Kraljevska palača u Amsterdamu u Amsterdamu (nizozemski: Koninklijk Paleis van Amsterdam ili Paleis op de Dam) jedna je od tri palače u Nizozemskoj koje su zakonom stavljene na raspolaganje monarhu. Nalazi se na zapadnoj strani Trga Dam u centru Amsterdama, nasuprot Spomenika oslobođenja i pored Nieuwe Kerka.
Palača je izvorno izgrađena sredinom 17. vijeka kao nova gradska vijećnica grada Amsterdama, a kraljevskom palačom je postala tek 1808, kada je Nizozemska bila dio Prve francuske republike, a potom i Prvog francuskog carstva pod Napoleonom Bonaparteom.
Historija Gradska vijećnica Stara gradska vijećnica nalazila se pored Wisselbanke, koja je, opet, gledala na vagarnicu pored pristaništa duž Damraka, koji je u to vrijeme bio prometan zbog brodova. Požar 7. jula 1652. bio je posebno poguban za riznicu novca u staroj vijećnici, jer je stanovništvo revnosno "spasavalo" novčiće. Poređenjem detalja gradskih planova prije i poslije požara vidi se kako je izgradnja izmijenjena kako bi se za cijeli gradski blok raščistile zgrade koje nisu bile pogođene požarom, s ciljem stvaranja sigurnog razmaka od drugih zgrada i smanjenja mogućnosti novog požara.
Izgradnju sadašnje zgrade palače naručio je gradonačelnik Nicolaes Tulp kao veliki građevinski projekat za novu vijećnicu (stadhuis), još prije nego što je stara izgorjela 1652. Zgrada je završena 1656. i postala je međunarodna atrakcija za strane posjetioce, a umjetnička djela postavljena u različitim javnim prostorijama različiti su umjetnici bilježili i kopirali.
Novu vijećnicu otvorio je 29. jula 1655. Cornelis de Graeff, gradonačelnik Amsterdama. Njegov sin, Jacob de Graeff, postavio je temeljac zajedno s troje druge djece. Glavni arhitekt bio je Jacob van Campen, koji je preuzeo vođenje građevinskog projekta 1648. Zgrada je izgrađena na 13.659 drvenih pilona.
Muzej palače i kraljevska palača Nakon patriotske revolucije koja je desetljeće ranije zbacila Kuću Oranje s vlasti, nova Batavijska Republika bila je 1806. prinuđena da za novog monarha prihvati Louisa Bonapartea, s titulom kralj Louis I od Holandije. Batavijska Republika je tada, u martu 1806, ukinuta i zamijenjena Kraljevinom Holandijom.
Nakon što je najprije rezidirao u Hagu i Utrechtu, kralj Louis I se 1808. preselio u Amsterdam, a gradska vijećnica pretvorena je u njegovu kraljevsku palaču. Louis je javne prostorije vijećnice pretvorio u nacionalni muzej pod vodstvom Cornelisa Apostoola. Zbirku nacionalnog muzeja formirao je Alexander Gogel u Hagu, nakon što je sadržaj Galerije princa Willema V otpremljen u Louvre 1795. Ova zbirka "Nacionalne umjetničke galerije" prvo je izložena u Huis ten Bosch od 1800. Taj muzej, već atraktivan zbog svoje Oranjezaal, izlagao je oko 200 slika i historijskih predmeta iz zbirki nizozemskih namjesnika (stadhoudera).
Godine 1805. Nacionalna umjetnička galerija preselila se u tada praznu Galeriju princa Willema V, na Buitenhofu. Godine 1806, po naredbi novog monarha, kralja Louisa, zbirka je 1808. premještena u zgradu kraljevske palače. Motiv je bio zaštititi zbirku od ponovnog odnošenja u Louvre. Istaknute slike od nacionalnog značaja u vlasništvu Amsterdama, poput Noćne straže Rembrandta, postale su dio zbirke, a 1809. muzej je otvorio vrata javnosti. Kako bi poboljšao pogled iz palače, kralj Louis je 1808. naredio rušenje stare vagarnice, čiju je funkciju već djelimično preuzela Waag prije požara 1652. Do 19. vijeka, većina brodskog saobraćaja prema Damraku više nije bila namijenjena robi, već ljudima.
Nakon pada Napoleona i stvaranja Ujedinjene Kraljevine Nizozemske 1815, zgrada je postala palača nizozemske kraljevske kuće. Javni spratovi i dalje funkcionišu kao muzej i otvoreni su za posjetioce većinu dana u godini.
Danas kompleks palače monarh koristi za prijeme i zvanične funkcije tokom državnih posjeta i drugih zvaničnih svečanosti, poput novogodišnjih prijema. Ceremonije dodjele Erazmove nagrade, Srebrnog karanfila, Kraljevskih nagrada za moderno slikarstvo, te nagrada Fonda princa Clausa također se održavaju u Kraljevskoj palači.The Royal Palace, Amsterdam . The Dutch Royal House. Pristupljeno 18. februara 2011. Zgrada je 1936. postala vlasništvo Kraljevine Nizozemske. Balkon Kraljevske palače korišten je prilikom ustoličenja kraljice Beatrix 1980, kada je njena majka, Juliana, narodu najavila novu kraljicu.Geert Mak, Eymert-Jan Goossens. 350 jaar geschiedenis op de Dam. Amsterdam, 2005. Str. 109. Godine 2013. Beatrix je sama abdicirala i, na istom balkonu, najavila novog kralja, svog sina Willema-Alexandera.
Palača je renovirana od 2005. do juna 2009, tokom čega je, između ostalog, uklonjen azbest. Palača je ponovo otvorena za posjetioce od 14. juna 2009.Renovatie Paleis op de Dam in opbouwfase. Ministarstvo stanovanja, prostornog planiranja i okoliša. Pristupljeno 18. februara 2011.
Zanimljive karakteristike Žućkasti pješčenjak s vremenom je znatno potamnio. Na stražnjoj strani zgrade nalazi se 6 metara visoka statua Atlasa koji na ramenima nosi globus.
Kako je zgrada projektovana kao gradska vijećnica, nedostaje joj monumentalni ulaz, što je inače uobičajena karakteristika većine kraljevskih palača.
Reference
Vanjski linkovi
Zvanična stranica
Virtuelna tura Kraljevske palače u Amsterdamu, omogućena od Google Arts & Culture
Kategorija:Amsterdam