Ratno zrakoplovstvo i protivzračna odbrana Srbije predstavlja zrakoplovnu komponentu Vojske Srbije. RV Srbije je prvi put utemeljeno 24. decembra 1912. godine u Nišu, te je postojalo do 1918. godine nakon čega ulazi u sastav RV Kraljevine SHS, odnosno Jugoslavije.
Historija thumb|lijevo|Prvi srpski pilot Mihajlo Petrović thumb|Rondel RV i PVO Srbije Ideja o uvođenju zrakoplova u Srpske oružane snage prvi put se pojavila u devetnaestom vijeku i planirana je za 1893. godinu. Pripreme za formiranje srpskog vojnog zrakoplovstva tekle su sporo; ubrzane su 1912. godine s početkom balkanskih ratova. Tada je u Francuskoj obučeno šest pilota, a kupljeni su i prvi avioni, Blerio XI, na inicijativu vojvode Radomira Putnika. Samim tim je Kraljevina Srbija ušla u grupu prvih petnaest zemalja u svetu koje su zrakoplove uvele u naoružanje i stvorile ratno zrakoplovstvo, i u prvih pet koje su ga upotrebljavale u ratnim dejstvima. Vazduhoplovstvo je nastalo i razvilo se u okviru roda inžinjerije.
Vazduhoplovna komanda, prva zrakoplovna jedinica Srpske vojske, formirana je u Nišu 24. decembra 1912. godine. U sastavu je imala: Aeroplansku eskadrilu (odeljenje), Balonsko odeljenje, Golubiju poštu i Vodoničnu centralu. Krajem 1912. godine srpsko zrakoplovstvo imalo je 12 aviona, impozantan broj za to vrijeme, a prema francuskim kriterijumima odgovarao je ekvivalentu dvije eskadrile. Iscrpljeno u balkanskim ratovima, srpsko vojno zrakoplovstvo dočekalo je Prvi svjetski rat sa skromnim snagama: šest pilota, četiri aviona i dva balona.
U Prvom svjetskom ratu, nakon prelaska preko Albanije, pripadnici srpskog zrakoplovstva oporavili su se na Krfu. Ubrzo je, uz pomoć saveznika, nastalo snažno zrakoplovstvo. Na Solunskom frontu nastale su organizacione i materijalne pretpostavke, a kroz školovanje više klasa pilota u Francuskoj, i borbena iskustva i kadrovske pretpostavke za izgradnju savremenog vojnog zrakoplovstva Srpske vojske. Formirani su Aeroplanska eskadra, Aeroplanski depo, Aeroplanski park, a u januaru 1916. godine i Prva i Druga srpska eskadrila. Na Solunskom frontu srpsko zrakoplovstvo izvršilo je više od 3.000 borbenih letova i dalo značajan doprinos oslobođenju Srbije i Jugoslavije. Veliki značaj srpskog zrakoplovstva je i naletima i pripremi ustanka okupirane teritorije.
Vazduhoplovstvo Srbije se ponovo formira 2006. godine, raspuštanjem državne zajednice Srbije i Crne Gore od dijelova RV i PVO Vojske Srbije i Crne Gore koji su se nalazili na teritoriji Republike Srbije. Početkom svog postojanja, Vazduhoplovstvo i protivzračna odbrana Srbije prolazi kroz masivan proces reorganizacije, uprkos velikim materijalnim i finansijskim poteškoćama.
Vazduhoplovstvo i protivzrakoplovna odbrana danas u svom inventaru sadrži avione nekadašnje jugoslovenske i sovjetske proizvodnje. Lovačku avijaciju sačinjavaju avioni MiG-29 i MiG-21Bis koji također vrše i uloge presretača. Jurišnu lovačko-bombardersku avijaciju sačinjavaju avioni J-22 Orao i G-4 Super Galeb proizvedeni u bivšoj SFRJ. Transportnu avijaciju sačinjavaju sovjetski avioni Antonov An-2, Antonov An-26 i Jakovljev Jak-40. Vazduhoplovstvo Vojske Srbije za obuku pilota koristi G-4 Super Galeb,Utvu 75 i Lastu 95. Vazdušno izviđanje se vrši u avijacijskim bazama avionima IJ-22 Orao dok se u jedinicama kopnene vojske koriste bespilotne letelice tipa Orbiter. Helikopterske jedinice su sastavljene od helikoptera tipa SA. 342 Gazela, licencno proizvođenih u fabrici SOKO, u bivšoj SFRJ, Mi-8 i Mi-17 koji vrše ulogu transporta, izviđanja i lake vatrene podrške, borbenih helikoptera MI-35M te višenamenskih helikoptera H-145M.
