Manuel José Blanco y Calvo de Encalada, nado en Buenos Aires, Vicerreinado do Río da Prata, o 21 de abril de 1790 e finado en Santiago de Chile o 5 de setembro de 1876, foi un militar, político e diplomático chileno, de orixe galega, que tivo unha destacada participación na guerra de independencia de Chile e o Perú. Foi un dos fundadores da Armada de Chile e o seu primeiro comandante, e máis tarde, ao entrar no campo da política, foi o primeiro en ostentar o título de presidente da República de Chile.
Fillo do galego Manuel Lorenzo Blanco Cicerón e da chilena Mercedes Calvo de Encalada y Recabarren, naceu na cidade de Santa María de los Buenos Aires, na aquela altura capital do Virreinado do Río da Prata. Pasou a súa infancia en Buenos Aires e viaxou a España, onde en 1807 se incorporou á Real Armada Española. Loitou na guerra da independencia española e logo foi enviado a prestar os seus servizos no Perú, pero por desenvolver ideais independentistas foi enviado de regreso a España. Por medio dos seus contactos conseguiu ser posteriormente destinado a Montevideo, onde desertou da Mariña española para unirse aos patriotas. En 1813 chegou a Chile para loitar pola guerra de independencia deste país, incorporándose ás incipientes forzas militares do período coñecido como a Patria Vella que serían finalmente derrotadas en 1814, sendo el confinado como reo no arquipélago Juan Fernández. Co inicio en 1817 da Patria Nova foi rescatado do arquipélago e incorporouse como oficial no Exército Unido Libertador de Chile, destacándose nas batallas decisivas para a emancipación chilena. En xuño de 1818 colaborou coa organización da Mariña chilena e converteuse no seu primeiro comandante xeneral e xefe de escuadra, logrando na primeira acción naval ao su mando capturar un convoi español procedente de Cádiz. En 1819 participou como segundo xefe da escuadra chilena na campaña do Pacífico ao mando del mariño británico Thomas Cochrane, e en 1822 uniuse por orden do goberno chileno ás forzas libertadoras do Perú tomando o mando da Mariña de Guerra do Perú ata principios de 1823, momento no que foi designado ministro plenipotenciario do Perú no Río da Prata. Regresou en 1824 a Chile, onde asumiu un cargo no exército, tomando despois o mando dunha división naval chilena para auxiliar ao Perú, uníndose coas súas forzas navais ás dese país e á Gran Colombia, e poñéndose el ao mando desta frota combinada para bloquear o Callao en 1825. A mediados dese ano retirouse do bloqueo coas súas forzas para participar na campaña de Chiloé baixo as ordes do xeneral Ramón Freire, que logrou tomar o último bastión realista en Chile.
En 1826, tras a súa triunfante actuación na liberación de Chiloé, foi elixido presidente interino da República, sendo a primeira persoa en ocupar o título de Presidente, pero permaneceu no cargo só dous meses antes de deixar por un tempo toda actividade políticas ou militar, debido á atmosfera conflitiva que imperaba no país. Regresou ás funcións militares en 1836, cando estalou a guerra contra a Confederación Perú-Boliviana. Como xeneral en xefe da primeira expedición militar desta guerra, asinou o Tratado de Paucarpata, que sería rexeitado polo goberno chileno e prolongaría a guerra ata 1839.
Traxectoria
Infancia e entrada na vida naval esquerda|miniatura|300x300px| A baía de Cádiz, lugar onde Blanco Encalada fixo os seus estudos navais e tivo o seu bautismo de lume na guerra contra Francia. Naceu en Buenos Aires, capital por aquel entón do Vicerreinado do Río da Prata, parte do imperio español. Foi o máis novo dos cinco fillos do oidor galego Manuel Lorenzo Blanco Cicerón (nacido en Marín en 1743) e da chilena Mercedes Calvo de Encalada e Recabarren (filla do marqués de Villa-Palma de Encalada). Os seus irmáns foron José Antonio, Ana del Carmen, Rafaela del Carmen e Ventura Blanco Encalada.
