Muslimansko osvajanje Perzije, također poznato i kao arapsko osvajanje Iranahttp://www.iranicaonline.org/articles/arab-ii je u konačnici dovelo do pada perzijskog Sasanidskog Carstva 651. i opadanja rasprostranjenosti zoroastrijske religije u Iranu. Arapi (Rašidunski halifat) su prvi put napali sasanidsku teritoriju 633. kada je general Halid ibn Velid napao Mezopotamiju (današnji Irak), koja je bila politički i ekonomski centar sasanidske države.Between Memory and Desire: The Middle East in a Troubled Age (p. 180) Nakon osvajanja Mezopotamije i odlaska Halida ibn Velida sa glavninom vojske na rimski front u Levant, u perzijskom kontranapadu muslimani su izgubili osvojene teritorije. Druga invazija je pokrenuta 636. pod komandom Sa'd ibn Ebu Vekkasa, pri čemu je muslimanska vojska pod njegovim komandovanjem ključnom pobjedom u bici kod Kadisije dovela do trajnog gubitka perzijske vlasti nad zapadnim dijelom Sasanidskog carstva. Planina Zagros je tada postala prirodna prepreka i granica između Rašidunskog halifata i Sasanidskog carstva. Usljed stalnih upada perzijanaca na osvojenu teritoriju, drugi halifa Omer je naredio invaziju Sasanidskog carstva 642, koja je završena potpunim osvajanjem ovog carstva 651. Brzo osvajanje Perzije, u nizu dobro organizovanih višestrukih napada pod vođstvom halife Omera iz Medine koja je bila udaljena nekoliko hiljada kilometara od ratišta u Perziji, je postalo njegov najveći trijumf, doprinoseći njegovom ugledu kao velikog vojnog i političkog stratega.
Iranski historičari su tražeći da odbrane svoje pretke koristili arapske izvore koji pokazuju da "suprotno tvrdnjama nekih historičara, Iranci su se u stvari borili dugo i teško protiv arapske invazije."Milani A. Lost Wisdom. 2004 p.15 Od 651. većina urbanih centara u iranskim zemljama, sa izuzetkom kaspijskih pokrajina i Transoksijane, dolazi pod dominaciju arapskih vojski. Na mnogim mjestima u Iranu organizovana je odbrana protiv okupatora, ali na kraju niko nije bio u stanju da odbije arapsku invaziju. Čak i nakon što su Arapi pokorili zemlju, u mnogim gradovima podignute su pobune, u kojima je ubijen arapski guverner ili su bili napadnuti vojni garnizoni, ali pojačanjima iz drugih krajeva halifata uspješno su ugušene sve pobune i nametnuta je vladavina islama. Nasilno potčinjavanje Buhare nakon mnogih ustanaka potvrđuje tvrdnje iranskih historičara.
Međutim, prelazak na islam je bio samo postepen. Tokom ovog procesa mnoga djela nasilja su počinjena, zoroastrijski spisi su spaljeni i mnogi pripadnici ove religije pogubljeni.(Balāḏori, Fotuḥ, p. 421; Biruni, Āṯār, p. 35) Nakon što su politički osvojeni, Perzijanci su ponovno počeli sami da se uzdižu održavanjem perzijskog jezika i kulture. Bez obzira na to, islam je usvojen od strane mnogih zbog političkih, sociokulturoloških i duhovnih razloga, ili jednostavno kroz nagovaranje, postajući preovladavajuća religija.Mohammad Mohammadi Malayeri, Tarikh-i Farhang-i Iran (Iran's Cultural History). 4 volumes. Tehran. 1982. Sasanidsko carstvo prije osvajanja Još od 1. vijeka p. n. e. granica između Rimskog Carstva (kasnije bizantijskog) i partskog carstva (kasnije sasanidskog) je bila rijeka Eufrat. Granica je stalno bila osporavana. Većina bitaka je vođena u ovom području, a samim time najveći broj utvrđenja se nalazio upravo u ovom brdovitom području na sjeveru, što je ogromnu arapsku (ili sirijsku) pustinju razdvajalo na dva dijela koja su pripadala rivalskim carstvima. Jedina opasnost je dolazila sa juga, povremenim napadima nomadskih arapskih plemena sa neutralne teritorije. Oba carstva su iz tog razloga ostvarivala saveze sa malim, polunezavisnim arapskim plemenima, koja su služila kao neutralna područja. Bizantski saveznici su bili Gasanidi dok su perzijancima bili naklonjeni Lahmidi. Tokom 6. i 7. vijeka, razni faktori su doveli do toga da je ta ravnoteža uništena iako je održavana toliko vijekova unazad kroz historiju.
