mini|desno|Džamija i kamena ćuprija u centru grada. Konjic je grad i naseljeno mjesto na krajnjem sjeveru planinske Hercegovine, u centralnom dijelu Bosne i Hercegovine, u kotlini sa obje strane rijeke Neretve i oko ušća Neretvine pritoke Trešanice.
Historija
Neolit Područje Konjica bilo je naseljeno već u prahistorijsko doba, a iz antičkog razdoblja sačuvani su tragovi naselja, među kojima se naročito ističu ostaci mitreja. Na širem području konjičkog kraja evidentirani su brojni arheološki i sepulkralni ostaci, uključujući srednjovjekovne gradove, nekropole i stećke, što svjedoči o dugom kontinuitetu naseljenosti i o važnosti ovog prostora u ranijim historijskim epohama. Područje Konjica bilo je naseljeno još u prahistoriji, što potvrđuju arheološka istraživanja neolitskog naselja u Lisičićima kod Konjica.
Rimski period Arheolog Zemaljskog muzeja u Sarajevu Karl Pač pronašao je na brdu Repovica u Konjicu, 1897. godine, veliko arheološko nalazište "Konjički Mitrej" (svetilište boga Mitre). Pronađeni su temelji pravouganog svetilišta koje se prostiralo na 45 m2. Ovaj mitrej nije ukopan dublje u zemlju, kao što je bilo uobičajeno u gradnji ovih hramova.
Mitrej je imao reljefnu sliku boga Mitre, predstavljenog kao Bog Sunca, u perzijskom odijelu, mlad, snažan, u punom zamahu, ubija svetog bika, kako bi prinio kao žrtvu velikom Ahuramazdi. Slika je dopunjena brojnim simbolima (životinje, geniji) i scenama iz Mitrinog mita ili nekog kultnog rituala. Na poleđini reljefa je prikaz Mitrinog obreda i pričesti.Alojz Benac-Đuro Basler-Borivoj Ćović-Esad Pašalić-Nada Miletić-Pavao Anđelić -Sarajevo, 1966- KULTURNA ISTORIJA BOSNE I HERCEGOVINE
Slično nalazište je i u naselju Lisičići.
Srednji vijek Zbog položaja u dolini Neretve, na važnom putnom pravcu između zaleđa i Dubrovnika, Konjic je u srednjem vijeku imao izražen saobraćajni i trgovački značaj. U historiografskoj literaturi Konjic se kao naselje pod tim imenom prvi put spominje 1382. godine, u vezi s trgovačkom karavanom koja je išla preko Konjica prema Dubrovniku. U srednjem vijeku na području današnjeg Konjica postojala su dva naselja: Biograd na lijevoj obali Neretve i naselje Neretva na desnoj obali, koje se 1382. godine u izvorima javlja pod imenom Konjic.
Konjic je bio središte srednjovjekovne župe Neretve i važna trgovačko-tranzitna tačka na putu od južne Dalmacije prema srednjoj Bosni. Šire konjičko područje imalo je granični i prijelazni karakter između bosanskog i humskog prostora, što je utjecalo na njegov politički i privredni razvoj. U ranijem srednjem vijeku na prostoru današnje općine Konjic postojale su župa Neretva, dio župe Zagorje oko Bjelimića i dio Komske župe u području Glavatičeva. Povoljan položaj uz karavanski put doprinio je tome da se Konjic razvije kao pogranična varoš i mjesto trgovine, a u srednjem vijeku u njemu je postojala i carinarnica, što potvrđuje njegov značaj u razmjeni robe između zaleđa i Dubrovnika.
U 14. vijeku Konjic je bio u posjedu porodice Sankovići, dok su početkom 15. vijeka Biogradom vladale Kosače, a Konjicom bosanski kraljevi. Osmanlijsko napredovanje prema ovom području zabilježeno je sredinom 15. vijeka, a Konjic je između 1463. i 1469. uključen u osmanski državni sistem. Na području Konjica sačuvan je velik broj materijalnih tragova iz srednjeg vijeka, među kojima se izdvajaju ostaci utvrđenih gradova, srednjovjekovnih crkava i brojne nekropole sa stećcima.
Prema podacima Općine Konjic, na prostoru od oko 250 km² oko Konjica nalazilo se 14 starih srednjovjekovnih gradova, 34 srednjovjekovne crkve i oko 150 nekropola s približno 4.160 stećaka, što ukazuje na gustu naseljenost i razvijenost kraja u kasnom srednjem vijeku.
Osmanski period Nakon osmanskog osvajanja Bosne i Hercegovine u drugoj polovini 15. stoljeća, Konjic ulazi u novi politički, upravni i privredni okvir. U tom periodu naselje se razvijalo kao važna kasaba na putu između unutrašnjosti Bosne i Mostara, odnosno južnih dijelova Hercegovine.
U osmansko doba oblikovana je historijska urbana jezgra Konjica, a grad je dobio prepoznatljive elemente islamsko-orijentalne gradske arhitekture, uključujući džamije, mahale, dućane i mostove. Među najznačajnijim spomenicima iz tog perioda jeste Repovačka džamija, koja je danas proglašena nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.
Važan simbol Konjica postao je i stari kameni most, odnosno ćuprija, koji se u literaturi i evidenciji KONS-a vodi kao vakuf Haseći Ali-age Kolakovića i kao nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Taj most imao je ne samo saobraćajnu nego i simboličku vrijednost, jer je povezivao dvije obale Neretve i različite gradske cjeline.
