Slobodni nervni završetak (FNE) ili goli nervni završetak je nespecijalizovano, aferentno nervno vlakno koje šalje svoj signal do senzornog neurona. „Aferentni“ u ovom slučaju znači dovođenje informacija sa periferije tijela prema mozgu. Oni funkcionišu kao kožni nociceptori i u suštini ih koriste kičmenjaci za detekciju štetnih stimulusa koji često rezultiraju bolom.
Struktura Slobodni nervni završetci su nekapsulirani i nemaju složene senzorne strukture. Oni su najčešći tip nervnih završetaka i najčešće se nalaze u koži. Prodiru u dermis i završavaju u stratum granulosum. FNE infiltriraju srednje slojeve dermisa i okružuju folikule dlake.
Tipovi Slobodni nervni završeci imaju različite brzine adaptacije, modalitete stimulusa i tipove vlakana.
Brzina adaptacije Različite vrste FNE mogu biti brzo, srednje ili sporo adaptirajuće. A delta vlakna tipa II se brzo adaptiraju, dok se A delta vlakna tipa I i C sporo adaptiraju.Rolf-Detlef Treede, Richard A.Meyer, Srinivasa N.Raja, James N.Campbell. Evidence for two different heat transduction mechanisms in nociceptive primary afferents innervating monkey skin. J Physiol 1995;483:747-758 Modalnost Slobodni nervni završetci mogu detektovati temperaturu, mehaničke stimuluse (dodir, pritisak, istezanje) ili opasnost (nocicepcija). Dakle, različiti slobodni nervni završetci rade kao termoreceptori, kožni mehanoreceptori i nociceptori. Drugim riječima, oni izražavaju polimodalnost.
Tipovi vlakana
Većina Aδ (A delta) vlakana (grupa III) i C (grupa IV) vlakna završava kao slobodni nervni završetci.
Klasifikacija Termin "slobodni nervni završetci" datira iz 1890-ih, prvobitno su karakterizirani odsustvom drugih ćelijskih struktura na njihovim završecima. Opservacije koje su dovele do ove karakterizacije bile su ograničene relativno niskom rezolucijom svjetlosnih mikroskopa. Napredak u neoptičkom snimanju, kao što je elektronska mikroskopija, omogućio je ispitivanje slobodnih nervnih završetaka veće rezolucije, omogućavajući otkriće da su oni najčešće snopovi aksona okruženi Remakov snop, a ne zaista nezatvoreni. Takva otkrića dovela su do predlaganja preciznije terminologije kao što su "fina nervna završetka" ili "ne-tjelašcetova aferentna nervna završetka"."
Reference
Vanjski linkovi
Nociception: Transduction. From the University of Utah.
Textbook in Medical Physiology And Pathophysiology: Essentials and clinical problems. Copenhagen Medical Publishers. 1999 - 2000
Somatosensory System from Dr. Daley of North Carolina Wesleyan College.
Kategorija:Somatosenzorni sistem Kategorija:Čula