Džamija i medresa Mehmed-paše Kukavice nalaze se u samom centru Foče, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina. Proglašene su za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
Lokacija lijevo|mini|Uništena džamija u centru Foče Džamija i medrese locirane su u Gornjoj čaršiji (Prijekoj čaršiji) i nalaze se u neposrednoj blizini hana Mehmed-paše Kukavice i sahat-kule.
Historija lijevo|mini|Srušene džamije u Foči, tokom rata u Bosni i Hercegovini od strane Vojske Republike Srpske. Mehmed-paša Kukavica bio je bosanski valija u dva maha šest i po godina (1752-1756. i 1757-1760). Istakao se gradnjom mnogih poznatih objekata. U 18. vijeku grad Foča se više ne širi, a zadužbine (džamija, medresa, česma, karavan-saraj, hamam, tekija, sahat-kula i dućani) Mehmed-paše Kukavice se grade u postojećem gradskom tkivu. Prema tarihu isklesanom u kamenoj ploči, dimenzija 50x50 cm, koja bila je uzidana iznad ulaznih vrata, džamija sagrađena je 1751/1752 i bila je posljednja džamija koja je sagrađena u Foči. lijevo|mini|Ostaci srušene džamije i medrese Natpis, u obliku pjesme, napisan je turskim jezikom, nesh-talik pismom u četiri dvostiha:
Državnik hadži Mehmed,
Čauš-baša sultana svjetova, sultana Mahmuda,
Sagradi u Foči jednu lijepu džamiju,
Za koju neka ga Uzvišeni nagradi.
Bože, dobrotvoru podaj dug život.
On je podigao nekoliko sličnih visokih džamija.
Molitelj joj izreče potpuni kronogram:
Lijepa li je ova džamija, privlačno mjesto.
Godina 1165. (1751/52)
Medresa je najmlađa i posljednja medresa u Foči. Dovršena je 1758.
Zgrada džamije je minirana 28. maja 1992. godine, a zapaljeni su medresa, abdesthana i stan muderisa. U jesen 2002. srušila se i kupola.
Opis Pripadala je tipološkoj grupi jednoprostornih potkupolnih džamija sa otvorenim spoljnim trijemom. Munara, šesnaestougaonog presjeka, bila je izgrađena od tesanog kamena, postavljena na kvadratičnom postamentu.
Literatura Alija Bejtić, Bosanski namjesnik Mehmed-paša Kukavica i njegove zadužbine u Bosni (1752-1756. i 1757-1760), Prilozi za orijentalnu filologiju, broj VI-VII , Sarajevo, 1956-1957 Desanka Kovačević, Gradska naselja srednjovjekovne bosanske države, Sarajevo, 1978. Grupa autora (akademik prof. Husref Redžić, docent mr. Nedžad Kurto, Ferid Isanović), Program revitalizacije i regeneracije istorijskog područja grada Foče. Urbanističko-arhitektonsko rješenje zone Prijeke čaršije, Skupština opštine Foča, Foča, 1983. Faruk Muftić, Foča: 1470-1996, Sarajevo, 1997. Husref Redžić, Umetnost na tlu Jugoslavije, Islamska umjetnost, Izdavački zavod Jugoslavija, Beograd 1984. Husref Redžić, Studije o islamskoj arhitektonskoj baštini, Biblioteka Kulturno naslijeđe, Sarajevo, 1983. Hivzija Hasandedić, Muslimanska baština u istočnoj Hercegovini, El-Kalem, Sarajevo, 1990. Mehmed Mujezinović, Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga 2, Istočna i centralna Bosna, 3. izdanje, Sarajevo, 1998.
Reference
Vanjski linkovi
Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Kategorija:Nacionalni spomenici u Foči (Republika Srpska) Kategorija:Džamije u Foči (Republika Srpska)