Lazarevo

Lazarevo (; ; ) je naseljeno mjesto u sastavu Zrenjanina, u Srednjobanatskom okrugu u Srbiji. Nalazi se u Autonomnoj Pokrajini Vojvodini, u historijskoj regiji Banat.

Prema popisu stanovništva iz 2022, Lazarevo je imalo 2.231 stanovnika, među kojima 1.101 muškarca i 1.130 žena.

Naselje je osnovano 1800. kao njemačko kolonističko naselje na imanju Lazara Janoša, a prvobitno je dobilo naziv Lazarfeld, prema prezimenu vlasnika imanja. Nakon Drugog svjetskog rata struktura stanovništva bitno je promijenjena planskom kolonizacijom Vojvodine, tokom koje su u Lazarevo doseljene uglavnom boračke porodice iz Bosne i Hercegovine.

Naziv

Prema historijskim izvorima, naselje je nastalo početkom 19. stoljeća na posjedu Lazara Janoša, sina Lazara Lukača, pod njemačkim nazivom Lazarfeld. U mađarskom jeziku koristio se oblik Lázárföld.

Naziv Lazarevo uveden je 5. jula 1922. Nakon okupacije Kraljevine Jugoslavije 1941. ponovo je uveden naziv Lazarfeld, koji je ostao u upotrebi do 3. oktobra 1944. Lazarfeld je oslobođen 2. oktobra 1944. godine, a narednog dana naselje je ponovo dobilo naziv Lazarevo.

Historija mini|desno|300px|Pravoslavna crkva u izgradnji mini|desno|300px|Ambulanta Osnivanje i njemačka kolonizacija

Historija današnjeg Lazareva povezana je s imanjem u srednjem Banatu čije je centar bilo Ečka. Lazar Lukač, trgovac jermenskog porijekla, je 1. augusta 1781. na licitaciji u Beču kupio veliko imanje u tom području, a nakon njegove smrti 1793. naslijedio ga je njegov sin Lazar Janoš.

Lazar Janoš je potom pregovarao o naseljavanju njemačkih porodica na svom posjedu. Godine 1800. na imanje su stigle prve njemačke doseljeničke porodice iz Sent Huberta, Šarlevira i Seltura, a za njihovo naseljavanje određena je "Martinica pusta", nenaseljena pustara istočno od Bečkereka.

Novo naselje bilo je, nakon Ečke i Jankovog Mosta, treće naselje koje je nastalo na posjedu Lazara Janoša. Dobilo je naziv Lazarfeld, prema porodici kojoj je pripadalo imanje. Izgradnja prvih kuća započela je u maju 1800, a kuće su u početku građene od naboja i pokrivane trskom.

Njemačka kolonizacija predstavljala je osnovu razvoja naselja tokom 19. i prve polovine 20. stoljeća. Lazarevo je do kraja Drugog svjetskog rata bilo povezano s njemačkim stanovništvom Banata. Njemačko stanovništvo pripadalo je različitim kršćanskim konfesijama, a u naselju su postojale katolička i evangelistička crkvena zajednica, o čemu svjedoči i njemačka evangelistička crkva izgrađena 1939–1940.

Drugi svjetski rat i promjena stanovništva

Lazarfeld je oslobođen 2. oktobra 1944, a već narednog dana naziv naselja promijenjen je u Lazarevo. Nakon završetka Drugog svjetskog rata uslijedila je planska kolonizacija Vojvodine, u okviru koje je Lazarevo naseljavano porodicama doseljenim iz Bosne i Hercegovine.

Doseljene porodice uglavnom su poticale s područja Romanije, iz višegradskog kraja, okoline Trnova i Kalinovika, dok ih je manji broj došao iz okoline Doboja i Bosanske krajine, posebno s područja Mrkonjić Grada i Šipova.

Prva organizovana grupa kolonista stigla je 18. septembra 1945. i brojala je 60 porodica. Druga grupa, također sa 60 porodica, stigla je 19. novembra, dok je 29. decembra iste godine u Lazarevo doseljeno još 100 porodica.

Tokom aprila 1946. u Lazarevo je stiglo još 120 porodica, čime je ukupan broj doseljenih porodica u okviru ove kolonizacije dostigao 340.

Kolonizacija Lazareva bila je dio šireg procesa naseljavanja Vojvodine nakon Drugog svjetskog rata. Prema podacima Grada Zrenjanina, između 1945. i 1948. u Vojvodinu je doseljeno oko 230.000 ljudi, dok je područje predviđeno za koloniste iz Bosne i Hercegovine obuhvatalo 38 naselja, od kojih se 29 nalazilo u Banatu.

