Citrulinemija je autosomno recesivni poremećaj ciklusa ureje koji uzrokuje amonijak i druge otrovne tvari ako se akumuliraju u krvi. Budući da se te materije iakumuliraju i u urinu, poremećaj se može nazvati i kao citrulinurija.Hall J. E., Guyton A. C. (2006): Textbook of medical physiology, 11th edition. Elsevier Saunders, St. Louis, Mo, .Laidler K. J. (1978): Physical chemistry with biological applications. Benjamin/Cummings, Menlo Park, .Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Ed. (2005): Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, . Opis Opisana su dva oblika citrulinemija, koji imaju različite znakove i simptome, a uzrokovane mutacijama u različitim genima. Citrulinemija pripada klasi genetičkih bolesti pod nazivom poremećaji ciklusa ureje. Ciklus ureje obuhvata niz hemijskih reakcija koje se odvijaju u jetri. Ove reakcije obrađuju višak dušika, koji se generira kada se energija za životne procese dobija katabolizmom proteina, kada nastaje urea, koja se izlučuje preko bubrega.Freedberg, et al. (2003): Fitzpatrick's dermatology in general medicine, 6th Ed. McGraw-Hill, .
Tipovi Tip I Tip I citrulinemije (), također poznat i kao klasična citrulinemija, obično postaje vidljiva u prvih nekoliko dana života. Pogođene bebe obično izgledaju normalno pri rođenju, ali kako se u tijelu stvara amonijak, javljaju se nedostaci energije (letargija), loša ishrana, povraćanje, oduzimanje i gubitak svijesti. U mnogim slučajevima, ovi medicinski problemi mogu biti opasni po život. Blaži oblik citrulinemija tipa I je manje uobičajen u djetinjstvu ili odrasloj dobi. Neki ljudi s genskim mutacijama koje uzrokuju citrulinemiju tipa I nikada ne dožive znakove i simptome poremećaja.
Tip I citrulinemije je najčešći oblik poremećaja, koji se ispoljava jednom na oko 57.000 rođenih u svijetu. Uzrok ovog tipa citrulinemija je mutacija u genu ASS. Enzim koji kodira je ovaj gen je argininosukinat sintetaza (), koja je odgovorna za jedan korak ciklusa ureje. Mutacije u ASS genu smanjuju aktivnost enzima, čime se narušava ciklus ureje i sprečava efektivna obrada dušika. Višak dušika, u obliku amonijaka i drugih nusprodukatsa iz ciklusa ureje, akumuliraju se u krvotoku, što dovodi do karakterističnih oznaka citrulinemije tipa I.
Tip II Simptomi citrulinemije tipa II ( i ) obično se pojavljuju tokom odrasle dobi i uglavnom utičeu na centralnoi nervni sistem. Karakteristične oznake uključuju zbunjenost, nenormalan ponašanja (kao što su agresija, razdražljivost, i hiperaktivnost), konvulzije, i koma. Ovi simptomi mogu biti opasni po život, a poznato je da se aktivira pojedinim lijekovima, infekcijama i unosom alkohola u ljudi s ovom vrstom poremećaja.
Tip II citrulinemije se takođe mogu razviti kod ljudi koji su imali poremećaj jetre pod nazivom neonatalna holestaza tokom ranog djetinjstva. Ovo stanje blokira protok žuči i sprečava tijelo u pravilnoj obradi određenih hranjivih tvari. U mnogim slučajevima, simptomi se javljaju u roku od godinu dana. Godinama ili čak desetljećima kasnije, međutim, neki od tih ljudi razvijaju karakteristike citrulinemija tipa II odraslih.
Ovaj tip citrulinemije se prvenstveno javlja u japanskom stanovništvu, gdje se, prema procjenama, javlja kod jedne od 100.000 do 230.000 osoba. Tip II je također zabilježen kod ljudi iz populacija [Azija|[istočne Azije]] i Bliskog Istoka. Za tip II citrulinemije odgovorna je mutacija u genu SLC25A13. Ovaj gen kodira sintezu protein citrina, koji inače prebacuju određene molekule u i od mitohondrija. Ove molekule su neophodni za odvijanje ciklusa ureje, a također su uključene i u građu proteina i nukleotidaa. Mutacija u SLC25A13 obično sprečava proizvodnju funkcionalnog citrina, koji inhibira ciklusa ureje i remeti proizvodnju proteina i nukleotida. To rezultira nagomilavanjem amonijaka i ostalih toksičnih supstanci, što dovodi do simptoma citrulinemije tipa II. Istraživači su otkrili da mnogo novorođenčadi s neonatalnom intrahepatnom holestazom imaju iste mutacije u SLC25A13 genu kao odrasle osobe s citrulinemijom tipa II.
Tretman Postoji više načina liječenja. Dijeta sa malo proteina se provodi za minimiziranje proizvodnje amonijaka. Uklanjanju amonijaka iz krvi pomažu arginin, natrijev benzoat i natrijev fenilacetat. Kada dođe do kritične razine, za uklanjanje amonijaka iz krvi može koristiti i dijaliza.
U nekim slučajevima, bila je uspješna i transplantacija jetre.Yazaki M et al.: First two cases of adult-onset type II citrullinemia successfully treated by deceased-donor liver transplantation in Japan.
Također pogledajte Citrulin Ciklus ureje Reference
Vanjski linkovi The U.S. National Library of Medicine GeneReviews/NCBI/NIH/UW entry on Argininosuccinate Synthetase Deficiency; ASS Deficiency; Argininosuccinic Acid Synthetase Deficiency; CTLN1; Citrullinemia, Classic GeneReviews/NIH/UW entry on Citrin deficiency and Citrullinemia Type II
Kategorija:Poremećaji metabolizma aminokiselina Kategorija:Autosomno recesivni poremećaji