. mini|desno|Jamna kultura i prve kurganizirane kulture na evropskom tlu, oko 3200-2300. pne. Kurganska hipoteza (poznata i kao Kurganska teorija, Kurganski model, Stepska teorija) je jedan od najraširenijih prijedloga za identifikaciju Praindoevropske domovine iz koje su se raširili indoevropski jezici u Evropu i dijelove Azije. To predpostavlja da su narodi Kurganskih kultura u Pontskim stepama sjeverno od Crnog mora bili prvi govornici Praindoevropskog jezika. Mentorica: Jasna Šimić - Seobe Indoeuropljana: Korijeni modernih jezika, Sveučilište u Osijeku Filozofski fakultet Naziv je izveden iz ruske riječi kurgan (курга́н), za tumulus ili grobnu humku. Osobine Marija Gimbutas je, koristeći sintezu arheologije i lingvistike, teoriju prvi put formulisala 1950. god. uvodeći i termin Kurganske kulture za grupu kultura na prostoru stepa, uključujući i Jamna kulturu i njene predhodnice: Dnjestar-Bug kultura (6. milenijum) Samara kultura (5. milenijum): domestikacija konja. Khvalynsk kultura (5. milenijum) Dnjepar–Don kultura (5.- 4. milenijum) Sredny Stog kultura (sredina 5. do sredine 4. milenijuma) Maikop kultura–Dereivka (sredina 4. do sredine 3. milenijuma): kultura sa prvim pokazateljima početka Bronzanog doba. Jamna kultura (kultura grobnih jama): Sama za sebe predstavlja jedan raznoliki kulturni horizont razgranat čitavim Pontskim stepama od sredine 4. do 3. milenijuma) Usatovo kultura (kasni 4. milenijum)
Navedene kulture prošle su razvojni put od mezolita (lovci - sakupljači), neolita (stočarstvo), do eneolita (upotreba bakra), da bi stvorile kulturu podijeljenu u četiri sfere:James P. Mallory - INDOEUROPLJANI - zagonetka njihova podrijetla
Društvena - osnovu je činio patrijarhalni rod, koji je u potrazi za novim ispašama i prostorima postao čvrsta i borbena organizacija. Njihovi kultovi i obredi, odnosno religijski sistem u cjelini, bio je drukčiji od onog koji su razvili neolićani. Važnu je ulogu igrao kult predaka i u vezi sa njim, kult mrtvih. Sahrane su obavljane u kurganima, veoma često sa nasutim materijalom iznad (tumuli) odnosno u jamnim grobovima gdje su tijelima bila savijana koljena i oblagana ili bojena crvenim okerom, ponekad i sa više grobova u pojedinim kurganima, često dodatno iskopani. Značajno je da su se u grobovima nalazile i ritualne žrtve (goveda, svinje, ovce, koze i konji). Unutar roda je došlo i do izdvajanja obrtničkog sloja društva, posebno metalurga. Tehnološka - metalurška produkcija i proizvodnja metalnog oruđa i oružja (sjekira i bodež), Ekonomska - nomadsko stočarstvo (goveče, ovca, koza), domestikacija konja i njegova upotreba kao tegleće i jahaće životinje, upotreba kola sa točkovima. Poznavali su i zemljoradnju ali manjem obimu. Neke su zajednice koristile i ralo sa zapregom (goveče) Materijalna - korištenje dekorativnih prstenova od plemenitih metala zajedno s koštanim diskovima i koštanim kopčama te učestala upotreba vrpčastog ukrasa na keramici.Ramona Felinger - INDOEUROPEIZACIJA U ARHEOLOŠKOM I LINGVISTIČKOM KONTEKSTU, SVEUČILIŠTE U ZAGREBU, FILOZOFSKI FAKULTET, Odsjek za arheologiju, Zagreb, 2018 Širenje Početkom 3. milenijuma kultura se proširila cijelim stepskim prostorom i istočnom Evropom, stvarajući nove kurganizirane kulture. Proces se odvijao u tri talasa ekspanzije: Prvi talas, iz perioda Kurgan I, je ekspanzija od Volge do Dnjepra, stvarajući koegzistenciju Kurgan 1 i Cucuteni–Tripolje kulture. Posljedice ove ekspanzije osjetile su se na Balkanu i duž Dunava do Vinčanske kulture u Srbiji i Lengyel kulture u Mađarskoj. Drugi talas, sredinom 4. milenijuma pne, rezultirao je oko 3000. god stvaranjem Kulture vrpčaste keramike, Baden kulture i Kulture kuglastih amfora, i upadom Imdoevropskih jezika u Evropu. Treći talas, 3000–2800 pne, sa pojavom karakterističnih grobnih jama na prostoru današnje Rumunije, Bugarske, Mađarske i Gruzije, te nestankom Cucuteni kulture. Davne 1898. danski arheolog Sophus Müller prvi je pojavu ukopa pod humkom razlučio od dotad poznatih skandinavskih i zapadnoevropskih dolmena i ostalih megalitnih grobnica te ga pripisao novom, migratornom stanovništvuDavid W. Anthony - Kako su bronzanodobni jahači oblikovali današnji svijetDavid W. Anthony - Konj, točak i jezik
Krećući se u raznim pravcima, doneseći svoju kulturu i jezik Wolfgang Haak i grupa autora - Masovne migracije iz stepe bile su izvor Indoevropskih jezika u Evropi stanovništvo kurganskih kultura razaralo je postepeno same osnove neolitskih zajednica. Ponekad je to bilo mješanje i asimilacija a najčešće uništavanje čitavih populacija. Američki antropolog David W. Anthony, u prilog kurganskoj teoriji, smatra da su stepski narodi u susretima sa drugim populacijama imali izrazitu prednost jer su: imali jaku rodovsku organizaciju, ratnički nastrojenu, koristili su konja kao jahaću i tegleću životinju upotrebljavali su točak na dvokolicama i kolima na četiri točka Literatura J.P. Mallory, Indoevropeizacija atlantske evropr, Oxford, 2013, s.17–40 Reference
Vanjski linkovi
Kategorija:Bakarno doba Kategorija:Indoevropski narodi Kategorija:Historijska lingvistika