En sociolingüística, a planificación lingüística (tamén coñecida como enxeñería lingüística) é un esforzo deliberado para influír na función, estrutura ou adquisición de linguas ou variedades lingüísticas dentro dunha comunidade de fala.Kaplan B., Robert, and Richard B. Baldauf Jr. Language Planning from Practice to Theory. Clevedon: Multilingual Matters ltd., 1997 Robert L. Cooper (1989) define a planificación lingüística como "a actividade de preparar unha ortografía, gramática e dicionario normativos para a orientación de escritores e falantes nunha comunidade de fala non homoxénea" (p. 8). Xunto coa ideoloxía lingüística e as prácticas lingüísticas, a planificación lingüística forma parte da política lingüística, unha tipoloxía extraída da teoría de Bernard Spolsky. Segundo Spolsky, a xestión lingüística é un termo máis preciso que a planificación lingüística. A xestión lingüística defínese como "o esforzo explícito e observable de alguén ou algún grupo que ten ou reclama autoridade sobre os participantes no dominio para modificar as súas prácticas ou crenzas" (p. 4) A planificación lingüística adoita asociarse coa planificación do goberno, pero tamén é usado por unha variedade de organizacións non gobernamentais, como organizacións de base e individuos. Os obxectivos desta planificación varían. Unha mellor comunicación a través da asimilación dunha única lingua dominante pode traer beneficios económicos ás minorías pero tamén se percibe que facilita o seu dominio político.Covarrubias, Juan. "Ethical Issues in Status Planning." Progress in Language Planning: International Perspectives. Eds. Juan Cobarrubias & Joshua Fishman. Nova York: Mouton Publishers, 1983. Implica o establecemento de reguladores lingüísticos, como axencias formais ou informais, comités, sociedades ou academias para deseñar ou desenvolver novas estruturas para satisfacer as necesidades contemporáneas.Language: An Introduction, Lehmann, W.P., 1983, Random House
Ideoloxía da lingua Catro ideoloxías lingüísticas xerais teñen o propósito de explicar as motivacións e decisións: Covarrubias, Juan. "Ethical Issues in Status Planning." Progress in Language Planning: International Perspectives. Eds. Juan Cobarrubias & Joshua Fishman. Nova York: Mouton Publishers, 1983.
Internacionalización: a adopción dunha lingua non indíxena como medio de comunicación máis amplo, como lingua oficial ou nun dominio determinado, como o uso do inglés na India, Singapur, Filipinas, Papúa-Nova Guinea ou Suráfrica.
Asimilación lingüística: a crenza de que cada membro dunha sociedade, independentemente da súa lingua nativa, debe aprender e utilizar a lingua dominante da sociedade na que vive. Un exemplo é o movemento só en inglés (English-only) dalgúns residentes dos Estados Unidos.
Pluralismo lingüístico: o recoñecemento e apoio de moitas linguas dentro dunha mesma sociedade. Os exemplos inclúen a coexistencia de francés, alemán, italiano e romanche en Suíza; e o estado oficial compartido do inglés, o malayo, o tamil e o chinés mandarín en Singapur. A coexistencia de moitas linguas pode non xurdir necesariamente dunha ideoloxía lingüística consciente senón da relativa eficiencia de comunicarse nunha lingua compartida.
Vernacularización: restauración e desenvolvemento dunha lingua indíxena, xunto coa súa adopción polo Estado como lingua oficial. Os exemplos inclúen o hebreo no estado de Israel e o quechua no Perú .