Protivzrakoplovna odbrana se sastoji od raketnih jedinica opremljenih sistemima 2K12 Kub i S-125 Neva, artiljerijsko-raketnim PVO sistemima Pancir-S1E i Pasars 16 kao i lakim prenosnim sistemima Strela, Igla , i protivavionskim topovima Bofors L/70 40 mm. Inventar protivzrakoplovne odbrane kao i radarska oprema prolaze kroz proces modernizacije.
Organizacija Komanda RV i PVO - Zemun 25px 210. bataljon veze - Beograd 25px 333. inžinjerski bataljon - Pančevo thumb|Srpski MiG-29 60px 204. zračna brigada - aerodrom Batajnica 101. lovačka zrakoplovna eskadrila "Vitezovi" 252. mješovita zrakoplovna eskadrila "Kurjaci sa Ušća" 138. mješovita transportna zrakoplovna eskadrila 24. zrakoplovni tehnički bataljon 17. bataljon za osiguranje aerodroma 117. artiljerijsko-raketni bataljon PVO 60px 98. zračna brigada - aerodorm Lađevci i Niš 241. lovačko-bombarderska avijacijska eskadrila "Tigrovi" 714. protivtenkovska helikopterska eskadrila "Senke" 119. mješovita transportna helikopterska eskadrila 2. izviđačko avijacijsko odjeljenje 98. zrakoplovni tehnički bataljon 161. bataljon za osiguranje aerodroma 98. bataljon za osiguranje aerodroma 98. artiljerijsko-raketni bataljon PVO 60px 250. raketna brigada PVO - kasarna Batajnica Komandna Baterija 1. Raketni bataljon PVO 2. Raketni bataljon PVO 230. Samohodni raketni bataljon PVO 240. Samohodni raketni bataljon PVO 310. Samohodni raketni bataljon PVO 60px 126. centar VOJIN Komandna četa 20. bataljon VOJIN 31. bataljon VOJIN Četa za zrakoplovno-tehničko i tehničko održavanje i snabdjevanje
Naoružanje i vojna oprema Avioni Avion Slika Vrsta Zrakoplov Napomena MiG-29 200px Višenamjenski lovački avion MiG-29A 9.12AMiG-29B 9.12BMiG-29 9.13MiG-29UB 9.51 1373 10 aviona MiG-29 se nalazi u sastavu 101. lovačke avijacijske eskadrile 204. vazduhoplovne brigade. Donirana 4 aviona MiG-29 9.13 iz Bjelorusije u februaru 2019. godine i remont počeo u bjeloruskom remontnom zavodu. Isporučeni u aprilu 2021. godine U toku je modernizacija preostalih samih aviona, koja će biti gotova do kraja 2021. godine. Avioni će biti varijanta Mig-29 SM, uz poboljšan radar, elektroniku, rakete V-V većeg dometa, laserski navođene bombe, itd. SOKO J-22 Orao 200px JurišnikNastavni jurišnikrNastavni jurišnik J-22NJ-22NJ-22 2.0 9612 U toku je modernizacija ovog jurišnika, a modernizovana su prva 2 aparata. SOKO G-4 Super Galeb 200px Školsko-borbeni avionŠkolski avionTegljač meta G-4N-62TG-4M 1711 Antonov An-2 200px Transportni avion An-2TD 1(2) 1 u službi, 1 služi za delove. Antonov An-26 200px Transportni avion An-26 1(6) 1 u službi, 1 u rezervi, 4 služe za delove. Piper PA-34 Seneca 200px Kartografija PA-34 V 1 Namenjena prikupljanju i analizi geoprostornih podataka za razvoj geografsko-informacionog sistema Srbije i formiranja baze za potrebe Vojske Srbije. Služi i za obuku pilota. Utva 75 200px Školski avion V-53 2(16) 2 u upotrebi. Utva Lasta 200px Školski avion V-54V-54P 142 U toku nabavka dodatnih aviona. SOKO Gazela 200px Osnovni helikopterIzviđački helikopterBorbeni helikopterProtivoklopni helikopter HO-45HI-42 HeraHN-42M GamaHN-45 Gama 2 74229 U službi oko 20 aparata. Airbus H145 200px Traganje i spašavanjeBorbeno traganje i spašavanjeVišenamjenski borbeni helikopter H-50SH-50SH-50B HForce 113 Najavljuje se dalje opremanje ovim helikopterom. Mil Mi-8/Mi-17 200px Transportni helikopter Mi-8TMi-17VMi-17V-5 2(6)15 Mi-35 200px Desantno-jurišni helikopter Mi-35M/P 15+4 02.12.2019. isporučena sva 4 naručena helikoptera Mi-35M Najavljuje se dalja nabavka.Od Kipra kupljeno 11 helikoptera verzije P 2024. godine.
