Faktor V (faktor pet) jest protein sistema koagulacije, koji je kod ljudi kodiran genom FV sa hromosoma 1, regija1q24. Rijetko se naziva proakcelerin ili labilni faktor. Za razliku od većine drugih faktora koagulacije, nije enzimski aktivan, ali funkcioniše kao kofaktor. Nedostatak dovodi do predispozicije za hemoragiju, dok neke mutacije (najčešće faktor V Leiden) predisponiraju za trombozu.
Genomski je srodan familiji multibakar-oksidaza i homologan je koagulacijskom faktoru VIII. Gen se prostire na 70 kb, sastoji se od 25 egzona, a rezultirajući protein ima relativnu molekulsku masu od približno 330 kDa.
Aminokiselinska sekvenca Dužina polipeptidnog lanca je 2 224 aminokiseline, a molekulska težina 251.703 Da.
1020304050 MFPGCPRLWVLVVLGTSWVGWGSQGTEAAQLRQFYVAAQGISWSYRPEPT NSSLNLSVTSFKKIVYREYEPYFKKEKPQSTISGLLGPTLYAEVGDIIKV HFKNKADKPLSIHPQGIRYSKLSEGASYLDHTFPAEKMDDAVAPGREYTY EWSISEDSGPTHDDPPCLTHIYYSHENLIEDFNSGLIGPLLICKKGTLTE GGTQKTFDKQIVLLFAVFDESKSWSQSSSLMYTVNGYVNGTMPDITVCAH DHISWHLLGMSSGPELFSIHFNGQVLEQNHHKVSAITLVSATSTTANMTV GPEGKWIISSLTPKHLQAGMQAYIDIKNCPKKTRNLKKITREQRRHMKRW EYFIAAEEVIWDYAPVIPANMDKKYRSQHLDNFSNQIGKHYKKVMYTQYE DESFTKHTVNPNMKEDGILGPIIRAQVRDTLKIVFKNMASRPYSIYPHGV TFSPYEDEVNSSFTSGRNNTMIRAVQPGETYTYKWNILEFDEPTENDAQC LTRPYYSDVDIMRDIASGLIGLLLICKSRSLDRRGIQRAADIEQQAVFAV FDENKSWYLEDNINKFCENPDEVKRDDPKFYESNIMSTINGYVPESITTL GFCFDDTVQWHFCSVGTQNEILTIHFTGHSFIYGKRHEDTLTLFPMRGES VTVTMDNVGTWMLTSMNSSPRSKKLRLKFRDVKCIPDDDEDSYEIFEPPE STVMATRKMHDRLEPEDEESDADYDYQNRLAAALGIRSFRNSSLNQEEEE FNLTALALENGTEFVSSNTDIIVGSNYSSPSNISKFTVNNLAEPQKAPSH QQATTAGSPLRHLIGKNSVLNSSTAEHSSPYSEDPIEDPLQPDVTGIRLL SLGAGEFKSQEHAKHKGPKVERDQAAKHRFSWMKLLAHKVGRHLSQDTGS PSGMRPWEDLPSQDTGSPSRMRPWKDPPSDLLLLKQSNSSKILVGRWHLA SEKGSYEIIQDTDEDTAVNNWLISPQNASRAWGESTPLANKPGKQSGHPK FPRVRHKSLQVRQDGGKSRLKKSQFLIKTRKKKKEKHTHHAPLSPRTFHP LRSEAYNTFSERRLKHSLVLHKSNETSLPTDLNQTLPSMDFGWIASLPDH NQNSSNDTGQASCPPGLYQTVPPEEHYQTFPIQDPDQMHSTSDPSHRSSS PELSEMLEYDRSHKSFPTDISQMSPSSEHEVWQTVISPDLSQVTLSPELS QTNLSPDLSHTTLSPELIQRNLSPALGQMPISPDLSHTTLSPDLSHTTLS LDLSQTNLSPELSQTNLSPALGQMPLSPDLSHTTLSLDFSQTNLSPELSH MTLSPELSQTNLSPALGQMPISPDLSHTTLSLDFSQTNLSPELSQTNLSP ALGQMPLSPDPSHTTLSLDLSQTNLSPELSQTNLSPDLSEMPLFADLSQI PLTPDLDQMTLSPDLGETDLSPNFGQMSLSPDLSQVTLSPDISDTTLLPD LSQISPPPDLDQIFYPSESSQSLLLQEFNESFPYPDLGQMPSPSSPTLND TFLSKEFNPLVIVGLSKDGTDYIEIIPKEEVQSSEDDYAEIDYVPYDDPY KTDVRTNINSSRDPDNIAAWYLRSNNGNRRNYYIAAEEISWDYSEFVQRE TDIEDSDDIPEDTTYKKVVFRKYLDSTFTKRDPRGEYEEHLGILGPIIRA EVDDVIQVRFKNLASRPYSLHAHGLSYEKSSEGKTYEDDSPEWFKEDNAV QPNSSYTYVWHATERSGPESPGSACRAWAYYSAVNPEKDIHSGLIGPLLI CQKGILHKDSNMPMDMREFVLLFMTFDEKKSWYYEKKSRSSWRLTSSEMK KSHEFHAINGMIYSLPGLKMYEQEWVRLHLLNIGGSQDIHVVHFHGQTLL ENGNKQHQLGVWPLLPGSFKTLEMKASKPGWWLLNTEVGENQRAGMQTPF LIMDRDCRMPMGLSTGIISDSQIKASEFLGYWEPRLARLNNGGSYNAWSV EKLAAEFASKPWIQVDMQKEVIITGIQTQGAKHYLKSCYTTEFYVAYSSN QINWQIFKGNSTRNVMYFNGNSDASTIKENQFDPPIVARYIRISPTRAYN RPTLRLELQGCEVNGCSTPLGMENGKIENKQITASSFKKSWWGDYWEPFR ARLNAQGRVNAWQAKANNNKQWLEIDLLKIKKITAIITQGCKSLSSEMYV KSYTIHYSEQGVEWKPYRLKSSMVDKIFEGNTNTKGHVKNFFNPPIISRF IRVIPKTWNQSIALRLELFGCDIY
Struktura Protein faktora V sastoji se od šest domena: A1-A2-B-A3-C1-C2.
