miniatura|Bebé con diversas pezas de roupa. A roupa, vestimenta ou indumentaria é o conxunto de pezas xeralmente téxtiles fabricadas con diversos materiais e usadas para vestir as persoas, mobles e fogares. O uso de roupa está restrinxido principalmente aos seres humanos e é unha característica de todas as sociedades humanas. A cantidade e o tipo de roupa usada depende do sexo, o tipo de corpo, os factores sociais e as consideracións xeográficas. Xurdiu para protexer o corpo do clima e os obxectos da sucidade, pero os seus usos fóronse multiplicando. Os materiais son variados, desde peles ata algodón ou fibras sintéticas. A moda dita o estilo predominante en cada época e o tipo de roupa indica a clase social e parte da forma de pensar da persoa que a pon. Hai roupa específica para unha actividade, como o equipamento deportivo, os uniformes profesionais ou os vestidos relixiosos, entre outros. Evita ensinar unha parte do corpo ou outra, especialmente o da muller, aínda que depende das normas de pudor da sociedade concreta. Algúns tipos de roupa poden ser específicas de xénero, aínda que iso non se aplica os travestís xa que estes adoitan usar roupa do xénero oposto.
No seu sentido máis amplo, inclúe tamén as luvas para cubrir as mans, o calzado (zapatos, zapatillas e botas) para cubrir os pés e gorros, gorras e chapeus para cubrir a cabeza. Os obxectos coma bolsos e paraugas considéranse complementos ou accesorios máis ca pezas de vestir propiamente ditas.
A roupa no marco da indumentaria miniatura|Pezas de roupa de home e muller. A roupa é un tipo de indumento, é dicir, é un subconxunto da indumentaria, palabra que designa xenericamente todo tipo de pezas de vestir (incluíndo, por exemplo, o calzado , os complementos e adornos etc.). Tamén se denomina indumentaria a disciplina que estuda os indumentos. Hai tres grandes tipos de indumentaria, e, conseguintemente, tres ramas especializadas de estudos indumentarios: a indumentaria civil (incluíndo a popular-tradicional ou folclórica); a indumentaria militar (estudada pola uniformoloxía); e a indumentaria eclesiástica.
Etimoloxía A palabra roupa deriva etimoloxicamente da expresión xermánica antiga «raupjan» (roubar, saquear) que derivaría posteriormente o noso verbo roubar e tamén por asimilación en 'roupa', debido a que as pezas de vestir eran obxecto cobizado de pillaxe. A roupa, xa que logo, eran deses obxectos susceptibles de ser roubados, quedando posteriormente reducida ás pezas persoais de vestir. En italiano, tamén se atopa hoxe en día a palabra rouba cun significado moito máis amplo que a nosa galega roupa, xa que inclúe ademais outros obxectos, xeralmente bens consumibles e mobles.
Utilidades da roupa Funcións A función máis evidente da roupa é protexer a quen a leva dos elementos. Axuda a evitar os efectos do vento e protexe contra as queimaduras solares. Cando fai frío, proporciona illamento térmico. Dispoñer de refuxio pode reducir a necesidade funcional da roupa. Por exemplo, os abrigos, sombreiros, luvas e outras prendas exteriores adóitanse quitar ao entrar nun lugar cálido. Así mesmo, a roupa presenta aspectos estacionais e rexionais; polo tanto, nas rexións e estacións máis cálidas adoitan empregarse materiais máis lixeiros e menos capas de roupa ca nas máis frías. As botas, os sombreiros, as chaquetas, os ponchos e os abrigos deseñados para protexer da choiva e da neve son prendas especializadas.