Vjerski objekti njemačke zajednice

U Lazarevu je 1809. izgrađena katolička crkva, koja se nalazila u centru naselja. Nakon oslobođenja 1944. crkva je porušena.

Njemačka evangelistička crkva izgrađena je 1939–1940. u neogotičkom stilu, na južnom kraju naselja, u blizini nekadašnjeg njemačkog groblja. Prema Zavodu za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin, crkva je sačuvana do danas.

Stanovništvo

Prema rezultatima popisa stanovništva, broj stanovnika Lazareva povećavao se od 2.499 stanovnika 1948. do 3.480 stanovnika 1981, nakon čega je započeo dugotrajan demografski pad.

Broj stanovnika smanjio se sa 3.450 u 1991. na 3.308 u 2002, zatim na 2.877 u 2011. i 2.231 u 2022.

+ Kretanje broja stanovnika Lazareva (1948–2022) Godina popisa 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2002. 2011. 2022. Broj stanovnika 2.499 2.836 3.313 3.430 3.480 3.450 3.308 2.877 2.231

Između 1981. i 2022. broj stanovnika smanjen je za oko 36%, što ukazuje na izražen dugoročni trend depopulacije.

Etnički sastav

Prema popisu stanovništva iz 2002, u Lazarevu su većinu činili Srbi, kojih je bilo 3.135, odnosno 94,77% ukupnog stanovništva.

Jugoslavena je bilo 52 (1,57%), Mađara 40 (1,20%), Hrvata 16 (0,48%), Makedonaca 6 (0,18%), Roma 4 (0,12%), Crnogoraca 3 (0,09%), Rumuna 2 (0,06%), Rusina 1 (0,03%) i Nijemaca 1 (0,03%).

+ Etnički sastav prema popisu iz 2002. Narodi Broj % Srbi 3.135 94,77% Jugoslaveni 52 1,57% Mađari 40 1,20% Hrvati 16 0,48% Makedonci 6 0,18% Romi 4 0,12% Crnogorci 3 0,09% Rumuni 2 0,06% Rusini 1 0,03% Nijemci 1 0,03% Nepoznato/Ostalo 12 0,36% Ukupno 3.308 100%

Podaci popisa pokazuju veliku promjenu etničke strukture u odnosu na period prije Drugog svjetskog rata, kada je Lazarevo, odnosno tadašnji Lázárföld, bilo naselje s pretežno njemačkim stanovništvom.

Prema podacima za 1910, Lázárföld je imao 1.901 stanovnika, od kojih je 1.875 bilo rimokatoličke vjeroispovijesti, dok su podaci o nacionalnoj pripadnosti iz tog perioda dostupni u kasnijim historijskim pregledima popisa stanovništva.

Obrazovanje

U Lazarevu djeluje Osnovna škola "Slavko Rodić", koja pruža osnovno obrazovanje učenicima od prvog do osmog razreda.

Škola je namijenjena učenicima iz Lazareva i susjedne Zlatice, a u njenom sastavu djeluju i programi predškolskog odgoja.

Prema podacima Grada Zrenjanina iz decembra 2025, školu je pohađalo oko 130 učenika od prvog do osmog razreda.

Kultura i društveni život

U Lazarevu se održavaju različiti kulturni i muzički programi, među kojima posebno mjesto zauzima alternativna i underground muzička scena.

U Lazarevu djeluje Udruženje ljubitelja rok muzike "RNR Zona Lazarevo", koje organizuje muzičke programe i festival "Lazarus Fest".

Prvi festival održan je 20. oktobra 2018. u Domu kulture u Lazarevu. Četvrto festival održaan je 22. oktobra 2022, također u Domu kulture u Lazarevu, uz pokroviteljstvo Grada Zrenjanina, Mjesne zajednice Lazarevo i Kulturnog centra Zrenjanina. Festival iz 2022. označen je kao prvi korak ka internacionalizaciji festivala, jer su u programu prvi put učestvovali bendovi iz Mađarske i Hrvatske. Na festivalu su 2022. nastupili sastavi "Restore", "Sides", "Lednik", "Jenner i Violent Chapter" iz Srbije, "Torn From Earth" iz Mađarske i "Defiant" iz Hrvatske. Lazarus Fest je nastavljen i narednih godina; Ministarstvo kulture Republike Srbije je u odluci o finansiranju projekata iz oblasti muzičkih festivala i manifestacija iz 2023. evidentiralo Udruženje ljubitelja rok muzike "RNR Zona Lazarevo" kao podnosioca projekta "Lazarus Fest V: The Fifth Incarnation".

