A Capitanía Xeneral de Chile foi unha entidade territorial integrante do Imperio Español entre 1541 e 1818, establecida pola coroa española durante o seu período de dominio americano, que abarcaba un territorio similar do actual país. Culmina coa independencia da República de Chile.
A Capitanía Xeneral foi situada no bordo suroeste de América do Sur xunto ao océano Pacífico, e tamén incluíu todo o territorio da Patagonia oriental ata o océano Atlántico. O seu límite norte foi o deserto de Atacama e o sur era o Polo Sur; porén, só foron realmente ocupados os territorios na zona occidental da Cordilleira dos Andes entre o deserto de Atacama e o Río Biobío, sector coñecido como La Frontera, ademais da cidade-forte de Valdivia e a Illa Grande de Chiloé. A capital da Capitanía era a cidade de Santiago de Nueva Extremadura.Recopilación de Leyes de los Reynos de las Indias, Libro II De las Leyes, Provisiones, Cedvlas, y Ordenanças Reales, Título XV «De las Audiencias, y Chancillerias Reales de las Indias», Ley XII "Audiencia y Chancilleria Real de Santiago de Chile". Consultado o 16 de agosto de 2016.
miniatura|Capitanía Xeneral de Chile, 1810|centro
Límites miniatura|Mapa dos corregimientos do Reino de Chile (1776).
En 1548, o territorio teórico concedido ao Goberno de Chile por Pedro de la Gasca, presidente da Real Audiencia de Lima, estendíase entre o paralelo 27° sur e o paralelo 41° sur, aproximadamente nas proximidades de Copiapó e Osorno, cunha extensión de 100 leguas cara ao leste, contadas desde a costa do Pacífico. Isto foi confirmado polo rei Carlos I en 1542, quen en 1554 estendeu a fronteira meridional de Chile ata o estreito de Magalhães, a petición de Jerónimo de Alderete, que tamén foi nomeado gobernador do Goberno de Terra Australis xunto con Chile a partir de 1555. En 1557, a costa oriental da Patagonia ata o estreito de Magalhães foi concedida a Jaime Rasquín, xerando unha superposición coas 100 leguas atribuídas a Chile. En 1563, Tucumán foi separado de Chile. En 1570, os territorios concedidos a Rasquín foron transferidos a Juan Ortiz de Zárate, gobernador do Río da Prata e do Paraguai, mantendo así a superposición das reivindicacións territoriais.
A rexión autónoma da Araucanía, recoñecida como tal no Parlamento de Quilín en 1641, era considerada, sobre o papel, parte do territorio do goberno.
En 1680 publicouse a Recopilación de Leyes de Indias e, en 1681, unha cédula real estableceu que todas as leis que contradixesen a Compilación serían inválidas. No Libro II, Título XV, a Compilación establece os territorios das diferentes Reais Audiencias. No caso da Audiencia de Chile, esta é a única na que se menciona explicitamente o estreito de Magalhães. A lei establece que a súa xurisdición comprende «todo o dito Reino de Chile, coas cidades, vilas, aldeas, lugares e terras comprendidos no goberno desas provincias, tanto o que actualmente está pacificado e poboado como o que será reducido, poboado e pacificado dentro e fóra do estreito de Magalhães, así como as terras do interior ata incluír a provincia de Cuyo».Recopilación de Leyes de Indias, Libro II, Título XV, Ley 12, en «Límites Chileno-argentinos». Exposición Chilena, volume I, Imprimerie Chaix, París, 1902, p. 72. Manuel Ravest Mora interpreta esta disposición como unha restitución da costa oriental da Patagonia ao goberno de La Plata, facendo que a fronteira chilena volvese quedar limitada ás 100 leguas.
En 1768, a Gobernación de Chiloé comezou a ser administrada temporalmente de forma directa desde o Perú. En 1788 foi oficialmente devolta ao control completo de Chile, mais isto quedou só como unha decisión teórica e nunca foi aplicado polo vicerrei. O territorio teórico de Chiloé estendíase cara ao sur ata o cabo de Hornos.
En 1770, o vicerrei do Perú Manuel de Amat y Junyent organizou unha expedición na procura da chamada «Terra de Davis», encargando a Felipe González Ahedo dúas embarcacións, o navío de liña San Lorenzo e a fragata Santa Rosalía, con 546 mariñeiros. A expedición chegou á illa o 15 de novembro do mesmo ano, tomou posesión dela en nome da Coroa española e deulle o nome de Isla San Carlos, en honra do rei Carlos III.
En 1776, o abade Juan Ignacio Molina destacou a illa de Pascua polas súas «estatuas monumentais» no quinto capítulo, dedicado ás «illas chilenas», da súa obra Historia Natural y Civil del Reino de Chile. A obra tamén menciona as illas San Félix e San Ambrosio, pertencentes ao arquipélago das Desventuradas. As illas Juan Fernández tamén eran reivindicadas como territorio chileno. En 1808 foi descuberta a illa Salas y Gómez.
Chile perdeu unha parte importante do seu territorio como consecuencia das reformas borbónicas de Carlos III. En 1776, os territorios correspondentes ás cidades de Mendoza e San Juan, pertencentes á provincia de Cuyo, foron transferidos á xurisdición do recentemente creado Vicerreinado do Río da Prata.
Existían documentos e mapas, especialmente do século XVIII, nos que a Patagonia Oriental aparecía como parte do territorio chileno de jure, mentres que outras representacións, producidas no Vicerreinado do Río da Prata, atribuían a rexión a este último. No século XIX, as repúblicas recentemente constituídas disputaron a soberanía sobre o territorio na disputa territorial ata 1881.
Na fronteira setentrional, o territorio disputado situábase entre a desembocadura do río Loa e Paposo. Nesta rexión debería existir un río chamado Salado, mais a súa localización exacta é descoñecida. Os historiadores chilenos citan frecuentemente un mapa de Andrés Baleato de 1793 para defender a hipótese de que a fronteira se atopaba no río Loa, así como outros documentos do mesmo autor.
Notas
Véxase tamén Bibliografía Barros Arana, Diego (1897). Historia General de Chile. Santiago: Imprenta Cervantes. Tomos I-V. Campos Harriet, Fernando (1999). Historia constitucional de Chile (7ª edición). Santiago: Editorial Jurídica de Chile. ISBN 956-10-0405-4. Carvallo Goyeneche, Vicente (1875). Descripción histórico-jeográfica del Reino de Chile. Tomos IX, X e XI. Santiago: La Estrella de Chile. Eyzaguirre, Jaime (2000). Breve historia de las fronteras de Chile (28ª edición). Santiago: Editorial Universitaria. ISBN 956-11-1356-2.
Ligazóns externas Realidad al fin de la colonia
Categoría:Imperio Español Categoría:Historia de Chile