Margarete Hilferding (rođena Hönigsberg; 20. juni 1871 – 23. septembar 1942), poznata i kao Margarethe Hilferding-Hönigsberg, bila je austrijska ljekarka, psihoanalitičarka, individualna psihologinja i socijalistička aktivistica. Bila je prva žena primljena u Bečko psihoanalitičko društvo, a njen rad o materinskoj ljubavi iz 1911. ubraja se među rane tekstove u kojima je osporavana ideja o urođenom materinskom instinktu.
Kao ljekarka radila je u radničkim četvrtima Beča, bavila se školskom medicinom, zdravstvenim savjetovanjem žena i pitanjima reproduktivnog zdravlja. Nakon ranog članstva u krugu Sigmunda Freuda približila se individualnoj psihologiji Alfreda Adlera i ostala politički povezana s austromarksističkim i socijaldemokratskim miljeom Crvenog Beča. Kao Jevrejka je za vrijeme nacističke vlasti u Austriji deportirana i ubijena u Holokaustu.
Biografija
Rani život i obrazovanje Rođena je 1871. u Hernalsu, koji je tada bio predgrađe Beča, u asimiliranoj jevrejskoj građanskoj porodici. U mladosti je željela studirati medicinu, ali žene u Austriji još nisu imale redovan pristup univerzitetskom studiju. Najprije je studirala fiziku i matematiku kao jedna od rijetkih studentica, a potom, nakon otvaranja medicinskog studija ženama, prešla na medicinu.
Na Univerzitetu u Beču doktorirala je medicinu početkom 20. vijeka. U literaturi se navodi kao prva žena u Austriji koja je završila medicinski studij, odnosno među prvim ženama s medicinskim doktoratom u austrijskom univerzitetskom sistemu. Njen ulazak u medicinu odvijao se u razdoblju u kojem su univerzitetsko obrazovanje žena, profesionalna samostalnost i javni rad ljekarki još bili predmet otvorenog društvenog otpora.
Godine 1904. udala se za Rudolfa Hilferdinga, ljekara, ekonomista i austromarksističkog teoretičara, kasnije ministra finansija Weimarske Republike. Par je imao dva sina, a brak je kasnije okončan razvodom.
Psihoanaliza i individualna psihologija Hilferding je 1910. primljena u Bečko psihoanalitičko društvo kao prva žena članica. Time je ušla u uži krug rane bečke psihoanalize, u kojem su djelovali Freud, Adler, Wilhelm Stekel, Otto Rank i drugi autori povezani s nastankom psihoanalitičkog pokreta. Njeno članstvo bilo je kratko, ali je historijski važno jer je prethodilo ulasku drugih ranih psihoanalitičarki, uključujući Sabinu Spielrein i Lou Andreas-Salomé.
Dana 11. januara 1911. održala je predavanje "O osnovama materinske ljubavi". U njemu je tvrdila da materinska ljubav nije urođeni instinkt, nego se razvija kroz tjelesni, emocionalni i društveni odnos majke i djeteta nakon trudnoće i poroda. Takav pristup razlikovao se od dominantnih psihoanalitičkih shvatanja ženskosti i majčinstva u Freudovom krugu, pa je kasnije tumačen kao rani doprinos kritici biološkog determinizma u teoriji majčinstva.
Nakon rascjepa u bečkom psihoanalitičkom pokretu 1911. slijedila je Adlerovu grupu i priključila se individualnopsihološkom pravcu. U tom okviru njen rad postao je bliži socijalnoj medicini, pedagogiji, savjetovalištima i psihološkom radu s djecom, ženama i radničkim porodicama.
Ljekarski i politički rad Nakon razdvajanja od muža počela je raditi kao ljekarka u desetom bečkom okrugu, Favoritenu, radničkoj četvrti u kojoj su siromaštvo, prenapučenost stanova i zdravstvene posljedice industrijskog života bili izraziti. Liječila je uglavnom žene, djecu i radničke porodice, a od 1922. radila je i kao školska ljekarka.
U javnom radu bavila se zdravstvenim obrazovanjem, seksualnom reformom, pravom žena na informacije o trudnoći i kontracepciji te društvenim uslovima koji oblikuju porodični život. Muzej kontracepcije i abortusa navodi da je držala predavanja o kontroli rađanja i da je pokušavala povezati medicinsko znanje s emancipacijom žena i socijalnom politikom. Njena stajališta uklapala su se u šire reforme Crvenog Beča, gdje su socijaldemokratske vlasti razvijale stanogradnju, javno zdravstvo, obrazovanje i socijalnu zaštitu.
Hilferding je bila politički povezana sa Socijaldemokratskom radničkom partijom Austrije i socijalističkim intelektualnim krugovima. Nakon sloma austrijske socijaldemokratije i uspostave austrofašističkog poretka 1934. bila je uhapšena, a zatim prisiljena napustiti posao školske ljekarke.
Progon i smrt Nakon pripajanja Austrije nacističkoj Njemačkoj 1938. Hilferding nije uspjela napustiti zemlju. Kao Jevrejka i ranija socijalistička aktivistica bila je izložena sistematskom progonu. Oduzet joj je stan, smještena je u dom za starije osobe, a u junu 1942. deportirana je u geto Theresienstadt.
U septembru iste godine uključena je u transport prema logoru Mali Trostenec, jednom od mjesta masovnih nacističkih ubistava na području današnje Bjelorusije. Prema većini biografskih izvora umrla je 23. septembra 1942. tokom deportacije iz Theresienstadta prema Malom Trostencu; drugi austrijski izvori navode premještaj prema Treblinki i ubistvo ubrzo nakon toga.
Naslijeđe Hilferdingino ime dugo je ostalo na margini historije psihoanalize, djelimično zbog kratkog formalnog članstva u Freudovom društvu, a djelimično zbog kasnijeg zaborava žena koje su učestvovale u ranim psihoanalitičkim raspravama. Savremena istraživanja naglašavaju njenu ulogu prve žene u Bečkom psihoanalitičkom društvu i autorice rada koji je materinstvo opisao kao promjenljiv odnos, a ne kao unaprijed zadatu biološku sudbinu.
Njena biografija povezuje nekoliko historijskih tokova: ulazak žena na austrijske univerzitete, ranu psihoanalizu, socijalnu medicinu Crvenog Beča, borbu za reproduktivna prava i uništenje jevrejskog intelektualnog života u Holokaustu. Eveline List objavila je 2006. knjigu Mutterliebe und Geburtenkontrolle – Zwischen Psychoanalyse und Sozialismus. Die Geschichte der Margarethe Hilferding-Hönigsberg ("Materinska ljubav i kontrola rađanja – između psihoanalize i socijalizma. Historija Margarethe Hilferding-Hönigsberg"), koja je dodatno obnovila interes za njen rad i politički život.
Odabrani rad
Reference
Kategorija:Rođeni 1871. Kategorija:Umrli 1942. Kategorija:Biografije, Beč Kategorija:Austrijski psiholozi