Cando tiña sete meses perdeu ao seu pai, que morreu mentres exercía a súa maxistratura en Buenos Aires, polo que quedou ao coidado da súa nai.Manuel Lorenzo Blanco Cicerón, pai de Blanco Encalada, exercera anteriormente a súa maxistratura no Alto e Baixo Perú, e en Chile. Neste último lugar fíxoo como fiscal da Real Audiencia en 1777, e ademais é onde coñeceu e contraeu matrimonio coa chilena Mercedes que, pertencía a unha prominente familia da zona. Recibiu a súa primeira educación na súa cidade natal, onde pasou a súa infancia, ata que en 1803, con 12 anos, foi enviado pola súa nai a España en compañía do seu tío, o conde de Villa-Palma Manuel Calvo Encalada, para que recibise formación e fixese carreira. Embarcouse co seu tío na corveta Infante Don Francisco de Paula, comandada polo capitán Juan Donesteves, sendo tamén acompañados polo oidor Benito de la Mata Linares que pasaba á Península como conselleiro de Indias, e do xuíz Miguel José de Lastarria que ía ocupar un cargo na Real Audiencia de Sevilla. Desembarcaron na Coruña, onde se aloxaron na casa do ilustre mariñeiro José de Bustamante y Guerra. Durante a viaxe, Blanco afeccionouse á vida mariña.
Xa en España, conseguiu ingresar como estudante no Real Seminario de Nobres de Madrid, grazas á influencia do seu tío e aos servizos do seu falecido pai. Neste lugar atraeu as simpatías e o respecto dos seus compañeiros e profesores; e tivo como compañeiro de estudos e íntimo amigo a Ángel de Saavedra, futuro duque de Rivas. Unha vez completada a súa formación en Madrid, onde adquiriu unha sólida cultura e se distinguiu nas matemáticas, en 1806 ingresou na Real Academia da Mariña da Illa do León, fronte a Cádiz. Debido aos seus estudos previos permaneceu só uns meses, polo que foi declarado apto para embarcar e o 27 de febreiro de 1807 recibiu o grao de gardamariña, ingresando así na Real Armada Española.
Tocoulle en primeiro lugar serviu a bordo dunha antiga carraca, e en 1808, cando estalou a Guerra da Independencia española, foi destinado como segundo nunha embarcación chamada Carmen. Contribuíu así á acción naval contra a Poza de Santa Isabel., desenvolvida entre o 8 e o 14 de xuño dese ano, na que as forzas navais españolas comandadas polo almirante Juan Ruiz de Apodaca lograron render por completo á escuadra francesa do almirante François Étienne de Rosily-Mesros que bloqueaba a baía de Cádiz, sendo esta a primeira derrota francesa da guerra. Pola súa conduta nesa acción recibiu unha medalla de honra e posteriormente foi ascendido a alférez de fragata.
Despois desa acción foi destinado á posta naval do Callao no Virreinado do Perú. Embarcou na fragata de guerra Flora, comandada polo capitán Fermín de Ezterripa, que partiu dende Cádiz rumbo a Buenos Aires o 1 de setembro, chegando ao ano seguinte a aquel porto, onde recibiu aos seus 18 anos o grao efectivo de alférez de fragata. Desde Buenos Aires fixo a viaxe por terra atravesando a cordilleira ata Chile, onde permaneceu ata o mes de maio cos seus parentes, embarcando logo no porto de Valparaíso para se dirixir ao Callao na barca Piedad, buque que pertencía a un dos seus primos Fuentes-Gonzáles. No Callao serviu durante tres anos como axudante do seu primo irmán, o brigadier de enxeñeiros Joaquín Molina, que era comandante xeral de mariña nese lugar. Alí serviu tamén xunto ao seu amigo o tenente de fragata Eugenio Cortés y Azúa, natural de Chile e que tería no futuro unha destacada participación na organización das forzas navais de México e o Perú.
