Fosfor-trifluorid je neorganski hemijski spoj, čija je formula PF3. To je bezbojni plin bez mirisa, koji polahko reagira s vodom, a veoma je otrovan. Glavnu ulogu ostvaruje kao ligand u metalnim kompleksima. Kao ligand, podudara se sa ugljik-monoksidom u metalnim karbonilima, a zapravo njegova toksičnost je posljedica vezanja s željezom u krvnom hemoglobinu, na sličan način kao što se veže i ugljik-monoksid.
Osobenosti
Fizičke Fosfor-trifluorid ima ugao vezanja od 107 °, a C-P-F ugao veze je 96,3 °. Plinoviti PF3 ima standardnu entalpiju formiranja od –945 kJ/mol (–226 kcal / mola). U atom fosfora ima hemijski pomak nuklearne magnettne rezonacije od 97 ppm (donje podučje H3PO4).
Ostale Fosfor-trifluorid hidrolizira posebno na visokim vrijednostima pH, ali to je manje hidrolitski osjetljiv od fosfor-trihlorida. Ne nagriza stakla, osim na visokim temperaturama, a da se osuši sa malim gubitkom, može se koristiti bezvodni kalij-hidroksid. Uz vruće metale, formiraju se fosfidi i fluoridi. Sa Lewisovim bazama, kao što je amonijak, osim formiranja proizvoda (adukta), PF3 se oksidira oksidirajućim supstancama, kao što su brom ili kalij-permanganat.
Kao ligand za tranziciju metala, PF3 je jak π-akceptor, formira razne metalne komplekse sa metalina na niskim stanjima oksidacije. PF3 formira oblike nekoliko kompleksa za koje su odgovarajući CO derivati (vidi metal karbonil) nestabilni ili ne postoje. Stoga je PF (PF3)4 poznat, ali Pd (CO)4 nije.
Takvi kompleksi se obično pripremaju direktno iz srodnih spojeva metal karbonila, uz gubitak CO. Međutim, nikl je metal koji reagira direktno sa PF 3 na 100 °C pod pritiskom od 35 MPa da se formira Ni (PF3)4, koji je analogan Ni (CO)4. Cr (PF3)6, analog Cr(CO)6, mže se dobiti od dibenzenehroma:
Cr(C6H6)2 + 6 PF3 → Cr(PF3)6 + 2 C6H6
150px150pxModel lopta-priključak [Pt(PF3)4]Prostorni model [Pt(PF3)4]
Dobijanje Fosfor trifluorid se obično dobija od fosfor-trihlorida, putem halogena razmjene, pomoću različitih fluorid a, kao što su fluorovodik, kalcij-fluorid, arsen-trifluorid, antimony-trifluorid ili cink-fluorid:
2 PCl3 + 3 ZnF2 → 2 PF3 + 3 ZnCl2.
Biološka aktivnost Fosfor-trifluorid je sličan ugljik-monoksidu jer je plin koji se snažno veže za željezo u hemoglobinu, sprečavajući krv za apsorpciju kisika.
Mjere opreza PF3 je vrlo otrovan, po čemu je porediv sa fozgenom.
Također pogledajte Fosfor Fosfat
Reference
Dopunska literatuera
Vanjski linkovi National Pollutant Inventory - Fluoride and compounds fact sheet WebBook page for PF3
Kategorija:Neorganski spojevi fosfora Kategorija:Fluoridi Kategorija:Fosforni halidi Kategorija:Krvni bojni otrovi