Intemperie miniatura|Neno cun impermeable e botas de auga A roupa serve para protexerse do clima frío ou cálido e cumpre unha función estética ou de adorno:
Frío: A roupa facilita a circulación do aire ao redor da pel e evita xa que logo o contacto do aire frío coa pel. Por outra banda, as fibras dos tecidos capturan aire e inmobilízano; este aire capturado ten unha mala condutividade térmica (este feito tamén se explota nas fiestras de dobre cristal). Sol intenso: Os tecidos claros evitan a radiación ultravioleta e as queimaduras na pel, e xa que logo protexen da calor. Precipitación (choiva, neve) etc: Algúns tecidos, chamados impermeables, impiden o contacto da auga coa pel. A auga de choiva ou similar (e por suposto a neve) ao ter unha temperatura máis baixa que a do corpo humano, quítanlle calor cando entran en contacto con el, o que provoca na persoa un arrefriamento importante que, nos casos extremos ou prolongados (hipotermia) pode facer perigar a vida.
Pudor miniatura|tenda de roupa A roupa protexe o pudor. O pudor é un sentimento inculcado de forma cultural de tal xeito que toma formas moi diferentes en cada sociedade. Habitualmente, o que é ou non aceptable adoita ser diferente para homes e mulleres. Nalgúns casos, requírese que a muller vaia tapada de xeito total, mentres que noutros a nudez total ou parcial é aceptada, polo menos nalgúns casos.
En numerosas sociedades, esta mal visto descubrir o corpo e, na maioría, os órganos sexuais deben ser escondidos. O vestido, escondendo o corpo, disimula igualmente as reaccións primarias e instintivas (como a pel de galiña, a erección no home) e, permitindo pois discorrer o diálogo, a reflexión, antes dos instintos. Doutra banda, a vista das zonas sexuais primarias e secundarias (órganos xenitais, nádegas, peito feminino) provoca a miúdo un desexo, unha atracción; enmascarar estes órganos permite ver no outro un individuo antes de ver un compañeiro sexual potencial e, polo que de novo, poder dar protagonismo ao diálogo antes do instinto.
É por este motivo polo que nos podemos preguntarse se o pudor precedeu o vestido - como fai pensar os taparrabos dos pobos que viven case espidos, por exemplo os estoxos do pene en Oceanía ou os taparrabos-, ou ben se o pudor resulta do enmascaramento do corpo, non permitindo a visión do que é impropio incluso cando o tempo o permitía descubrilo - ver por exemplo os decretos municipais prohibindo o torso espido fóra da praia, ou ben os testemuños de practicantes do nudismo (a emoción sería creada pola falta).
Noutras culturas hai ou existiron outras formas de pudor, como mostrar os pés femininos na cultura chinesa, a exposición da cara (homes tuaregs, mulleres árabes), que outros observen a inxestión de alimentos, a erección pública ou que observen os xenitais en tribos que viven basicamente en nudez, entre outros. Ata hai culturas que senten pudor para desprenderse dos aneis labiais. Tamén hai culturas que non senten ningún pudor pola exposición do corpo ou para mostrar actividades sexuais en público. Xénero Na maioría de culturas a roupa (e a indumentaria en xeral) diverxe segundo o xénero, masculino ou feminino, mediante estilos, cores e materiais.
Nas sociedades európides, particularmente, pezas de roupa como as saias e os vestidos considéranse privativamente femininas, mentres que as gravatas tenden a ser privativamente masculinas. Considérase socialmente aceptable que as mulleres usen roupa tipicamente masculina, ata o punto de que hai bastantes pezas tradicionalmente masculinas que se converteron de uso unisex, por exemplo os pantalóns; en cambio, o inverso é infrecuente, ata o punto que indica travestismo, e non opción estilística. A miúdo a roupa de home é máis práctica (é dicir, é utilizable nunha ampla gama de situacións); en cambio, as mulleres dispoñen dunha gama máis ampla de estilos de roupa, os cales tenden a ser máis atractivos e rechamantes. Os homes poden ir co peito espido nunha variedade de lugares públicos maior que as mulleres.
Sedución Certa roupa pode ter un papel mecánico sendo concibidos para modelar o corpo, sobre todo co obxectivo de corresponder a algúns canons estéticos.
Así, na Antigüidade, as mulleres vendábanse os peitos cun tecido para responder aos criterios estéticos da época.