Austrougarski period Nakon Berlinskog kongresa i austrougarske okupacije Bosne i Hercegovine 1878. godine, Konjic je postao dio novog upravnog i vojnog sistema. U literaturi navodi se da je pad Konjica 5. oktobra 1878. označio dovršenje austrougarskog zaposjedanja Hercegovine.
U austrougarskom periodu Konjic je zahvatio proces administrativne reorganizacije, modernizacije saobraćaja i jačanja javnih službi. Gradski prostor počeo se širiti izvan osmanske jezgre, a nove upravne i stambene zgrade dale su mu obilježja srednjoevropskog urbanog razvoja. Time je Konjic postupno prerastao iz osmanske kasabe u modernije gradsko središte.
20. stoljeće Od 1918. do 1941. područje Konjica pripadalo je Kraljevini Jugoslaviji. Tokom Drugog svjetskog rata konjički kraj našao se u zoni važnih vojnih operacija u dolini Neretve, naročito u kontekstu Bitke na Neretvi 1943. godine, kada je šire područje grada bilo poprište teških borbi.
Prilikom povlačenja njemačkih jedinica 3. marta 1945. godine Stara kamena ćuprija bila je porušena bombardovanjem, pri čemu su ostali sačuvani samo kameni stubovi. Nakon rata izgrađen je novi betonski most, a preko ostataka stare ćuprije 1962. postavljena je armirano-betonska konstrukcija.
U socijalističkoj Jugoslaviji Konjic se razvijao kao industrijsko i vojno značajno središte. U blizini grada izgrađen je i podzemni objekt ARK/D-0, poznat kao Titov bunker, koji je građen u strogoj tajnosti od 1953. do 1979. Istovremeno je grad jačao industrijsku osnovu, posebno kroz razvoj preduzeća Igman, te saobraćajnu povezanost željezničkim i cestovnim pravcima.
Rat u Bosni i Hercegovini i poratno razdoblje Početkom rata u Bosni i Hercegovini od aprila 1992. općinsko područje Konjica povremeno su napadale srpske snage, a od kraja marta 1993. ono je bilo i poprište hrvatsko-bošnjačkih sukoba. Rat je ostavio teške posljedice na stanovništvo, naselja i privredu grada i njegove okoline.
U poratnom razdoblju posebna pažnja posvećena je obnovi historijskih spomenika i afirmaciji kulturne baštine. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine proglasila je 2003. godine ostatke Starog kamenog mosta u Konjicu nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine, a obnova mosta započela je 2006. godine. Obnovljena ćuprija ponovo je postala jedan od glavnih simbola grada.
Savremeni identitet Konjica oslanja se i na dugu tradiciju drvorezbarstva. UNESCO je 2017. godine konjičko drvorezbarstvo upisao na Reprezentativnu listu nematerijalne kulturne baštine čovječanstva, ističući njegovu dugu lokalnu tradiciju i važnost za zajednicu.
Kultura Nacionalni spomenici
Stanovništvo
Po popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Konjic imala je 43.878 stanovnika, raspoređenih u 151 naselju. Poslije potpisivanja Dejtonskog sporazuma, općina Konjic je, gotovo u cjelini, ušla u sastav Federacije Bosne i Hercegovine. U sastav Republike Srpske ušao je dio naseljenog mjesta Česim.
Grad Konjic
Naseljeno mjesto Konjic
Kulturno-historijska baština Konjic je poznat po velikom broju zaštićenih dobara, posebno po stećcima, starim džamijama, mostovima i arheološkim lokalitetima. Na listama Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine evidentiran je veći broj spomenika s područja Konjica, uključujući nekropole sa stećcima u Argudu, Bulatovićima, Tuhobićima, Vrbljanima, Odžacima i drugim mjestima.
Najpoznatiji simbol grada je Stari most, historijska građevina proglašena nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine. Među prepoznatljivim elementima kulturnog identiteta grada ističe se i konjičko drvorezbarstvo, koje je 2017. godine upisano na UNESCO-vu Reprezentativnu listu nematerijalne kulturne baštine čovječanstva.
Privreda i saobraćaj Zbog položaja u dolini Neretve, Konjic je tradicionalno imao važnu saobraćajnu funkciju između srednje Bosne i Hercegovine. U savremenom razvoju grada značajnu ulogu imaju industrija, uslužne djelatnosti i turizam zasnovan na prirodnim i kulturnim resursima šireg područja Konjica.
Poznate osobe Zulfikar Džumhur - putopisac, slikar i karikaturista Amra Halebić - pjevačica Irina Kapetanović - rock muzičarka Kasim Prohić - filozof profesor estetike Mirjana Kapetanović - književnica Adnan Velagić - prof. dr. Senadin Begtašević - prof. dr. Esad Bajić - pisac Zerina Cokoja- pjevačica Alma Subašić - pjevačica Ismet Smajlović - pisac Said Šteta - pisac Bajro Perva - pisac Hajrudin Sarajlić - pisac Nezim ef. Halilović Ekrem Macić - pisac aforizama
Također pogledajte Grb Konjica Stari most, Konjic
Reference
Vanjski linkovi
Zvanični sajt grada Konjica
Kategorija:Službeni gradovi Bosne i Hercegovine Kategorija:Gradovi u Federaciji Bosne i Hercegovine Kategorija:Gradovi u Hercegovačko-neretvanskom kantonu *