miniatura|Martínez de la Rosa, principal creador do Partido Moderado. O Partido Moderado ou Partido Liberal Moderado era a principal organización política española en liza polo poder no reinado de Isabel II (1833-1868). O nome procede do acordo tácito coa rexente María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias para mante-la orde social. Tamén foi coñecido como Partido Estatutista, porque defenderon o Estatuto Real de 1834, aprobado por Francisco Martínez de la Rosa. A outra organización política rival que se lles opuña era o Partido Progresista. Ámbalas dúas organizacións eran liberais e dinásticas ou isabelinas —é dicir, defensoras da liña dinástica borbónica representada por Isabel II fronte aos carlistas—.
Traxectoria Os moderados ou liberais moderados son a continuación dos doceañistas do Trienio Liberal (opostos aos exaltados ou veinteañistas) que nos últimos anos do reinado de Fernando VII levaron a cabo unha aproximación aos elementos menos absolutistas próximos ao poder. Trala morte do rei, apoiaron a sucesión de Isabel (a filla máis vella do rei, unha nena de tres anos) baixo a rexencia da raíña nai (María Cristina de Borbón-Dúas Sicilias) e esta sempre procurou mantelos no poder. Do sistema político quedaron afastados os carlistas (partidarios dun absolutismo rigoroso e do Antigo Réxime representado pola sucesión do varón con máis dereito: o infante Carlos María Isidro de Borbón).
O partido créase en 1834, arredor da presidencia de Francisco Martínez de la Rosa, que recolle dende absolutistas que apoiaron a Fernando VII, até carlistas arrepentidos e xente nova da clase media que é rexeitada polos vellos progresistas. Tras uns anos de predominio progresista, ocupou o poder de forma continuada durante a chamada Década moderada (1843-1854) baixo o liderado do xeneral Narváez, e tralo Bienio progresista (1854-1856) volveu ao poder aliado á Unión Liberal. miniatura|Ramón María Narváez. Trala revolución de 1868, e a Constitución de 1869 non obtivo representación nas novas Cortes e perdeu todo o seu poder. Unha vez rematado o sexenio democrático e restaurada a monarquía en 1874, a maior parte dos moderados acabarían entrando no Partido Liberal-Conservador, baixo a dirección de Cánovas del Castillo que artellou manobras para dividilo e absorvelo e converterse no líder do bloque monárquico conservador.
Ideoloxía As súas ideas principais eran: Fortalecemento do poder real. Capitalismo puro. Paz interna nacional. Centralismo total, localizado en Madrid.
Apoios Durante a súa existencia tivo o apoio do exército (os espadones moderados, como o xeneral Narváez), dunha burguesía enriquecida polas desamortizacións e as novas actividades económicas, dos terratenentes (unha aristocracia tradicional presente nas zonas latifundistas de Andalucía e a Meseta) e dunha parte importante da chamada clase media (a autodenominada "xente de orde") composta por intelectuais de prestixio, altos funcionarios e profesionais.
Economicamente tendían a defender o librecambismo que permitía a exportación dos excedentes agrícolas, o que se favorecía os intereses das súas bases sociais. Electoralmente defendían o sufraxio restrinxido ou sufraxio censitario (que limitaba o censo electoral aos máis ricos, esixindo un determinado nivel de propiedade ou o pagamento dunha certa cantidade de impostos para obte-la condición de elector).
Unha vez derrotado o carlismo, o pacto que supuxo o remate da guerra (convenio de Bergara) permitiu que algúns dos seus membros máis moderados e condescendentes se incorporaran ao partido. O mesmo ocorreu coa maior parte do clero (moi presente na contorna da raíña) despois do Concordato de 1851, aínda que a corrente denominada neocatólicos (a corrente católica-conservadora do partido moderado) mantívose como unha opción diferenciada e apoiou, en moitas ocasións, a opción carlista.
Notas
Véxase tamén Bibliografía Cánovas Sánchez, Francisco; Jover Zamora, José María (1982). El Partido Moderado. Madrid: Centro de Estudios Constitucionales. ISBN 84-259-0665-2. Cánovas Sánchez, Francisco (1979). Los generales y el Partido Moderado (1843-1854): contribución al estudio de un problema básico de la época isabelina. Revista de la Universidad Complutense, ISSN 0210-7872, n.º 116, (ejemplar dedicado a: Estudio de historia moderna y contemporánea. Homenaje a D. Jesús Pabón III), pp. 105–122.
Categoría:Partidos políticos desaparecidos de España Categoría:Historia contemporánea de España