Esta función desvía o papel vinculado ao pudor. Por exemplo, certa roupa é concibida para guiar a mirada cara aos órganos sexuais ou para deixalos transparentar e suxerilos. Clases e significacións sociais miniatura| A roupa de Alim Khan é unha mensaxe social
A roupa é visible. Os vestidos son a miúdo utilizados para valorar o que os leva, son ás veces o signo da clase social, da función (uniforme de policía, de bombeiro, do exército ...).
Son a miúdo un factor de integración nun grupo (fenómenos de moda, sobre todo de marca entre os adolescentes). Certos traxes profesionais que se denominan de alta visibilidade (cor amarelo ou laranxa fluorescente, ambos reflectores) para que os condutores poidan ver mellor e, entón, evitar os accidentes. Pola contra, outra roupa ten o papel de camuflaxe, de volver dificilmente visible á persoa na contorna; por exemplo, o uniforme de campaña da infantaría.
A forma e a cor da roupa son frecuentemente portadoras dun símbolo forte. Así en Europa, as mulleres levaron durante moito tempo exclusivamente saias, é dicir da roupa que deixa simbolicamente o «libre acceso» no seu sexo. En Europa, o negro é a cor do loito e, o branco é a cor da pureza, da virxindade, pois é a cor do matrimonio. Pola contra, en Asia, o branco é a cor do loito.
Na cultura musulmá, non hai diferenza entre a vestimenta litúrxica e a vestimenta da vida cotiá. No islam, a vida relixiosa e a vida profana están moito máis imbricadas a unha na outra, un pasa constantemente dunha á outra sen transición diferente das ablucións. En efecto, a función esencial do vestido da vida cotiá, é permitir e facilitar o cumprimento da oración.
Necesidade, viabilidade e/ou identificación As persoas tamén usan roupas por necesidade. Os médicos e enfermeiros usan roupas como unha medida de protección leve contra os microorganismos, por exemplo. Persoas que traballan con materiais radioactivos usan roupas con proteccións especiais, que cobren todo o corpo, para protexer a persoa de perigosos raios electromagnéticos. Os soldados usan roupas que buscan protexer o usuario, a través da camuflaxe. Os nadadores usan pouca roupa, porque a roupa posúe pouca práctica dentro da auga.
A roupa usada en certos ambientes da sociedade son estandarizados, para facilitar a identificación dos seus usuarios e a súa ocupación. Por exemplo, os nenos en moitas escolas usan uniformes para a identificación da escola onde elas estudan. Persoas traballando como tripulantes dunha aeroliña usan uniformes fornecidos por tales compañías. Os xogadores dun equipo deportivo (por exemplo, un equipo de fútbol) usan un uniforme estándar que identifica os xogadores e os diferencian dos xogadores doutros equipos. Outros exemplos son os movementos e grupos sociais.
O tipo de roupa que se usa varía segundo o clima da rexión, especialmente con respecto á temperatura. As temperaturas moi baixas requiren roupas pesadas que axudan a illar ou reter a calor dunha persoa, mentres que en rexións quentes son amplamente usadas roupas finas como camisas, tops e bermudas. Outras actividades que elevan a temperatura do corpo humano, como os deportes, requiren roupas lixeiras por cuestións prácticas xa que axudan a suor a evaporarse. A roupa protexe igualmente, de xeito global, contra as sucidades, e participa na hixiene contribuíndo á limpeza do corpo (evacuación da transpiración). Status social Desde os inicios da historia as persoas usaron a roupa para indicar o seu status social, riqueza e relacións. AS persoas de clase alta constantemente usaban, e seguen a empregar, roupas elaboradas e complexas, así como outros complementos como xoias, para indicar riqueza. Persoas casadas, moitas veces, usan aneis de matrimonio como símbolos de fidelidade. Moitas mulleres musulmáns fan uso do hijab, indica status de mulleres respectables.
Materiais de confección de roupa Hai moitos materiais cos cales se poden confeccionar pezas de roupa. Distínguese entre eses materiais os de orixe natural e os materiais sintéticos. Entre os naturais distínguense os de orixe animal, como a seda, a la ou o coiro, e os de orixe vexetal, como o algodón e o liño. Entre os de materiais sintéticos destacan o poliéster é o alastano.
Orixes e historia