Pobuna arapskih vazalnih država Arapsko pleme Gasanida, koje je u to doba bilo bizantijski vazal, je prihvatilo monofizitski oblik kršćanstva, koje je od bizantijske pravoslavne crkve smatrano heretičkim. Bizantijci su pokušali suzbiti širenje ove religije što je izazvalo pobunu na njihovoj granici. Lahmidi su se također pobunili protiv perzijskog kralja Kušroa II. Nu'man III, prvi hrišćanski kralj Lahmida je svrgnut i ubijen od strane Kušroa II 602, zbog njegovog pokušaja da se oslobodi perzijskog tutorstva. Nakon atentata na Khušroa, Perzijsko carstvo je slomljeno i Lahmidi su postali polunezavisni. Široko je rasprostranjeno mišljenje da je priključenje Lahmidskog kraljevstva bila jedan od glavnih razloga pada Sasanidske dinastije i muslimanskog osvajanja Perzije, jer su Lahmidi pristali da špijuniraju za muslimane, nakon što su poraženi u bici kod Hire od strane Halida ibn Velida.Iraq After the Muslim Conquest By Michael G. Morony, pg. 233 Uspon halifata Nakon smrti Muhammeda s.a.w.s. 632, na mjesto prvog halife izabran je Ebu-Bekr. Neposredno nakon toga, Ebu Bekr je morao povesti ratove protiv nekoliko arapskih plemena koji su se odmetnuli od islama. Tokom tih ratova protiv otpadnika (632-633) uspio je objediniti Arabiju pod centralnu vlast halife čije je sjedište bilo u Medini. Nakon što je u potpunosti porazio pobunjenike, pokrenuo je i vojnu kampanju protiv sasanidskog Perzijskog Carstva (koju su poslije nastavile i halife Omer ibn el-Hattabi Osman ibn Affan) čime je započeo proces tokom kojeg će u samo nekoliko desetljeća doći do formiranja jednog od najvećih carstava u historiji.Fred M. Donner, "Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam", Harvard University Press, 2010, Kampanja je započela sa Mezopotamijom, bogatom pokrajinom tadašnjeg Perzijskog Carstva pod komandom Halida ibn Velida.
Prva invazija Mezopotamije (633) mini|desno|300px|Detaljna mapa rute Halida ibn Velida pri osvajanju Mezopotamije Nakon ratova vođenih protiv otpadnika u vjeri (Ridda ratovi), vođa plemena koje je nastanjivalo sjeveroistok Arabije, Muthana ibn Haris, je vršio upade u perzijske gradove u Mezopotamiji. U to doba, Ebu Bekr je raspolagao dovoljno jakom vojskom da napadne Perziju na sjeveroistoku i Bizantiju na sjeverozapadu. Postojala su tri razloga za ova osvajanja: 1 - Duž granice između Arabije i ova dva velika carstva živjela su su brojna arapskih plemena koja su vodila nomadski život i činila su tzv. tampon zonu između ove tri strane. Ebu Bekr se nadao da će prihvatanje islama od strane ovih plemena doprinjeti daljnjoj ekspanziji islama. 2 - Perzijski i rimski zakoni oporezivanja su prema Ebu Bekru bili proizvoljni i okrutni te je smatrao da može nagovaranjem uvjeriti da se pomogne muslimanima. 3 - Arabiju su okruživala dva ogromna carstva te je bilo nesigurno ostati pasivan prema ove dvije sile na svojim granicama. Ebu Bekr se nadao da bi napadom na Irak i Siriju mogao otkloniti opasnost sa granica svoje islamske države.Akbar Shah Najeebabadi, The history of Islam
Zahvaljujući uspješnim upadima na neprijateljsku teritoriju zarobljena je značajna količina plijena. Muthana ibn Haris je otišao u Medinu te obavijestio halifu Ebu Bekra o tom svom uspjehu nakon čega je imenovan za komandanta svog naroda, te su uslijedili upadi dublje u teritorij Mezopotamije. Koristeći mobilnost svoje lahke konjice mogao je lahko upasti u bilo koji grad u blizini pustinje i ponovo jednostavno nestati u pustinji, u čemu sasanidska vojska nije bila u stanju da ga prati. Ovi postupci su Ebu Bekra nagnali na pomisao o proširenju Rašidunskog halifata.Tabari: Vol. 2, p. 554.
