Zakon o obnovi prirode je propis Evropske unije koji ima za cilj zaštitu okoliša EU i vraćanje prirode u dobro ekološko stanje kroz renaturaciju. Ovaj zakon predstavlja ključni element Evropskog zelenog plana i Strategije EU za bioraznolikost, te čini obavezujućim ciljeve postavljene u tim dokumentima za "obnovu prirode". Države članice EU moraju do 2026. godine izraditi svoje nacionalne planove obnove. Također, dužne su obnoviti najmanje 30% staništa koja su u lošem stanju do 2030. godine, 60% do 2040. i 90% do 2050. godine.
Ova regulativa predstavlja odgovor na pogoršanje prirodnog okruženja u Evropi, s obzirom na to da je više od 80% staništa u lošem stanju. Njeni ciljevi uključuju očuvanje funkcionisanja usluga ekosistema, ublažavanje klimatskih promjena, jačanje otpornosti i autonomije sprječavanjem prirodnih katastrofa i smanjenjem rizika za sigurnost hrane, kao i obnovu oštećenih ekosistema.
Regulativu je predložila Evropska komisija 22. juna 2022. godine. Zakon je usvojen u Vijeću Evropske unije 17. juna 2024. godine, a objavljen je u Službenom listu EU 29. jula 2024. godine, čime je stupio na snagu 18. augusta 2024. godine (dvadesetog dana nakon objave).
Historija Nakon što je Vijeće Evropske unije u junu 2023. godine postiglo dogovor o revidiranom prijedlogu, započeli su trilateralni pregovori između Komisije, Vijeća i Evropskog parlamenta. Dana 12. jula, nakon brojnih rasprava, Parlament je glasao u korist prijedloga. Sporazum o kompromisu postignut je između Evropskog parlamenta i Vijeća 9. novembra 2023. godine. Evropski parlament je zatim 27. februara 2024. godine izglasao konačni nacrt zakona.
Prije glasanja u Vijeću Evropske unije sa ministrima okoliša, koje je prvobitno bilo zakazano za 25. mart 2024. godine, predstavnici osam država članica EU povukli su svoju saglasnost: Švedska, Italija, Nizozemska i Mađarska sada su bile protiv, dok su Austrija, Belgija, Finska i Poljska najavile da će biti suzdržane. Glasanje je tada uklonjeno s dnevnog reda. Nakon što je Austrija kontroverzno najavila svoju podršku, glasanje je održano u Vijeću 17. juna 2024. godine, i zakon je usvojen.
Austrijska ministrica za zaštitu okoliša, Leonore Gewessler, odigrala je ključnu ulogu u konačnom usvajanju zakona u Vijeću Evropske unije. Uprkos značajnom protivljenju i političkoj kontroverzi, u junu je najavila svoju podršku zakonu, navodeći kako ne može pomiriti savjest s tim da propusti priliku a da nije učinila sve što je mogla. Ova odluka ju je, međutim, dovela u pravno sporno područje zbog protivljenja saveznih pokrajina Austrije i njenih koalicionih partnera iz Narodne stranke (ÖVP). Gewessler ranije nije mogla podržati zakon zbog jednoglasnog protivljenja svih devet austrijskih saveznih pokrajina, ali su Beč i Koruška povukli svoje protivljenje nakon određenih izmjena u prijedlogu zakona, iako zvanično nije promijenjen zajednički stav svih pokrajina. Usvajanjem zakona u Vijeću, on stupa na snagu 20 dana nakon objavljivanja u Službenom listu Evropske unije. mini| Mapa glavnih rijeka u Evropi. mini|Procjena oporavka i smanjenja biodiverziteta slatkih voda u Evropi.
Rezultati glasanja u Evropskom parlamentu 27. februara 2024. godine Evropski parlament je usvojio sporazum postignut sa državama članicama sa 329 glasova za, 275 protiv i 24 suzdržana. Glasanje pojedinačnih političkih grupa u Evropskom parlamentu bilo je sljedeće: Zabava Za (glasovi) Protiv (glasovi) Suzdržani ECR 3 60 1 EPP 25 115 10 Zeleni/EFA 69 — 2 ID — 50 — Ljevica 28 3 — Obnovite Evropu 60 30 6 S&D 117 4 3 Nevezan/a 27 13 2
Reakcije na zakon Regulativu su podržali Međunarodna unija za zaštitu prirode (IUCN), naučnici koji su napisali otvoreno pismo u kojem su podržali zakon i odgovorili na argumente kritičara, kao i Savjetodavno vijeće evropskih akademija nauka (EASAC), među ostalima.
Dvije organizacije koje predstavljaju sektore poljoprivrede i ribolova kritikovale su ovu politiku 2023. opisujući je kao neprovodiv zakon koji ugrožava egzistenciju poljoprivrednika i ribara. U drugom otvorenom pismu, akademici i istraživači bioraznolikosti zatražili su da se politike poput Zakona o obnovi prirode razvijaju u saradnji s poljoprivrednicima, kako bi ih se osnažilo da poljoprivredu učine ekološki prihvatljivijom.
U julu 2023. godine, Manfred Weber, lider Evropske narodne stranke (EPP), pokušao je blokirati Zakon o obnovi prirode, navodeći da bi on uništio egzistenciju poljoprivrednika i ugrozio sigurnost proizvodnje hrane.
U oktobru 2024. godine, Evropski ombudsman je potvrdio postojanje nepravilnosti u radu Generalne direkcije za okoliš Evropske komisije. Ranije je ta direkcija odbila da objavi dokumente koji su sadržavali informacije o lobističkim aktivnostima ekoloških nevladinih organizacija tokom izrade nacrta Zakona o obnovi prirode.
Također pogledajte
Biodiverzitet Zdravlje ekosistema Ekološka procjena Održivi prehrambeni sistem Direktiva o vodama
Vanjski linkovi
Zakon EU o obnovi prirode, službena web stranica
Reference
Kategorija:Zaštita okoliša EU Kategorija:Biološka raznolikost Kategorija:2024. u pravu Kategorija:Održivi razvoj Kategorija:Klimatske promjene