U lingvistici, autonomija sintakse jest pretpostavka da je sintaksa proizvoljna i samostalna u odnosu na značenje, semantiku, pragmatiku, funkciju diskursa i druge faktore izvan jezika.Croft, W. (1995) "Autonomy and Functionalist Linguistics", Language, sv. 71, br. 3 (septembar 1995), str. 490-532. Autonomiju sintakse zagovaraju lingvistički formalisti, a posebno generativna lingvistika, čiji su pristupi stoga nazvani autonomističkom lingvistikom.
Autonomija sintakse u centru je debata između formalističke i funkcionalističke lingvistike,Butler & F. Gonzálvez-García, (2014) Exploring functional-cognitive space (sv. 157), "John Benjamins Publishing Company", Introduction, str. 6-17Van Valin, R. D. Jr. (2003), Functional linguistics, pog. 13 u The handbook of linguistics, str. 319-336. a od 1980-ih provode se istraživanja o interakciji sintakse i semantike unutar funkcionalističkih pristupa, s ciljem nalaženja slučajeva semantički određenih sintaktičkih struktura kako bi se opovrgnuo formalistički argument o autonomiji sintakse.Levin, B., Rappaport Hovav, M. (1995), Unaccusativity: At the syntax–lexical semantics interface, MIT Press, Cambridge (Massachusetts).
Princip ikoničnosti u nekim scenarijima suprotstavlja se principu autonomije sintakse. Slabija verzija argumenta za autonomiju sintakse (ili za autonomiju gramatike) uključuje samo princip proizvoljnosti, dok jača verzija uključuje tvrdnju o samodovoljnosti. Princip proizvoljnosti sintakse zapravo prihvata većina funkcionalističkih lingvista, a pravi spor između funkcionalista i generativista vodi se u vezi s tvrdnjom o samodovoljnosti gramatike ili sintakse.Croft 1995, str. 509-510.
Historija Pretpostavka o autonomiji sintakse može se pratiti do zanemarivanja proučavanja semantike od američkih strukturalista poput Leonarda Bloomfielda i Zelliga Harrisa u 1940-ima, koje je zasnivano na neopozitivističkom antipsihologističkom stavu, prema kojem, s obzirom na to da je vjerovatno nemoguće proučavati kako mozak funkcioniše, lingvisti trebaju zanemariti sve kognitivne i psihološke aspekte jezika i fokusirati se na jedine objektivne podatke, odnosno kako se jezik pojavljuje u svom vanjskom obliku. To je bilo paralelno s razlikom između dva pristupa u psihologiji: biheviorizma, koji je bio dominantan pristup do 1940-ih, i kognitivizma.
Tokom decenija nađeni su brojni primjeri u kojima su sintaktičke strukture zapravo određene ili pod utjecajem semantičkih osobina, a neki formalisti i generativisti na to su reagovali smanjivanjem onih dijelova semantike koje smatraju autonomnima. U promjenama koje je Noam Chomsky napravio u svojoj generativnoj formulaciji dogodio se pomak od zahtjeva za autonomiju sintakse ka zahtjevu za autonomiju gramatike.
Funkcionalistička lingvistika naspram formalističke Pretpostavka o autonomiji sintakse bila je vrlo kontroverzna tema u funkcionalističkoj i formalističkoj lingvističkoj sferi. Lingvistički funkcionalisti tvrde da semantika igra ulogu u sintaksi, dok se lingvistički formalisti slažu da semantika i sintaksa međusobno djeluju, ali da nisu pogođene jedna drugom. Uobičajen primjer koji lingvistički formalisti koriste za označavanje valjanosti autonomije u sintaksi jest "Bezbojne zelene ideje bijesno spavaju", što pokazuje da rečenica ne mora biti koherentna ili smislena na bilo koji način da bi bila sintaktički ispravna.
Razvijeni su različiti gramatički modeli koji i podržavaju i odbacuju autonomiju sintakse. Glavni model koji je podržava jest generativna gramatika, koju je osmislio Noam Chomsky. S druge strane, primjeri modela koji se protive njoj jesu konstrukcijska gramatika, gramatika glavom upravljanih fraznih struktura i generalizovana gramatika frazne strukture.
Također pogledajte Lingvistički ratovi Gramatikalizacija Samodovoljni sistem (softver)
Reference
Kategorija:Lingvističke teorije i hipoteze Kategorija:Generativna lingvistika Kategorija:Semantika Kategorija:Sintaksa Kategorija:Filozofija jezika Kategorija:Sintaktičko-semantička interakcija