Ao seu regreso a América xa manifestaba a súa proximidade ás ideas revolucionarias do momento, do mesmo xeito que varios dos seus familiares en Chile e no Río da Prata, polo que en 1811 foi enviado polo vicerrei José Fernando de Abascal de volta a España. a pesar de que fora nomeado capitán de artillería en Chile pola Xunta de Goberno, a petición do seu tío Martín Calvo Encalada. Ao chegar a España ese mesmo ano tocoulle participar no sitio de Cádiz, onde demostrou por última vez a súa pericia mariñeira na armada española ao mando dunha canoneira. En 1812 conseguiu regresar a América grazas aos seus contactos que o destinaron á praza de Montevideo. Foi así que acabou embarcado como oficial naval na corveta correo Paloma, que chegaba para reforzar as forzas do vicerrei Francisco Javier de Elío, enfrontado naquel momento aos patriotas de Buenos Aires. Chegou a este porto o 17 de setembro dese ano.
Máis tarde fuxiu de Montevideo a Buenos Aires por terra, cando tentaron devolvelo a España ao comezar a sospeitar dos seus ideais independentistas. Estas apareceron cando se negou dúas veces a obedecer as ordes do comandante naval da estación, Miguel de la Sierra, que mandara cruzar e atacar as balizas costeiras de Buenos Aires. En febreiro de 1813 marchou a Chile para prestar os seus servizos á causa do seu pobo, chegando nos últimos días de marzo aos arrabaldes de Santiago.
Na Patria Vella e Nova de Chile miniatura|300x300px| Retrato de Manuel Blanco Encalada no libro "Historia de Chile" de Anson Uriel Hancock. Á súa chegada incorporouse ao exército de Chile liderado polo xeneral José Miguel Carrera, co grao xa conferido anteriormente de capitán de artillaría, ante o desembarco a finais de marzo en San Vicente do exército realista ao mando do brigadier Antonio Pareja. Neses momentos non había unha mariña de guerra en Chile polo que tivo que deixar a súa condición de mariño para pasar ás forzas de terra, servindo na rama de artillaría, onde xa tiña algo de experiencia.
Non participou activamente durante a campaña, xa que se lle confiou a organización da primeira mestranza e do primeiro taller de armas do país, sendo logo nomeado xefe da pobre artillaría do exército. Ascendido en agosto a sarxento maior de artillaría, a mediados de novembro serviu ás ordes do coronel Bernardo O'Higgins, ante a deposición do xeneral Carrera debido aos cuestionables resultados das súas operacións militares.
En marzo de 1814 ascendeu a tenente coronel e permaneceu na capital dando formación militar aos recrutas. Non participou inicialmente na campaña de O'Higgins contra as forzas realistas, agora dirixidas polo brigadier Gabino Gaínza, que desembarcou en Arauco o 31 de xaneiro con reforzos do Perú e Chiloé. O 29 de marzo formou parte dunha operación para recuperar Talca, que fora tomada polas tropas realistas a principios de marzo e deixara incomunicadas coa capital as divisións de O'Higgins e do coronel Juan Mackenna que operaban no sur contra Gaínza. Para executar a orde, encargóuselle o mando dunha división de 1.450 homes pouco disciplinados con 4 pezas de artillería, sendo estas tropas derrotadas no primeiro combate de Cancha Rayada por unha forza menor pero mellor disciplinada, comandada polo oficial realista Ángel Calvo. Debido á derrota foi sometido a un consello de guerra, do que foi absolto cando se confirmou, por medio de oficiais e militares subalternos, a actividade e valentía que amosara no enfrontamento, quitándoselle a responsabilidade da derrota, da que se culpou á escasa disciplina da columna, composta case na súa totalidade por recrutas que tomaban as armas por primeira vez.
Por aquel entón a causa patriota parecía estar debilitándose perigosamente pola mala xestión da guerra, a falta de profesionalidade das tropas e oficiais e as diferenzas que existían entre os líderes patriotas como Carrera e O'Higgins, que mesmo se chegaron a enfrontar o 26 de agosto, perdendo así poder o exército patriota e dando vantaxe ao exército realista que se estaba a reforzar dende o Perú con novas tropas ao mando do xeneral Mariano Osorio.