A Semana Santa en Ávila é o conxunto de actos e procesións de conmemoración da Paixón, Morte e Resurrección de Cristo que se celebran na cidade de Ávila, en Castela e León. Foi declarada Festa de interese turístico internacional no ano 2014.
A celebración constitúe unha das principais manifestacións relixiosas e culturais da cidade amurallada. O seu programa abrangue desde o Venres de Dores ata o Domingo de Resurrección e inclúe quince procesións, nas que participan catorce irmandades e confrarías. Os seus desfiles procesionais destacan pola presenza de numerosos pasos, imaxes devocionais e actos de marcado carácter penitencial.
Características xerais A Semana Santa abulense combina procesións de tradición penitencial con actos populares de forte arraigamento local. A sobriedade dalgúns desfiles, como o vía crucis que percorre a muralla o Venres Santo, convive con procesións de maior acompañamento musical e participación popular.
Entre as súas imaxes destacan o Cristo dos Axustizados, o Cristo das Batallas, Noso Pai Xesús de Medinaceli, a Virxe da Esperanza, a Nosa Señora das Angustias, a Virxe da Soidade e o Cristo Resucitado. Varias das tallas proceden de escolas castelás dos séculos XVI e XVII, mentres que outras foron incorporadas nos séculos XX e XXI.
Procesións
Venres de Dores miniatura|Procesión do Via Matris.
O programa comeza o Venres de Dores coa procesión do Via Matris, dedicada á memoria das dores da Virxe. Nela procesiona o paso do Santísimo Cristo dos Aflixidos e Nosa Señora da Paz. O Cristo é o único de Ávila que procesiona coa cruz inclinada, e non vertical como é habitual.
A talla da Virxe, que acompaña o Cristo no mesmo paso, estreouse na Semana Santa de 2012 para substituír a anterior imaxe de Santa María Consuelo dos Aflixidos. Esta corporación comezou a participar na Semana Santa en 2001 e ten a súa sede canónica no convento dos Padres Carmelitas da Santa, erixido sobre o soar da casa natal de santa Teresa de Xesús.
Desde 2016 os seus nazarenos desfilan con dous tipos de túnica: unha marrón con capa, cíngulo e capucha beis, e outra marrón con escapulario e capa beis, ademais de antiface marrón con capirote.
Sábado de Paixón O Sábado de Paixón procesiona, desde 2012, a Irmandade dos Estudantes, xurdida no seo da Universidade Católica de Ávila. O titular cristífero da corporación é o Santísimo Cristo dos Estudantes, un crucificado do século XVII venerado na parroquia de San Pedro Apóstolo.
En 2013 a irmandade incorporou a imaxe de María Santísima Sede da Sabedoría, tamén do século XVII. Os nazarenos visten túnica e antiface morados e capa negra. Nas mans, en lugar de cirios ou fachóns, portan a Santa Biblia.
Domingo de Ramos O Domingo de Ramos a protagonista é a procesión das Palmas. Nela participan os nenos das parroquias abulenses acompañando o paso da Entrada de Xesús en Xerusalén, adquirido nos talleres de Olot, na provincia de Xirona, a mediados da década de 1940.
Seguindo a popular Borriquiña vai a imaxe de Nosa Señora dos Infantes, unha pequena talla da Virxe portada por nenos. Esta procesión está organizada polos padres franciscanos do convento de San Antonio de Padua, en colaboración coa Xuventude Católica Antoniana e coa Arquiconfraría da Real e Ilustre Escravitude de Noso Pai Xesús Nazareno de Medinaceli. O percorrido remata no convento de San Antonio, na zona norte da cidade.
Luns Santo O Luns Santo celébranse dúas procesións que conflúen nun dos momentos máis emotivos da Semana Santa abulense: o Encontro.
Por unha banda, desde a parroquia de San Xoán Bautista sae a Irmandade de Nosa Señora da Esperanza, coa súa dolorosa baixo palio, realizada polo cordobés Manuel Romero en 1954 e inspirada na Esperanza Macarena de Sevilla. A imaxe é portada por 32 braceiros.
En 2007 a Irmandade da Esperanza incorporou á súa estación de penitencia a imaxe do seu titular cristífero, Noso Pai Xesús da Saúde, talla do escultor local Pedro González Martín que representa o momento do prendemento de Cristo no Horto das Oliveiras. O paso é portado por 40 braceiros. A túnica da confraría é branca, igual que o antiface, e a capa é verde.
