La Cohors II Augusta Cyreanica equitata fue una unidad de auxilia de infantería del ejército del Imperio Romano del tipo cohors quinquagenaria equitata, cuya existencia está constatada desde la primera mitad del hasta finales del segundo tercio del .

Reclutamiento y operaciones bajo los Julio-Claudios y el año de los cuatro emperadores

Esta cohorte fue reclutada por orden del emperador Claudio I en 49 en Cirenaica en la provincia romana Creta et Cyrenaica, por lo que recibió el epíteto Cyrenaica,El primer testimonio de la unidad corresponde al Diploma militaris CIL XVI 20 (cfr. infra) fechado en 74, por lo que la unidad fue reclutada 25 años antes en 49 y además se le asignó el epíteto complementario de Augusta, siempre relacionado con la casa imperial y con el emperador Augusto, del que Claudio se consideraba continuador y digno sucesor. Está leva estaba relacionada con el final de las operaciones de conquista de Britannia y la consiguiente reorganización de unidades auxiliares del ejército imperial, lo que conllevó la creación de nuevas cohortes de infantería. La unidad fue enviada, posiblemente, al limes del Rin, estableciendo sus reales en la parte alta del curso de ese río, en el distrito militar de Germania Superior, participando en las operaciones realizadas contra los germanos del otro lado del Rin y custodiando la orilla romana, aunque no existe ninguna prueba epigráfica al respecto anterior a 74.

Sus labores de guarnición bajo los Julio-claudios se vieron interrumpidas en 68 con el asesinato de Nerón y la guerra civil que enfrentó, sucesivamente, a Galba, Otón, Vitelio y Vespasiano en 69, declarándose la unidad partidaria, sucesivamente, de Galba, Vitelio y, por último Vespasiano, y debió combatir la rebelión de los bátavos en 69-70 a las órdenes de Petilio Cerial.

Los Flavios miniaturadeimagen|izquierda|180 px|Aúreo de Domiciano conmemorando su victoria germánica, campaña en la que participó la Cohors II Augusta Cyreanica equitata, siendo castigada por este emperador con la pérdida del título de Augusta por colaborar en la sublevación de Antonio Saturnino en 89. Una vez restablecida la paz con la victoria sobre los bátavos en 70, la unidad debió volver a las labores de guarnición en el alto Rhin, como aparece constatadao en un diploma militaris fechado en 74, bajo Vespasiano. CIL XVI 20, Sikator (Hungría): Imp(erator) Caesar Vespasianus Augustus pontifex / maximus tribunic(ia) potestat(e) V imp(erator) XIII p(ater) p(atriae) / co(n)s(ul) V designat(us) VI censor / equitibus et peditibus qui militant in alis / sex et cohortibus duodecim quae appella/ntur I Flavia Gemina et I Cannenefatium / et II Flavia Gemina et Picentiana et Scubu/lorum et Claudia Nova et I Thracum et I As/turum et I Aquitanorum veterana et I Aqui/tanorum Biturigum et II Augusta Cyrenaica / et III Gallorum et III et IIII Aquitanorum et / IIII Vindelicorum et V Hispanorum et V Da/lmatarum et VII Raetorum et sunt in Ger/mania sub Cn(aeo) Pinario Cornelio Clemen(te) / qui quina et vicena stipendia aut plura / meruerant quorum nomina subscri//pta sunt ipsis liberis posterisque eorum / civitatem dedit et conubium cum uxoribus / quas tunc habuissent cum est civitas iis / data aut si qui caelibes essent cum iis quas / postea duxissent dumtaxat singuli sin/gulas a(nte) d(iem) XII K(alendas) Iun(ias) / Q(uinto) Petillio Ceriale Caesio Rufo II / T(ito) Clodio Eprio Marcello II co(n)s(ulibus) / alae Scubulorum cui prae(e)st / Ti(berius) Claudius Sp(uri) f(ilius) Atticus / cregali(!) / Veturio Teutomi f(ilio) Pannon(io) / descriptum et recognitum ex tabula / aenea quae fixa est Romae in Capitolio // Imp(erator) Caesar Vespasianus Augustus pontifex / maximus tribunic(ia) potestat(e) V imp(erator) XIII p(ater) p(atriae) / co(n)s(ul) V designat(us) VI censor / equitibus et peditibus qui militant in alis sex / et cohortibus duodecim quae appellantur / I Flavia Gemina et I Cannenefatium et II Fla/via Gemina et Picentiana et Scubulorum / et Claudia Nova et I Thracum et I Asturum / et I Aquitanorum veterana et I Aquitanorum / Biturigum et II Augusta Cyrenaica et III / Gallorum et III et IIII Aquitanorum et IIII / Vindelicorum et V Hispanorum et V Da/lmatarum et VII Raetorum et sunt in Ger/mania sub Cn(aeo) Pinario Cornelio Clemente / qui quina et vicena stipendia aut plura / meruerant quorum nomina subscripta / sunt ipsis liberis posterisque eorum civi/tatem dedit et conubium cum uxoribus / quas tunc habuissent cum est civitas iis / data aut si qui caelibes essent cum iis quas / postea duxissent dumtaxat singuli singu/las a(nte) d(iem) XII K(alendas) Iunias / Q(uinto) Petillio Ceriale Caesio Rufo II / T(ito) Clodio Eprio Marcello II co(n)s(ulibus) / alae Scubulorum cui prae(e)st / Ti(berius) Claudius Sp(uri) f(ilius) Atticus / gregali / Veturio Teutomi f(ilio) Pannon(io) / descriptum et recognitum ex tabula aenea quae / fixa est Romae in Capitolio intro euntibus / ad sinistram in muro inter duos arcus // L(uci) Caecili L(uci) f(ilii) Quir(ina) Iovini / L(uci) Cannuti Luculli Clu(stumina) Tuder / L(uci) Iuli C(ai) f(ilii) Silvini Carthag(ine) / Sex(ti) Iuli C(ai) f(ilii) Fab(ia) Italici Rom(ae) / P(ubli) Atini Rufi Pal(atina) / C(ai) Semproni Secundi / M(arci) Salvi Norbani Fab(ia) En esta época, sus reales debían estar en el castellum Butzbach (Alemania), al noreste de la gran base de Mogontiacum, como indican materiales de construcción sellados con la figlina de la unidad. CIL XIII 7432: Coh(ors) II [Aug(usta) Cyr(enaica)]

