mini|Palata kulture i nauke 2008. mini|Izgradnja palate 1953. mini|Palata sa sjeverne strane – ulaz u Palatu omladine mini|Vidikovac na 30. spratu (114 m) zgrade mini|Jedan od hodnika na nivou -2, gde žive mačke palate
Palata kulture i nauke, PKiN (do 1956. Palata kulture i nauke Józefa Staljina; ) jest druga najviša zgrada u Poljskoj po ukupnoj visini (237 m). Nalazi se u centru Varšave.
Vlasnik zgrade je glavni grad Varšava. Palata je sjedište Vijeća Glavnog grada Varšave. Palata je sjedište mnogih preduzeća i javnih institucija, uključujući četiri pozorišta, dva muzeja, bioskopa, škole Collegium Civitas i vlasti Poljske akademije nauka. Tu se organizuju i razne vrste izložbi i sajmova. U njemu se nalazi konferencijska i zabavna dvorana za 3000 ljudi (Kongresna sala) i Palata omladine s bazenom.
Ispred glavnog ulaza nalaze se dvije skulpture: Adama Mickiewicza i Mikołaja Kopernika.
Dugi niz godina, zgrada je inspirisala poljske književne i filmske stvaraoce – pojavljuje se u gotovo svakom filmu koji se dešava u Varšavi.
Historija Začetnik izgradnje Palate kulture i nauke bio je Josif Staljin. 5. aprila 1952. godine potpisan je sporazum između vlada Narodne Republike Poljske i SSSR-a o izgradnji zgrade kao „poklona sovjetskih naroda poljskom narodu“. Izgrađena je u godinama 1952–1955 prema projektu sovjetskog arhitekte Leva Rudnjeva, koji je bio inspirisan moskovskim neboderima (izvan Rusije poznatim kao Sedam sestara), po uzoru na američke art deco nebodere. Arhitektonski, to je mješavina socijalističkog realizma i historicizma. Visoka je 237 metara.
Gradnji palate su prethodili pripremni radovi. U sklopu njih je srušeno oko 170 stambenih kuća koje su preživjele rat. Njihovi stanovnici su preseljeni u novo stambeno naselje u Muranówu. Tri vlasnika koji nisu pristali na deložaciju izvršili su samoubistvo. Izgradnja objekta trajala je od 1. maja 1952. do 21. jula 1955. godine. Tamo je radilo između 3.500 i 5.000 radnika iz Sovjetskog Saveza i oko 4.000 poljskih radnika. Zbog teških životnih uslova u Varšavi, koja se obnavljala od ratnih razaranja, došljaci su se nastanili u posebno izgrađenom stambenom naselju. Tokom radova poginulo je 16 osoba.
Prije završetka, dva dana nakon smrti Josifa Staljina, 7. marta 1953. godine, zgrada je dobila naziv Palata kulture i nauke Józefa Staljina. 21. jula 1955. godine palata je puštena u upotrebu. U trenutku završetka, PKiN bila je druga najviša zgrada u Evropi (poslije Moskovskog državnog univerziteta) i osma najviša zgrada na svijetu. Palata je zadržala ove pozicije do 1990. odnosno 1961. godine.
Zgrada je u početku imala svijetlu fasadu koja je vremenom postala siva. Fasada je napravljena od keramičkih sinterova boje pješčara proizvedenih u fabrici na Uralu. Detalji građevine i bareljefi izrađeni su od krečnjaka, pješčenjaka, granita i mramora.
Godine 1956. počela je serija samoubilačkih skokova sa osmatračnice na 30. spratu, na visini od 114 metara – prvo je skočio Francuz, a za njim sedam Poljaka. Nakon ovih incidenata odlučeno je da se na terasi postave rešetke.
Sadašnjost Palata kulture i nauke i danas budi emocije kod nekih stanovnika Varšave. Protivnici daljeg prisustva ove zgrade u glavnom gradu zgradu smatraju simbolom sovjetske dominacije nad Poljskom, što ukazuje da je njena izgradnja počela u godinama najdubljeg staljinizma, kada je Poljska bila potpuno podređena SSSR-u. Bilo je ideja da se palatu prekrije kancelarijskim zgradama, da se u njoj stvori Muzej komunizma "Socland", pa čak i da se uništi "kosmička osovina koja probija srce glavnog grada". Zagovornici smatraju da zgrada Palate kulture i nauke trenutno obavlja mnoge korisne funkcije i postala je trajni element gradskog pejzaža, te da bi njeno rušenje predstavljalo samo čin varvarstva.
Palata kulture i nauke je 2. februara 2007. godine upisana u registar spomenika. Ova odluka izazvala je ekstremna mišljenja među ljudima iz svijeta arhitekture, kulture, nauke i medija.
Palata kulture i nauke je, pored MDM-a jedini potpuno očuvani primer arhitekture socijalističkog realizma u Varšavi.
Fauna Palate kulture i nauke
43. sprat palate je gnjezdilište sivih sokola. 2009. godine ugrađene su kamere u gnijezdu, prenos se može pratiti na internetu. Tamo je 2016. godine par sokolova dobio potomstvo. Mladi sokoli su dobili imena: Bazyl, Orion i Wawa. Mačke žive na spratu -2. Životinje imaju svog staratelja, a hranu im obezbjeđuje uprava Palate kulture i nauke. Ranije ih je bilo nekoliko desetina, dok je 2015. godine broj ovih životinja bio 11. Od 2015. godine na krovu pozorišta Studio postoji pčelinjak.
Tehnički podaci
Građevinska konstrukcija: čelični okvir, unutrašnje čelično jezgro, armirano betonski sandučasti temelj Visina: 237 m; 187,80 m bez igle Broj spratova: 42 Broj soba: 3288 Ukupna površina: 123.084 m² Zapremina: 817.000 m³ Potrošnja električne energije: jednaka gradu sa 30.000 stanovnika Fasada je dijelom napravljena od keramičkih ploča, koje su trenutno jako zaprljane – 2009. godine procijenjeni trošak obnove fasade iznosi 10–15 miliona PLN. Kompanija PKiN zapošljava 330 ljudi u zgradi – ima svoje električare, vodoinstalatere i tapetare.
Reference
Vanjski linkovi
Kategorija:1955. u arhitekturi Kategorija:Građevine i strukture u Poljskoj Kategorija:Josif Staljin Kategorija:Varšava