Bespilotne letjelice NazivZemlja porijeklaTipKoličinaSlikaBilješke CH-92/95 Bespilotna borbena letjelica 6+9 Naoružana sa laserski navođenom FT-8C raketom.https://tangosix.rs/2020/04/07/video-na-batajnici-prikazane-kineske-izvidjacko-borbene-bespilotne-letelice-ch-92a-kupljeno-6-letelica-sa-18-raketa/ Aeronautics Orbiter Bespilotna izviđačka letelica 10 BPL Vrabac Bespilotna izviđačka letjelica 50+ Operativne od juna 2020. Pegaz 011 Bespilotna borbeno-izviđačka letjelica 4https://tangosix.rs/2018/14/08/vucic-nastavicemo-da-ulazemo-u-razvoj-domacih-bespilotnih-letelica-borbene-bespilotne-letelice-iz-kine/ Bespilotna letjelica dugog dometa za dvenno-noćno izviđanje i borbu. Planirana isporuka 12 komada naoružanih FT-8D raketama. Na letelicama je izvršen transfer tehnologije, uz pomoć kineskih stručnjaka.
PVO oprema NazivSlikaTipZemlja porijeklaKoličinaBilješkeFK-3150x150piksel3 baterijeKrajem 2020. godine naručene 3 baterije uz moguću donaciju NR Kine u vidu nekoliko lansera. 2K12 Kub 150px PVO sistem 12 baterija; 48 lansera Modernizovano. S-125 Neva/Pečora 150px PVO sistem 8 baterija Pancir-S1 150px PVO sistem 1 baterija http://rs.n1info.com/English/NEWS/a572065/Pancir-S1-is-defensive-anti-aircraft-weapon-Serbia-Def-Min-says.html,http://balkans.aljazeera.net/vijesti/infografika-sta-sve-moze-pancir-s1-isporucen-srbiji,https://www.rts.rs/page/stories/sr/story/9/politika/3941046/vucic-trci-raketni-divizion-pancir.html Najavljena kupovina još 2 baterije po postojećem ugovoru sa Ruskom Federacijom.Pasars-16 Terminator150x150pikselPVO sistem1 baterijaPlanirana zamena svih sistema Bofors ovim sistemom. Bofors 40 mm 150px PAT 40 mm 72+Strela-1M150x150pikselPVO sistem54Vraćeni u službu.Strela-10M150x150pikselPVO sistem6Vraćeni u službu.
Radari Naziv Zemlja porijekla Tip Količina Slika Bilješke GIRAFFE Radar Osmatračko-akvizicijski radar 18 Koristi se u kombinacija sa PAT-om Bofors L/70.Modernizovan, povečan domet na 50 km. P-12 VHF radar 8 Modernizovan 2013. P-40 3D-radar 3 PRV-16B Radar za mjerenje visine 3 AN/TPS-70 3D radar 5 4 uvedena u operativnu upotrebu 1983. godine. Jedan uništen tokom NATO zračnih napada 1999. godine. Tri radara ostala u upotrebi sa dodatna dva radara i pratećom opremom koja su dobavljena od Slovenije 2015. Marconi C-605/654 Osmatrački radar Nalazi se u operativnoj upotrebi od kraja 1970-ih.
Reference
Kategorija:Vojska Srbije Srbija