Bajo Domiciano, la unidad debió colaborar en las operaciones de ampliación del limes Germanicus, entre 82 y 84. En 89, la cohorte apoyó la rebelión de Lucio Antonio Saturnino contra este emperador y, aunque rápidamente volvió a ser leal a Domiciano, quien castigó a la unidad con la pérdida del epíteto de Augusta, como atestiguan tres ejemplares de un Diploma militaris fechado el 27 de octubre de 90Las copias son las siguientes: CIL XVI 36 = CIL XIII 6821, Maguncia (Alemania): Imp(erator) Caesar divi Vespasi[ani f(ilius) Dom]itianus Augus/tus Germanicus pontifex maximus tribunic(ia) / potestat(e) X imp(erator) XXI ce[nso]r perpetuus / co(n)s(ul) XV pater patriae / equitibus qui militant in alis quattuor I [Flavia] / Gemina I Cannenefatium I singularium Scubu/lorum et peditibus [e]t equitibus qui in cohortibus / decem et quattuor I Flavia Damascenorum mil/liaria I Biturigum I Thracum I Aquitanorum / vet[e]rana I Asturum II Aquitanorum II Cyrenaica / II Raetorum III D[e]lmatarum III et IIII Aquitanorum / IIII Vindelicor(um) / (!) D[e]lm[atarum] VII Raetorum quae / sunt in Germania superiore sub L(ucio) Iavoleno / Prisco item dimissis honesta missione quinis / et vicenis pluribusve stipendiis emeritis // quorum nomina subscripta sunt ipsis libe/ris posterisque eorum civitatem dedit et conu/bium cum uxoribus quas tunc habuissent / cum est civitas iis da<t=I>a aut si qui caelibes essent / cum iis quas postea duxissent dumtaxat sin/guli singulas a(nte) d(iem) VI K(alendas) Novembr(es) / Albio Pullaieno Pollione / Cn(aeo) Pompeio Longino / co(n)s(ulibus) / cohort(is) I Aquitanorum veteranae cui prae(e)st / M(arcus) Arrecinus Gemellus / equiti / Mucapori < E = I >ptacentis f(ilio) Thrac(i) / descriptum et recognitum ex tabula aenea / quae < f = E >ixa est Romae // Imp(erator) Caesar divi Vespasiani f(ilius) Domitianus / Augustus Germanicus pontifex maximus / tribunic(ia) potestat(e) X imp(erator) XXI censor / perpetuus co(n)s(ul) XV pater pa[t]riae / equitibus qui militant in alis quattuo[r] / I Flavia Gemina I Cannenefatium I singula/rium Scubulorum et peditibus et equitibus / qui in cohortibus decem et quattuor I Fla/via Damascenorum milliaria I Biturigum / I Thracum I Aquitanorum veterana I Asturum / II Aquitanorum II [C]y[r]enaica II Raetorum I[II] / Delmatarum III et IIII [A]quitanorum IIII Vinde/licor(um) (!) Delmatarum VII Raetorum quae / sunt in Germania superiore sub L(ucio) Iavoleno / Prisco item dimissis honesta missione qui/nis et vicenis pluribusve stipendiis emeritis // [q]uorum nomina subscripta sunt ipsis libe/r[i]s posterisque eorum civitatem dedit et co/nubium cum uxoribus quas tunc habuissent / [c]um est civitas iis data aut si qui caelibes