Obxectivos Recoñecéronse once obxectivos de planificación lingüística (Nahir 2003): Nahir, Moshe. "Language Planning Goals: A Classification." Sociolinguistics: The Essential Readings. Eds. Paulston, Christina Bratt and G. Richard Tucker. Oxford: Blackwell, 2003
Purificación da lingua: prescrición de normas de uso para preservar a "pureza lingüística", protexer a lingua das influencias estranxeiras e protexerse contra a desviación da lingua percibida desde dentro. Renacemento da lingua o intento de restablecer ao uso común unha lingua que ten poucos ou ningún falantes nativos O lingüista Ghil'ad Zuckermann afirma que calquera intento de revivir unha lingua que xa non se fala é probábel que acabe nun híbrido - ver Zuckermann, Ghil'ad,"Hybridity versus Revivability: Multiple Causation, Forms and Patterns". In Journal of Language Contact, Varia 2 (2009), 40-67. Reforma lingüística: cambio deliberado en aspectos específicos da lingua ou elementos extralingüísticos, como a gramática e a ortografía, para facilitar o uso. Normalización: intento de gañar prestixio para unha lingua ou dialecto rexional, desenvolvéndoo como a lingua estándar escollida dunha rexión. Difusión da lingua: intento de aumentar o número de falantes dunha lingua Modernización léxica: acuñación ou adaptación de palabras Unificación terminolóxica: desenvolvemento de terminoloxías unificadas, principalmente en dominios técnicos Simplificación estilística: simplificación do uso da lingua no léxico, gramática e estilo. Iso inclúe cambiar o uso da lingua en contextos sociais e formais. Comunicación interlingüística: facilitación da comunicación lingüística entre membros de distintas comunidades de fala Mantemento da lingua: preservación da lingua nativa dun grupo como primeira ou segunda lingua onde as presións ameazan ou provocan un descenso no status da lingua. Normalización de códigos auxiliares: estandarización de aspectos marxinais e auxiliares da linguaxe, como signos para xordos, topónimos ou regras de transliteración e transcrición.
Tipos A planificación lingüística dividiuse en tres tipos:
Planificación do status A planificación do status é a asignación ou reasignación dunha lingua ou dialecto a dominios funcionais dentro dunha sociedade, afectando así o status ou a posición dunha lingua.
Status da lingua O status lingüístico é distinto, aínda que está entrelazado, co prestixio e a función lingüística. O status lingüístico é a posición (ou posición) dada dunha lingua fronte a outras linguas.Edwards, John. "Language, Prestige, and Stigma," en Contact Linguistics. Ed. Hans Goebel. Nova York: de Gruyter, 1996. Unha lingua adquire status segundo o cumprimento de catro atributos, descritos en 1968 por dous autores diferentes, Heinz Kloss e William Stewart. Tanto Kloss como Stewart estipularon catro calidades dunha lingua que determinan o seu status. Os seus respectivos marcos difiren lixeiramente, pero enfatizan catro atributos comúns:
Orixe da lingua: se unha determinada lingua é indíxena ou importada á comunidade de fala Grao de estandarización: o grao de desenvolvemento dun conxunto formal de normas que definen o uso "correcto". Estatuto xurídico Única lingua oficial (p. ex. francés en Francia e turco en Turquía) Lingua oficial común (p. ex inglés e afrikáans en Suráfrica ; francés, alemán, italiano e romanche en Suíza) Lingua oficial rexional (p. ex. igbo en Nixeria; Marathi en Maharashtra, India) Lingua promovida: carece de status oficial a nivel nacional ou rexional, pero é promovida e ás veces usada polas autoridades públicas para funcións específicas (p. ex. castelán en Novo México ; Pidgin de África Occidental (inglés en Camerún) Lingua tolerada: nin promovida nin prohibida; recoñecida pero ignorada (p. ex. Linguas nativas americanas nos Estados Unidos na actualidade) Lingua prohibida: desaconsellada por sancións ou restricións oficiais (p. ex. galego, éuscaro e catalán durante o franquismo en España; macedonio en Grecia;Wardhaugh, Ronald. "Planning," in An Introduction to Sociolinguistics. Malden: Blackwell Publishing, 2008 linguas indíxenas americanas durante a era dos internadoscita Jennifer Jones, Dee Ann Bosworth, Amy Lonetree, "American Indian Boarding Schools: An Exploration of Global Ethnic & Cultural Cleansing", Ziibiwing Center of Anishinabe Culture & Lifeways, 2011, consultado o 25 de xaneiro de 2014) Vitalidade: a proporción, ou porcentaxe, de usuarios dunha lingua con respecto a outra variable, como a poboación total.Covarrubias, Juan. "Ethical Issues in Status Planning." Progress in Language Planning: International Perspectives. Eds. Juan Cobarrubias & Joshua Fishman. Nova York: Mouton Publishers, 1983. Kloss e Stewart distinguen seis clases de distribución estatística. Non obstante, trazan a liña entre as clases en diferentes porcentaxes. Segundo Kloss, a primeira clase, o nivel máis alto de vitalidade, está delimitada por un 90% ou máis de falantes. As cinco clases restantes en orde decrecente son 70-89%, 40-69%, 20-39%, 3-19% e menos do 3%. Stewart define que as seis clases están determinadas polas seguintes porcentaxes de falantes: 75%, 50%, 25%, 10%, 5% e menos do 5%.
