak - oplećki - oplećci, omeđak - omećki - omećci
u dativu i lokativu nekih zemljopisnih imena ženskoga roda s jednosuglasničkim završetkom osnove Lika - Lici - Liki
u dativu i lokativu nekih zemljopisnih imena na -ska, -ška Aljaska - Aljaski - Aljasci, Gradiška - Gradiški - Gradišci
u dativu i lokativu nekih imenica sa završecima -ska, -tka, vka guska - guski - gusci, bitka - bitki - bitci, travka - travci - travki
Kategorija:Gramatika Kategorija:Fonologija