Sport

U Lazarevu djeluje Fudbalski klub "Zadrugar", osnovan 1946.

"Zadrugar" je tokom svoje historije nastupao u različitim rangovima takmičenja, a prema podacima Fudbalskog saveza grada Zrenjanina u više navrata takmičio se u višim rangovima vojvođanskog fudbala.

Klub je 1998. godine Kup Zrenjanina, a u sezoni 1999/2000. nastupao je u Srpskoj ligi – grupa Vojvodina. U toj ligi nastupio je i u sezoni 2011/2012.

U Lazarevu djeluje i karate klub "Zadrugar", čiji su članovi učestvovali na međunarodnim i balkanskim takmičenjima. Karatistkinja Sanja Cvrkota, članica KK "Zadrugar" iz Lazareva, osvojila je zlatnu medalju na Balkanskom prvenstvu u Ohridu 2014.

Hapšenje Ratka Mladića mini|desno|300px|Ratni zločinac Ratko Mladić (1942–2026), osuđen na doživotnu kaznu zatvora pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju Lazarevo je postalo poznato izvan Srbije nakon što je u njemu 26. maja 2011. uhapšen Ratko Mladić, bivši komandant Glavnog štaba Vojske Republike Srpske i tadašnji optuženik Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju (MKSJ).

Mladić je uhapšen u kući svog rođaka u Lazarevu, nakon gotovo 16 godina provedenih u bjekstvu od međunarodnog pravosuđa. Hapšenje su izvele srbijanske sigurnosne službe, a Vlada Srbije je saopštila da su u operaciji učestvovali Bezbednosno-informativna agencija (BIA) i Služba za otkrivanje ratnih zločina.

Prema tadašnjem ministru unutrašnjih poslova Srbije Ivici Dačiću, policija je dan ranije prvi put pretražila lokaciju u Lazarevu, nakon višemjesečnog praćenja četiri kuće Mladićevih rođaka. Dačić je naveo da Mladić prilikom hapšenja nije pružao otpor i da je kod sebe imao ličnu kartu koja je istekla i vojne isprave.

Vijest o hapšenju izazvala je okupljanje većeg broja mještana oko kuće u kojoj je Mladić pronađen. RTS je izvijestio da su pojedini mještani verbalno prijetili novinarima i pokušavali spriječiti snimanje kuće, dok je Radio Slobodna Evropa izvijestila da je oko stotinu mještana blokiralo prilaz kući.

Prema izvještajima iz Lazareva, policijska akcija počela je nešto poslije pet sati ujutro i završena je za približno sat vremena. U selu su se nakon hapšenja pojavili i natpisi podrške Mladiću, uključujući natpis "Ratko heroj" postavljen na tabli s nazivom mjesta.

MKSJ je istog dana pozdravio hapšenje, navodeći da je Mladić uhapšen nakon 16 godina izbjegavanja hapšenja i da će nakon završetka postupka pred srbijanskim pravosudnim organima biti prebačen u Haag.

Mladić je 31. maja 2011. prebačen u pritvorsku jedinicu Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju u Haagu, čime je okončan njegov gotovo šesnaestogodišnji period bjekstva od međunarodnog pravosuđa.

Poznate osobe

Među poznatim osobama rođenim ili porijeklom iz Lazareva ističe se više sportista, posebno nogometaša i karatista. Grad Zrenjanin je među istaknutim sportistima povezanim s Lazarevom naveo Nenada Bjekovića, Milana Šarovića, Jovu Simanića, Sanju Cvrkotu i druge sportiste.

Nenad Bjeković (rođen 1947), bivši jugoslavenski nogometaš i trener Jovica Simanić (rođen 1965), bivši jugoslavenski nogometaš Milan Šarović (rođen 1949), bivši jugoslavenski nogometni golman Delivoje Šarenac (rođen 1952), bivši jugoslavenski nogometni golman Miodrag Babić (1951–2021), privrednik i dugogodišnji predsjednik kompanije Hemofarm Sanja Cvrkota, srbijanska karatistkinja

Također pogledajte

Banat Zrenjanin Ratko Mladić Srednjobanatski upravni okrug Suđenje Ratku Mladiću Vojvodina

Reference

Dodatna literatura

</ref>

Vanjski linkovi Mjesna zajednica Lazarevo na službenom sajtu Grada Zrenjanina Satelitska karta Lazareva na Wikimapia-i Uhapšen Ratko Mladić u Lazarevu – videoprilog Glasa Amerike (VOA) na YouTubeu

Kategorija:Zrenjanin Kategorija:Naseljena mjesta u srbijanskom Banatu Kategorija:Naseljena mjesta osnovana 1809.