Por outra banda, desde a ermida de Nosa Señora das Vacas sae a procesión da Ilusión, portando en andas o Cristo do mesmo nome. O Ilustre Padroado da Santísima Trindade e Nosa Señora das Vacas é un dos máis populares da cidade, e a Virxe é unha das tallas de gloria que máis devoción esperta en Ávila. Este padroado incorporouse á Semana Santa en 1992 coa imaxe do Santísimo Cristo, realizada en madeira de piñeiro ruso en 1989 polo imaxineiro Manuel Ortega. A túnica dos nazarenos é verde, igual que o antiface, e a capa é branca.
Ambas as imaxes atopáronse na praza da catedral por primeira vez en 2011, aínda que noutras ocasións o Encontro se realizara noutros lugares, como o Mercado Grande, a praza do Mercado Chico ou o arco do Peso da Fariña. As imaxes son mecidas por andeiros e braceiros ao son das marchas interpretadas polas bandas de música. Ao rematar o Encontro, cada confraría regresa ao seu lugar de orixe.
Martes Santo miniatura|Nosa Señora da Estrela. miniatura|Virxe da Maior Dor.
O Martes Santo desfilan tres confrarías.
A Irmandade da Estrela de Ávila é a única de Castela e León que leva os seus pasos a costal. Conta cos pasos de Noso Pai Xesús Redentor ante Caifás, de misterio, e de Nosa Señora da Estrela, de palio. Ten a súa sede canónica na igrexa de Santa María de Xesús, máis coñecida como Las Gordillas, e comezou a facer estación de penitencia en 2006. A túnica desta corporación é branca, igual que o antiface, cinguida cun ancho cinto de esparto.
Tamén o Martes Santo ten lugar a procesión de Noso Pai Xesús de Medinaceli, un desfile con sete pasos que reproducen escenas principais da Paixón de Cristo. En primeiro lugar desfila a imaxe das Bágoas de San Pedro, na que o apóstolo aparece en actitude de arrepentimento tras negar por terceira vez o Señor. É unha obra anónima da Escola Castelá do século XVI, policromada coa técnica do estofado e custodiada na cripta da basílica de San Vicente.
En segundo lugar procesiona a imaxe de Noso Pai Xesús de Medinaceli, portada aos ombreiros por 28 braceiros desde 2016. É unha reprodución da talla orixinal de Madrid, realizada en 1947 por Gerardo Morante e adquirida na Casa Alsina. A devoción polo Nazareno, especialmente no barrio de San Antonio, fai que sexa a confraría con máis penitentes, arredor de 700, vestidos con túnica e capirote morados e capa dourada para acompañar o chamado Señor de Ávila.
Completan o cortexo o Nazareno do Perdón, Xesús coa cruz ao ombreiro, obra de Víctor González Gil; o Calvario, formado polo Cristo da Saúde, a Virxe, San Xoán, María Magdalena e o centurión romano; a Virxe da Maior Dor, unha piedade saída dos Talleres de Arte Cristiá de Olot; o Cristo Xacente e María Santísima das Bágoas, imaxe de vestir.
Na medianoite do Martes ao Mércores Santo ten lugar a procesión do Miserere, un desfile de fonda raíz castelá. Sobre andas camiña Santa María Magdalena, que sostén na súa man o frasco cos ungüentos que servirían para amortallar a Cristo. É o único paso do Padroado de Ánimas. Como acompañamento musical emprega dous tambores, que marcan o ritmo dos andeiros e dos arredor de 100 confrades, e unha carraca que rompe a noite e convida ao recollemento. Un preso participa na procesión con cadeas nos pés. O hábito dos penitentes é branco, axustado cunha faixa azul, capa negra e verdugo negro, sen antiface con capirote.
Mércores Santo miniatura|Cristo da Agonía. miniatura|Cristo das Batallas, talla moderna.
O Mércores Santo sae a procesión do Silencio, organizada pola confraría de Nosa Señora das Angustias. Acompaña tres pasos, entre os que destaca a Virxe das Angustias, da Escola Castelá do século XVI, unha piedade que sostén no seu colo o corpo inerte do seu Fillo acabado de baixar da cruz. A Nai de Deus vai precedida no cortexo polo Santo Cristo Axeonllado, un Nazareno coa cruz ao ombreiro a piques de caer, e polo Santísimo Cristo da Agonía, un crucificado adquirido na madrileña Casa Garín a comezos da década de 1980. A túnica desta confraría é azul, coa capa e o antiface brancos.
