Ramiro Bujas (Budva, 23. august 1879 – Zagreb, 3. oktobar 1959) bio je psiholog, univerzitetski profesor i naučnik, koji se smatra osnivačem eksperimentalne i primijenjene psihologije u Hrvatskoj i jednim od pionira razvoja psihologije u jugoistočnoj Evropi.
Godine 1920. osnovao je prvi laboratorij za eksperimentalnu psihologiju u Zagrebu, a 1929. uspostavljena je prva samostalna katedra za psihologiju na Filozofskom fakultetu u Zagrebu, čime je započeo organizirani univerzitetski studij psihologije u Hrvatskoj. Bio je osnivač Psihologijskog instituta, pokretač prvog naučnog psihološkog časopisa Acta Instituti Psychologici Universitatis Zagrabiensis i jedan od organizatora profesionalnog udruživanja psihologa u Jugoslaviji.
Bujasova istraživanja obuhvatala su eksperimentalnu psihologiju, psihofiziologiju, psihologiju osjeta, psihologiju rada, školsku psihologiju, psihometriju i dokimologiju. Razvijao je psihološke mjerne instrumente i metode istraživanja, prilagođavao testove inteligencije domaćim prilikama te je među prvima primjenjivao psihološka znanja u obrazovanju, medicini, profesionalnoj orijentaciji i kriminalistici. Osim psihologijom, bavio se lingvistikom, historijom umjetnosti, arheologijom, speleologijom i književnošću.
Djetinjstvo i obrazovanje
Ramiro Bujas rođen je 23. augusta 1879. u Budvi.
Na Filozofskom fakultetu Univerziteta Karl-Franzens u Grazu upisao je studij 1899. Tokom akademske godine 1902/1903. privremeno je prešao na Pravni fakultet, gdje je dva semestra studirao pravo i političke nauke, ali se potom vratio studiju filozofije, slavistike i germanistike. U tom periodu njegovi naučni interesi usmjerili su se prema fiziologiji govora, psiholingvistici i eksperimentalnoj psihologiji.
Tokom studija pohađao je predavanja iz psihologije kod Alexiusa Meinonga i učestvovao u praktičnom radu Instituta za psihologiju u Grazu, koji je Meinong osnovao 1894. U laboratoriju je radio sa Stephanom Witasekom i Vittorijem Benussijem, učestvujući u eksperimentalnim istraživanjima i izvodeći vlastite eksperimente iz područja psihofiziologije govora. U tom periodu konstruirao je i poseban uređaj za registriranje govornih akcenata, što predstavlja njegov prvi poznati eksperimentalni naučni rad.
Godine 1903. Carska akademija nauka u Sankt Peterburgu povjerila mu je istraživanje naglasaka u čakavskim govorima Dalmacije, Istre i hrvatskog primorja. Rezultati tog istraživanja poslužili su kao osnova za njegovu doktorsku disertaciju pod naslovom Naglasci u čakavskim dijalektima Dalmacije, otocima Istre i u hrvatskom priobalju, koju je odbranio 24. februara 1906. na Univerzitetu u Grazu. Glavni ispitivač bio je Matija Murko, dok su među članovima ispitne komisije bili Karl Štrekelj, Alexius Meinong i Ernst Martinak.
Nakon završetka studija radio je kao profesor u srednjim školama u Splitu, a potom u Zadru. Predavao je jezike, fiziku i psihologiju, istovremeno razvijajući interes za primjenu eksperimentalnih metoda u proučavanju psiholoških pojava.
Akademska karijera
Nakon dolaska u Zagreb 1918, Bujas je nastojao uspostaviti eksperimentalnu psihologiju kao samostalnu naučnu disciplinu. Budući da na tadašnjem Filozofskom fakultetu nisu postojali odgovarajući uslovi za takav rad, upisao je studij medicine kako bi stekao mogućnost rada na Medicinskom fakultetu. Godine 1920. postao je asistent profesora fiziologije Františeka Smetanke u Fiziološkom institutu Medicinskog fakulteta Univerziteta u Zagrebu, gdje je započeo organizirano eksperimentalno psihološko istraživanje.
Uz podršku Smetanke, u prostorijama Fiziološkog instituta organizirao je prvi laboratorij za eksperimentalnu psihologiju u Zagrebu. Laboratorij je u početku bio opremljen obnovljenim i prilagođenim aparatima iz napuštene zbirke nekadašnjeg Plemićkog konvikta, dok je Bujas dio instrumenata sam konstruirao ili preinačio za izvođenje psiholoških eksperimenata. Među njima su bili uređaji za ispitivanje vremena reakcije, osjetljivosti osjetila i demonstraciju optičkih pojava, uključujući miješanje boja i vizuelni kontrast.
Iste godine osnovao je Katedru za psihologiju na Višoj pedagoškoj školi u Zagrebu, čime je započela sistematska nastava psihologije kao samostalnog nastavnog predmeta. Godine 1929. na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Zagrebu osnovani su Katedra za psihologiju i Psihologijski institut, čiji je prvi upravnik bio Bujas. Institut je ubrzo postao centar eksperimentalnih i primijenjenih psiholoških istraživanja te obrazovanja novih generacija psihologa.
Tokom narednih decenija predavao je eksperimentalnu psihologiju, psihofiziologiju i metodologiju psiholoških istraživanja. Pod njegovim vodstvom Psihologijski institut razvio je vlastite laboratorije i istraživačku opremu i postao jedna od vodećih psiholoških ustanova u Jugoslaviji. Bujas je istovremeno radio na razvoju univerzitetske nastave psihologije i obrazovanju prvih generacija profesionalnih psihologa.
Reference
Kategorija:Rođeni 1879. Kategorija:Umrli 1959. Kategorija:Biografije, Budva Kategorija:Hrvatski psiholozi Kategorija:Eksperimentalni psiholozi