A autoxestión obreira é un modo de organización empresarial no que os traballadores gobernan colectivamente as operacións a través de órganos democráticos, como consellos elixidos, asumindo o control sobre as decisións de produción, investimento e distribución en lugar de deixalas en mans de propietarios externos ou de autoridades centrais. Arraigada nas teorías socialistas e sindicalistas que salientan o papel inalienable do traballo na creación de valor, busca aliñar os incentivos mediante a participación directa ao tempo que evita a alienación xerárquica, aínda que os modelos teóricos sinalan riscos como o «problema do horizonte», polo cal a pertenza transitoria desincentiva os investimentos a longo prazo. A aplicación máis extensa deste sistema tivo lugar en Iugoslavia despois de 1950, onde as reformas transferiron a xestión ás Organizacións Básicas de Traballo Asociado (OBTA) e aos consellos de traballadores en medio dunha propiedade social dos activos, o que favoreceu unha descentralización inicial respecto da planificación estatal.
Esta variante iugoslava acadou éxitos notables nos seus comezos, incluíndo un crecemento do PIB dunha media de máis do 6% anual nas décadas de 1950 e 1960, ganancias de produtividade que superaban, segundo se informa, as das economías de mercado comparables, e unha maior moral dos traballadores grazas a estruturas participativas que implicaban a centos de miles de persoas na toma de decisións. Con todo, xurdiron fallos estruturais, incluíndo restricións orzamentarias laxas que permitían a persistencia de empresas non rendibles, unha tendencia dos consellos de traballadores a favorecer o ingreso inmediato por riba da acumulación de capital, e unha supervisión política persistente por parte das elites do partido, que socababa a verdadeira autonomía.
Nas décadas de 1970 e 1980, estas dinámicas contribuíron a unha desaceleración do crecemento (que caeu por baixo do 1% na década de 1980), a unha inflación crónica que superou o 2.500% en 1990, a un endebedamento externo crecente e a rivalidades entre repúblicas que erosionaron a coordinación, exacerbando finalmente o colapso económico da federación e a súa disolución violenta. As avaliacións empíricas de empresas de xestión obreira a menor escala, como as cooperativas, revelan taxas de produtividade e de supervivencia á par ou superiores ás dos seus homólogos capitalistas, atribuídas para os efectos de supervisión mutua e de motivación, aínda que persisten os retos de escalabilidade en contextos politizados ou de grandes sistemas. Os críticos, apoiándose en análises causais dos desaxustes de incentivos, sosteñen que os desvíos da autoxestión respecto da disciplina de mercado e dos dereitos de propiedade adoitan xerar ineficiencias, mentres que os seus defensores salientan o seu potencial para unha participación equitativa en ausencia de salvagardas institucionais rigorosas.
Notas
Véxase tamén Outros artigos Autonomía proletaria Bioconstrución Cooperativa Colectividade Consello obreiro Economía social Empresa social Empresa recuperada Faino ti mesmo Tricameralidade Socialismo autoxestionario
Ligazóns externas Dossier A autoxestión (en castelán) Autogestiona.net (en castelán) Democracia económica, autoxestión, directivos - monográfico revista Ciriec (en castelán) Definición de autoxestión (en castelán) Autoxestión comunitaria (en castelán) Inauco Instituto Intercultural para la Autogestión y la Acción Comunal (en castelán) da folga salvaxe á autoxestión revolucionaria, por Ragteb (en castelán) algúns apuntamentos sobre autoxestión -José María Fernández (en castelán) Utopía colectiva e autonomía individual: a perspectiva anarquista da autoxestión -Nelson Méndez e Alfredo Vallota (en castelán) Ágora TV, videos sobre as experiencias de autoxestión e empresas recuperadas. (en castelán) Poder e autoxestión (en castelán)
Categoría:Termos e conceptos de economía Categoría:Anarquismo