A teoría do valor-traballo (abreviada como TVT; en inglés, labor theory of value) postula que o valor económico dunha mercadoría deriva fundamentalmente da cantidade de traballo humano, medido en tempo de traballo socialmente necesario, requirido para producila baixo condicións medias de produción e tecnoloxía. Xurdida na economía política clásica con Adam Smith e David Ricardo, quen consideraban o traballo como a fonte última do valor mentres recoñecían as complicacións derivadas do capital e da terra, a teoría foi desenvolvida por Karl Marx nun marco que explicaba a plusvalía como a diferenza entre a capacidade de creación de valor do traballo e os salarios pagados aos traballadores, postulando o beneficio capitalista como a extracción de traballo non pagado. Esta formulación sustentou a crítica máis ampla de Marx ao capitalismo como inherentemente explotador, influíndo nas ideoloxías socialistas e comunistas, aínda que se distanciou das versións clásicas anteriores ao poñer a énfase no traballo abstracto e na análise da forma-valor nas relacións de intercambio.

A pesar da súa relevancia histórica na configuración dos debates sobre a distribución e as relacións de clase, a TVT enfrontouse a importantes desafíos teóricos a partir da revolución marxinalista da década de 1870, que desprazou o foco cara á utilidade subxectiva e á produtividade marxinal como determinantes do valor e do prezo. O economista austríaco Eugen von Böhm-Bawerk criticou a versión de Marx por confundir o beneficio co xuro, por ignorar as preferencias temporais na produción —segundo as cales o traballo máis temperán merece unha maior recompensa debido aos seus custos de oportunidade— e por non explicar por que o capital xera rendementos independentes do traballo por si só.

Estas obxeccións, enraizadas no individualismo metodolóxico e na análise causal da asignación de recursos, contribuíron á eclipse da teoría dentro da economía convencional, onde as observacións empíricas sobre a formación de prezos —como os rápidos cambios de valor derivados da escaseza, da marca ou das preferencias dos consumidores, desvinculados dos insumos de traballo— minan o poder preditivo da TVT respecto aos valores de intercambio. Hoxe en día, aínda que persisten certos vestixios nalgunhas escolas heterodoxas, a TVT non é avalada pola economía neoclásica nin empírica, que priorizan as preferencias reveladas e as contribucións marxinais por riba da incorporación de traballo.

Antecedentes Adam Smith consideraba que o traballo era a unidade de medida exacta para cuantificar o valor. Para el o valor era a cantidade de traballo que un podía recibir a cambio da súa mercancía. Trátase da teoría do valor comandado ou adquirido. Aínda que non era o factor determinante dos prezos, estes oscilaban cara ao seu prezo de produción grazas ao xogo da oferta e a demanda.

Posteriormente David Ricardo desenvolveu unha teoría do valor-traballo incorporado na súa obra Principios de economía política e da imposición, de 1817. No devandito ensaio afirmaba que todos os custos de produción son custos laborais que se pagan dunha forma directa ou acumulándoos ao capital. Pensaba que os prezos dependerían da cantidade de traballo incorporado nos bens ou servizos.

Thomas Hodgskin, un socialista ricardiano, consideraba que a teoría do valor-traballo ricardiana tería lugar nunha economía estrita de libre mercado que provocase a desaparición do capitalismo.

A teoría do valor-traballo en Marx A teoría do valor-traballo coñécese principalmente polos estudos respecto diso de Karl Marx, sendo un principio fundamental no pensamento económico do marxismo. Marx pensaba firmemente que só o traballo produce o valor, e na súa obra Das Kapital desenvolveu esta tese. Para iso estableceu catro conceptos distintos de valor: individuais (serve para comparar o valor directo e o valor de produción), directos (só ten en conta a competencia intrasectorial), de produción (ten en conta a competencia intrasectorial e intersectorial) e efectivos (o prezo da realidade mercantil). Con todo, Marx non finalizou a análise matemática da cuestión.

Mediante esta teoría Marx chega á existencia do plusvalía, que consistiría a fonte da ganancia do posuidor de capital no modo de produción capitalista, e xorde do plustraballo ou o traballo máis aló do necesario para producir o valor da forza de traballo.

Notas

Categoría:Socialismo Categoría:Marxismo Categoría:Teorías científicas Categoría:Traballo Categoría:Termos e conceptos de economía