desno|mini|250p|Unutrašnji reproduktivni sistem žene
Jajnici () su parni organi koji su dio unutrašnjeg reproduktivnog sistema žene. Imaju i endokrinu funkciju. Ovalnog su oblika, sličan bademu. Najčešće su dugi 3 - 5 i široki 1,5 – 3 cm.
Struktura Jajnici se smatraju ženskim gonadama. Svaki jajnik je bjelkaste boje i nalazi se uz bočni zid maternice u području koje se naziva fosa jajnika. Fosa jajnika je regija koja je omeđena vanjskom ilijumskom arterijom i ispred ureterom i unutrašnjom ilijumskom arterijom. Ovo područje je veličine otprilike 4 cm x 3 cm x 2 cm.Daftary, Shirish; Chakravarti, Sudip (2011). Manual of Obstetrics, 3rd Edition. Elsevier. pp. 1-16. .
Funkcija Smješteni su na krajevima jajovoda ili fallopijan tuba, odnosno neposredno uz nihov otvor, na bočnim stranama gornjeg dijela male karlice u plitkim jamicama (lat.fossa ovarica) na dnu trbušne duplje, s obje strane materice. Homologni su testisima kod muškaraca.
Formiraju se već u sedmoj sedmici intrauterinog razvoja. U sebi sadrže određeni broj primordijalnih (prvobitnih) jajnih ćelija (od 300.000 do 400.000) smještenih u vezivnom tkivu, stromi jajnika, od kojih samo oko 10 posto ostaje, tako da ih u vrijeme puberteta ima oko 30.000 što je njihov konačan broj. Veličina primordijalnog folikula iznosi oko 50 do 100 mikrometara, a u vrijeme ovulacije doseže obim od 1.5 cm. Primordijalna jajna ćelija (primarni folikul) je pod uticajem hormona FSH i LH koji podstiču rast nekoliko primarnih folikula istovremeno,ali od petog do sedmog dana ciklusa odabira se samo jedan folikul, a ostali propadaju. Oko četrnaestog dana menstrulnog ciklusa zrela jajna ćelija biva oslobođena iz jajnika (ovulacija) da bi mogla biti oplođena. Jajna ćelija po pucanju folikularne opne dospijeva u jajovod iz kojeg uz pomoć horionskih resica biva istisnuta u materičnu šupljinu. Zreo folikul se naziva Grafov folikul. Ovaj proces traje tokom fertilnog preioda žene, odnosno od puberteta do menopauze.
Pored ove funkcije, jajnik također ima i endokrinu funkciju. Njihov zadatak je da tokom cijelog života žene proizvode i dva specifična hormona ( steroidni hormoni ): Estrogen i Progesteron. Estogen kontinuirano tokom čitavog života žene i progesteron u drugoj fazi menstrualnog ciklusa i u toku trudnoće.
U klimakteriju jajnik prekida svoju funkciju proizvođača jajnih ćelija čime se završava fertilni period žene. Jajnici u kasnijim godinama postepeno zakržljaju i na kraju budu veličine košpice šljive. Uporedo s time smanjuje se i lučenje polnih hormona u njima.
Oboljenja Ektopična trudnoća Sindrom policističnih jajnika Karcinom jajnika
Razvoj Jajnici na početku svog razvoja imaju istu strukturu kao i testisi, pa se obje spolne žlijezde označavaju kao indiferentne spolne žlijezde. Ono što uslovljava razvoj jajnika jeste nepostojanje gena za određivanje spola koji je smješten na Y hromosomu, koji nije prisutan ukoliko se radi o ženskom zametku. U početku su jajnici, isto kao i testisi, dva nabora (spolni nabori) koji se nalaze na stražnjem trbušnom zidu embriona. Spolne nabore čini epitel i intermedijarni mezenhim ispod njega. Primordijalne spolne ćelije vode porijeklo od epiblasta i tokom gastrulacije migriraju u žumanjčanu kesu. U četvrtoj sedmici ove ćelije migriraju iz žumanjčane kese prema primitivnim spolnim žlijezdama (spolnim naborima), u petoj sedmici dospijevaju do njih, a u šestoj urastaju u iste. Za vrijeme i nakon migracije primordijalnih spolnih ćelija dolazi do urastnja ćelija epitela u mezenhim spolnih nabora i formiranja epitelnih tračaka, to su primitivni spolni tračci. U daljnjem razvoju, ukoliko je on usmjeren u razvoj jajnika, dolazi do razdvajanja tračaka u grupice ćelija koje su smještene u srži žlijezde. Kasnije ove nakupine propadaju i srž jajnika izgrađuje stroma. Tokom razvoja jajnika nastaje i sekundarna generacija tračaka (kortikalni tračci). Od epitelnih ćelija kortikalnih tračaka nastaju folikularne ćelije. Oogonije koje nastaju od primordijalnih spolnih ćelija i folikularne ćelije oko njih čine primordijalne jajne folikule.
Također pogledajte Materica Vagina Jajovodi
Reference
Vanjski linkovi
Kategorija:Endokrini sistem Kategorija:Ginekologija Kategorija:Ženski reproduktivni sistem Kategorija:Karlica Kategorija:Organi