A domeni su homologni s A domenima proteina koji vezuje bakar ni ceruloplazmin i formiraju trouglastu strukturu kao u tom proteinu. Ion bakra je vezan na interfejsu A1-A3, a A3 je u interakciji sa plazmom.
C-domeni pripadaju porodici fosfolipid-vezujućih diskoidinskih domena (nije u vezi sa C2-domenom), a C2-domen posreduje u vezivanju membrane. B-domen C-terminala deluje kao kofaktor za antikoagulansni protein C aktivirajući protein S.
Aktivacija faktora V u faktor Va vrši se cijepanjem i oslobađanjem B-domena, nakon čega protein više ne pomaže u aktivaciji proteina C. Protein je sada podijeljen na teški lanac koji se sastoji od A1-A2 domena i lahki lanac, koji se sastoji od A3-C1-C2 domena. Oba nekovalentno formiraju kompleks na način ovisan o kalciju. Ovaj kompleks je prokoagulantni faktor Va.
Fiziologija Sinteza faktora V se uglavnom odvija u jetri. U jetri ga prvenstveno proizvode megakariociti, koji proizvode trombocite i faktor V koji potiče od trombocita, i hepatociti, koji proizvode faktor V iz plazme. Molekula cirkuliše u plazmi kao jednolančana molekula sa poluživotom u plazmi od 12-36 sati.
Faktor V je u stanju da se veže za aktivirane trombocite i aktivira ga trombin. Prilikom aktivacije, faktor V se spaja u dva lanca (teški i lahki lanac sa molekulskom masom od 110000 i 73000) koji su nekovalentno vezani jedan za drugi pomoću kalcija. Time aktivirani faktor V (sada zvani FVa) je kofaktor kompleksa protrombinaza: Aktivirani enzimski faktor X (FXa) zahtijeva kalcij i aktivirani faktor V (FVa) za pretvaranje protrombina u trombin na površine ćelijske membrane.
Faktor Va razgrađuje aktivirani protein C, jedan od glavnih fizioloških inhibitora koagulacije. U prisustvu trombomodulina, trombin djeluje na smanjenje zgrušavanja tako što aktivira protein C; stoga su koncentracija i djelovanje proteina C važne determinante u negativnoj povratnoj sprezi kroz koju trombin ograničava vlastitu aktivaciju.
Klinički značaj Poznati su različiti nasljedni poremećaji faktora V. Nedostatak je povezan s rijetkim blagim oblikom hemofilije (koji se naziva parahemofilija ili Owrenova parahemofilija), čija je incidencija oko 1:1.000.000. Nasljeđuje se na autosomno recesivno način.
Postoji tendencija krvarenja povezana s genetičkom regulacijom skraćenog FV, manje izoforme FV za preradu. Ova abnormalna tendencija krvarenja javlja se kod poremećaja krvarenja u istočnom Teksasu, poremećaja krvarenja u Amsterdamu i trećeg i ekstremnijeg primjera koji su opisali Karen L. Zimowski et al., 2021.
Ostale mutacije faktora V povezane su sa venskom trombozom. Oni su najčešći nasljedni uzroci trombofilije (sklonost stvaranju krvnih ugrušaka). Najčešći od njih, faktor V Leiden, nastaje zbog zamjene argininskog ostatka sa glutaminom na aminokiselinskoj poziciji 506 (R506Q). Sve protrombotske mutacije faktora V (faktor V Leiden, faktor V Cambridge, faktor V Hong Kong) čine ga otpornim na cijepanje aktiviranim proteinom C („APC rezistencija“). Stoga ostaje aktivan i povećava brzinu stvaranja trombina.
Interakcije
Pokazalo se da faktor V reaguje sa proteinom S.
Reference
Dopunska literatura
Vanjski linkovi The Coagulation Factor V Protein
Kategorija:Koagulacijski sistem Kategorija:Geni na hromosomu 1 Kategorija:Ljudski proteini Kategorija:Proteomika