es/sent cum iis quas postea duxissent dumta/xat singuli singulas a(nte) d(iem) VI K(alendas) Novembr(es) / Albio Pullaieno Pollione / Cn(aeo) Pompeio Longino / co(n)s(ulibus) / cohort(is) I Aquitanorum veteranae cui prae(e)st / M(arcus) Arrecinus Gemellus / equiti / Mucapori Eptacentis f(ilio) Thrac(i) / descriptum et recognitum ex tabula aenea / quae fixa est Romae in muro post templum / divi Aug(usti) ad Minervam // Q(uinti) Muci Augustalis / L(uci) Pulli Verecundi / C(ai) Lucreti Modesti / C(ai) Pompei Eutrapeli / C(ai) Iuli Clementis / Q(uinti) Vetti Octavi / L(uci) Pulli Ianuari RMD V, 333 = ZPE-143-217 = AE 2003, 2056: Imp(erator) Caesar divi Vespasia[ni f(ilius) Domitianus Augus]/tus Germanicus pontifex m[aximus tribunic(ia)] / potestat(e) X imp(erator) XXI [censor perpetuus] / co(n)s(ul) XV pater [patriae] / equitibus qui militant in alis qu[attuor I Fla]/via Gemina I Canne[n]efatium [I singularium] / Scubulorum et p[edit]ibus et equitibus qu[i in co]/hortibus decem et quattuor I Flavia Damas/cenorum milliaria I Biturigum I Thracum I / Aquitanorum veterana I Asturum II Aquita/norum II Cyrenaica II Raetorum III Delmatarum / III et IIII Aquitanorum IIII Vindelicor(um) V Delma/tarum VII Raetorum quae sunt in Germa/nia superiore sub L(ucio) Iavoleno Prisco item di/missis honesta missione quinis et vicenis plu/ribusve stipendiis emeritis quorum nomina / subscripta [s]unt ipsis liberis posterisque eo/rum civitat[em dedit et conu]bium cum uxori/bus quas tun[c habuissent] cum est civitas / iis data aut s[i qui caelibes ess]ent cum iis quas / postea duxi[ssent dumtaxat] singuli singulas / a(nte) d(iem) [VI K(alendas)] Novembr(es) / Albio [Pullaieno] Pollione co(n)s(ulibus) / Cn(aeo) [Pompeio] < L = P >ongino / cohort(is) I Aquitanorum veterana(e) cui prae(e)st / M(arcus) Arrecinus Gemellus / equiti / Thavi Cassiporis f(ilio) Thrac(i) / descriptum et recognitum ex tabula ae/nea quae fixa est Romae in muro post tem/plum divi Aug(usti) ad Minervam // Imp(erator) Caesar divi Vespasiani f(ilius) Domitianus Au/gustus Germanicus pontifex maximus tribu/nic(ia) potestat(e) X imp(erator) XXI censor / perpetuus co(n)s(ul) [XV] pater patriae / equitibus qui militant in alis quattuor I Fla/via Gemina I Cannenef[atium I s]ingularium / Scubul[o]rum e<t=I> peditibus [et equitib]us qui in co/hortibus decem et quattu[or I Flav]ia Damasce/[n]orum milliaria I Biturig[um I Thr]acum I Aqui/[tan]orum veterana I Asturum II Aquitano/[rum] II Cyrenaica II Raetorum III Delma/[tarum I]II et IIII Aquitanorum IIII Vindelicor(um) V / [Delmata]rum VII Raetorum quae sunt in Germa/[nia supe]riore sub L(ucio) Iavoleno Prisco item dimissis honesta mission< e = I > quinis et vice//[nis