Da bi bio siguran u pobjedu, Ebu Bekr je donio dvije odluke vezane za napad na Perziju. Kao prvo, odlučio je da se invaziona vojska u potpunosti sastoji od dobrovoljaca jer je znao za nemjerljivu hrabrost takvih vojnika a kao drugo odabrao je da glavnokomandujući u invaziji bude jedan od njegovih najboljih generala, Halid ibn Velid. Nakon pobjede nad samoproglašenim poslanikom, u bici na Jemami, Halid se još uvijek nalazio u Jemami kada je Ebu Bekr poslao naredbu o napadu na Perzijsko carstvo. Određujući osvajanje grada Hire kao cilj te invazije, Ebu Bekr je poslao pojačanje i naredio plemenskim vođama na sjeveroistoku Arabije, Misnah ibn Harisu, Mazhur bin Adiju, Harmali i Sulmi da se zajedno sa svojim ljudima potčine Halidovoj komandi. Marta 633. (prva sedmica muharrema 12. godine po Hidžri) Halid je krenuo sa svojom vojskom od 10.000 ljudi. Svaki plemenski vođa mu se pridružio sa oko 2.000 ljudi pa je Halid ušao na teritoriju Perzijskog carstva sa oko 18.000 boraca. Nakon ulaska na neprijateljski teritorij, Halid je sa svojom vojskom od 18.000 vojnika ostvario odlučujuće pobjede u 4 uzastopne bitke: bitka lanaca, (april 633), bitka na rijeci (3. sedmica aprila 633), bitka kod Veledže (maj 633) i u bici kod Uleisa (sredinom maja 633). U posljednjoj sedmici maja 633. osvojen je i važan grad Hira nakon opsade u bici kod Hire. Nakon što je odmorio svoju vojsku, u junu iste godine, Halid je izvršio opsadu grada Al Anbara, koji se predao u muslimanske ruke u julu 633. Poslije toga, sa vojskom je krenuo prema jugu, i osvojio grad Ajn Temr zadnje sedmice jula. Već u tom trenutku, većina teritorije koja danas čini Irak je bila pod vlašću muslimanske vojske.
Druga invazija Mezopotamije (636) Nakon dolaska na položaj, halifa Omer je nastavio sa osvajanjem Sirije i Mezopotamije a prema želji svoga prethodnika Ebu Bekra. Na sjeveroistočnom dijelu Arabije, u Mezopotamiji, situacija se u to doba pogoršavala iz dana u dan. Za vrijeme Ebu Bekra, nakon što je ovo područje osvojio, Halid ibn Velid je prema naredbi sa polovinom svoje vojske krenuo prema Siriji. Perzijanci su iskoristili odsutnost Halida i stavili pod svoju kontrolu izgubljenu teritoriju. Muslimanska vojska je napustila prethodno osvojena područja i skoncentrisala se u graničnim područjima. Zbog takvog razvoja situacije, Omer je odmah poslao pojačanje pod komandom Misna ibn Harisa da pomogne muslimanskoj vojsci u Mezopotamiji koja je bila pod komandom Ebu Ubejda. Perzijske snage su porazile Ebu Ubejda u bici kod mosta. Međutim, poslije toga Misnah bin Haris je porazio Perzijance u bici kod Bajouba. Zbog toga je 635, Jezdegerd III tražio savez sa Heraklom, carem Istočnog Rimskog Carstva (BIzantije). Kao potvrdu tog savezništva, Heraklo je dao svoju kćerku za ženu Jezdegerdu III, što je bio stari rimski običaj i tradicija kod uspostavljanja saveza. Dok se Heraklo pripremao za veliku ofanzivu na Levantu, Jezdegerd III je u međuvremenu naredio koncentracija ogromne vojske sa namjerom povlačenja muslimanske vojske iz Mezopotamije. Cilj se sastojao u tome da se dobro koordiniranim napadima oba cara, Herakla iz Levanta i Jezdegerda III iz Mezopotamije, uništi moć njihovog zajedničkog neprijatelja halife Omera.Shadows in the Desert: Ancient Persia at War, By Kaveh Farrokh, Published by Osprey Publishing, 2007
Bitka na Kadisiji thumb|right|290px|Mapa bitke kod Kadisije, koja prikazuje muslimansku (crveno) i sasanidsku vojsku (plavo)