Ás once da noite, desde a parroquia de San Pedro Apóstolo sae a procesión do Cristo das Batallas, organizada pola irmandade do mesmo nome. Máis de 300 irmáns con túnica e capuchón negro, e cíngulo de esparto, iluminan con fachóns o camiño do seu sagrado titular, unha talla de máis de dous metros de altura que representa a Cristo coa cruz ás costas camiño do Gólgota. Tres confrades portan pesadas cruces e o silencio só é interrompido polos tambores destemplados, os toques de corneta e as esquilas que chaman á contemplación do sufrimento do Salvador.
Xoves Santo Na madrugada do Xoves Santo, a Irmandade do Cristo das Batallas leva a cabo a procesión da Madrugada. Sae ás 02:00 horas da capela de Mosén Rubí de Bracamonte coa talla histórica do Santísimo Cristo das Batallas, unha pequena imaxe esculpida en terracota no taller do florentino Luca della Robbia cara a 1450 para o rei de Aragón, e que pasou a formar parte do enxoval de Fernando no seu casamento con Isabel de Castela. Os Reis Católicos portaban esta imaxe nas súas campañas bélicas e agora procesiona na Semana Santa de Ávila acompañada pola luz dos fachos da confraría e pola música dos tambores destemplados e das cornetas tocando a silencio.
Ao anoitecer sae a procesión dos Pasos, con nove escenas da Paixón de Cristo. Está organizada polo Ilustre Padroado da Santa Vera Cruz, que no Xoves Santo de 1540 puxo a primeira semente do que hoxe é a Semana Santa abulense. En primeiro lugar desfila a Santa Cruz, seguida da Sagrada Cea, a Oración no Horto, o Prendemento, o Cristo Amarrado á Columna, a Caída, a Santa Faz, a Terceira Palabra e, por último, o Santísimo Cristo dos Axustizados.
A Sagrada Cea, o Prendemento e a Caída son copias dos pasos de Salzillo da Semana Santa de Murcia, talladas por Manuel Sánchez Braciel na segunda década do século XX. Os nazarenos visten túnicas e antefaces de sarga morada, capa de veludo granate e cíngulo amarelo.
Venres Santo miniatura|Unha das cruces do vía crucis do Venres Santo, símbolo da sobriedade da Semana Santa abulense.|555x555px
Na madrugada do Venres Santo sae da catedral o vía crucis, no que os fieis abulenses acompañan o Santísimo Cristo dos Axustizados na súa volta arredor da muralla, seguindo as catorce cruces cravadas aos pés do principal monumento da cidade, unha por cada estación. Entre 2007 e 2010 a Cadena COPE retransmitiu este acto en directo para toda España.
Pola noite celébrase a procesión da Paixón e Santo Enterro, a procesión oficial da Semana Santa de Ávila. Está acompañada polas autoridades civís da cidade e da provincia, así como polas eclesiásticas encabezadas polo bispo. Durante décadas participaron nela case todas as confrarías da cidade e boa parte dos pasos abulenses.
En 2017 a procesión contou con nove pasos: a Santa Cruz, Bágoas de San Pedro, Noso Pai Xesús de Medinaceli, Santísimo Cristo das Batallas, na súa talla moderna, Santísimo Cristo das Murallas, María Santísima Sede da Sabedoría, Nosa Señora das Angustias, Santo Sepulcro e Nosa Señora das Dores. A corporación que organiza esta procesión é o Ilustre e Real Padroado de Nosa Señora das Angustias e Santo Sepulcro. Os irmáns visten túnica negra, faixa morada e capuchón negro cunha cruz morada. As demais irmandades abulenses participan nela coas súas túnicas respectivas.
Sábado Santo Na tarde do Sábado Santo sae desde a parroquia de San Pedro Apóstolo a procesión da Soidade, con dous pasos: as Tres Marías ao pé da Cruz, con tallas da Virxe, María Magdalena e María de Cleofás adquiridas en 2015, e Nosa Señora da Soidade, obra de Eduardo Capa Sacristán na que a Virxe, con expresión de abatemento, se apoia sobre a cruz da que xa non pende o Fillo. Nesta procesión só participan mulleres ataviadas con mantilla española.
Domingo de Resurrección