En conxunto, a orixe, o grao de normalización, o estatuto xurídico e a vitalidade expresan o status dunha lingua.
William Stewart describe dez dominios funcionais na planificación lingüística:Stewart, William A. "Sociolinguistic Typology of Multilingualism," in Readings in the Sociology of Language. Ed. Joshua Fishman. The Hague: Mouton Publishers, 1968.
Oficial: unha lingua oficial "funciona como unha lingua legalmente apropiada para todos os fins representativos política e culturalmente a nivel nacional".Stewart, William A. "Sociolinguistic Typology of Multilingualism," in Readings in the Sociology of Language. Ed. Joshua Fishman. The Hague: Mouton Publishers, 1968. A función oficial dunha lingua adoita especificarse nunha constitución . Provincial: unha lingua provincial funciona como lingua oficial para unha área xeográfica menor que un Estado-nación, normalmente unha provincia ou rexión (p. ex. francés en Quebec) Cooper, Robert L. Language Planning and Social Change. New York: Cambridge University Press, 1989. Comunicación máis ampla: unha lingua de comunicación máis ampla pode ser oficial ou provincial, pero o máis importante é que funciona como un medio de comunicación a través das fronteiras lingüísticas dentro dunha nación (p. ex. hindi na India; Lingua suahili en África Oriental) Internacional: unha lingua internacional funciona como medio de comunicación a través das fronteiras nacionais (p. ex. o inglés, antes o francés como lingua diplomática e internacional) Capital: unha lingua capital funciona como unha lingua destacada dentro e arredor dunha capital nacional (p. ex holandés e francés en Bruxelas) Grupo: unha lingua de grupo funciona como unha lingua convencional entre os membros dun único grupo cultural ou étnico (p. ex hebreo entre os xudeus) Educativo: unha lingua educativa funciona como medio de ensino nas escolas primarias e secundarias a nivel rexional ou nacional ( urdú no Paquistán Occidental e bengalí no Paquistán Oriental) Materia escolar: unha lingua de materia escolar ensínase como materia no ensino secundario ou superior (p. ex. Latín e Grego antigo nas escolas de lingua inglesa, ou en diversos períodos de ensino secundario no Estado español) Literaria: unha lingua literaria funciona como lingua para fins literarios ou académicos (grego antigo) Relixiosa: unha lingua relixiosa funciona como unha lingua para os propósitos rituais dunha relixión particular (p. ex Latín para o rito latino dentro da Igrexa Católica Romana; Árabe para a lectura do Corán; Zenda para o zoroastrismo)
Robert Cooper, ao revisar a lista de Stewart, fai varias incorporacións. En primeiro lugar, define tres subtipos de funcións oficiais: estatutarias, laborais e simbólicas. Unha lingua estatutaria é unha lingua que un goberno declarou oficial por lei. Un goberno usa unha lingua de traballo para as actividades diarias, e unha linguaxe simbólica úsase como símbolo estatal. Cooper tamén engade dous dominios funcionais á lista de Stewart: os medios de comunicación e o traballo.
Planificación do corpus