Fitohemaglutinin (PHA) je biljni lektin koji je posebno prisutan u porodici Fabaceae (mahunjarke ili leguminoze). Ovaj biljni lektin se sastoji od dva usko srodna proteina, pod nazivima leukoaglutinin (PHA-L) i PHA-E. Slova E i L ukazuju da ovi proteini sljepljuju eritrocite i leukocite. Fitohemaglutinin ima posebnu ugljikohidratnu vezu sa kompleksom oligosaharida koji sadrži galaktozu, N-acetilglukozamin i manozu.
U visokim koncentracijama se nalazi u nekuhanom crvenom i bijelom bubrežastom grahu, od kojih je drugi poznat kao kanelin. Pronađeni su u malim količinama i u mnogim drugim vstama zelenog graha kao i kod drugih vrsta običnog graha (Phaseolus vulgaris), i u bobu (Vicia faba). Ima brojna fiziološka dejstva i upotrebe u medicinskim istraživanjima (naprimjer, u citogenetici), a u visokim dozama otrovan je.
Lektin ima niz pozitivnih utjecaja na metabolizam ćelija: pospješuje mitoze i utječe na ćelijske membrane, tj. na transport i njihovu propusnost za proteine.
aglutinaciju crvenih krvnih zrnaca javlja se kod većine sisarskih vrsta.
Kao toksin, fitohemaglutinin može dovesti do trovanja kod preživara i drugih životinja sa jednodijelnim želucem (uključujući i ljude), a nakon uzimanja sirovog ili nepropisno pripremljenog graha. Mjereno u hemaglutinacijskim jedinicama (hau), sirovi crveni grah može sadržavati i do 70.000 hau. Ispravnom pripremom, to se može smanjiti na sigurnu razinu (ključanje najmanje 30 minuta na temperaturi 100 °C). Potrošači bi trebali kuhati grah najmanje 30 minuta kako bi se osiguralo da proizvod dostigne dovoljnu temperaturu. Nedovoljno kuhanje na sporom kuhalu, na 80 °C, može povećati ovu opasnost, te podići hau i do pet puta. Grah također sadrži inhibitor alfa amilaze, ali u nedovoljnoj količini da bi uticao na razlaganje škroba, nakon konzumiranja.Layer P., Carlson G. L., DiMagno E. P. Partially purified white bean amylase inhibitor reduces starch digestion in vitro and inactivates intraduodenal amylase in humans. Gastroenterology. 1985 Jun;88(6):1895-902.
Trovanje može biti izazvano i od male količine (pet zrna sirovog graha). Simptomi se javljaju u roku od tri sata, počevši od mučnine i povraćanja, koje zatim može biti ozbiljno i dugotrajno (obilno), a zatim slijedi dijareja. Oporavak počinje u roku od četiri ili pet sati od početka komplikacija uzrokovanih trovanjem, a obično bez potrebe za bilo kojom medicinskom intervencijom.
U medicini ovi proteini se koriste kao mitogeni da pokrenu podjele T-limfocita i aktiviraju latentne HIV-1 ljudske limfocite periferne krvi. U neurologiji, anterogradno traganje je istraživački metod koji koristi fitohemaglutinin PHA-L kao molekulski tragač koji ćelija uzima i prenosi preko sinapsi u sljedeću ćeliju. Time se traže putevi aksonskih projekcija i relativne veze kojima putuju nervni impulsi sa izvora, koji se nalaze na perikarionu (ćelijsko tijelo ili soma) i kroz presinaptički dio na neuronima silaznih (eferentnih) nervnih vlakana aksona, sve do krajeva na eferentnim sinapsama koje onda daju signale za ulaz u drugi neuron.
Kultivirani limfociti pomoću fitohemaglutinina upotrebljabvaju se u analizi kariograma (pogrešno nazvanoj "kariotipizacija").
Također pogledajte Koagulacija Eritrociti Leukociti
Reference
Vanjski linkovi
Kategorija:Proteini Kategorija:Lektini Kategorija:Bolesti trovanja hranom