A dinastía Qing (pronunciado 'ching' /tɕʰíŋ/; chinés: W-G Ch'ing Ch'ao, PY Qīng Cháo), oficialmente Gran Qing (chinés: 大清; Dà Qīng), ou Estado do Gran Qing (manchú: Daicing Gurun), tamén chamado Imperio Qing ou dinastía manchú, foi a derradeira dinastía imperial chinesa, gobernando o actual país entre os anos 1644 e 1912. Foi precedida pola dinastía Ming e sucedida pola República da China. O imperio multicultural Qing durou case tres séculos e formou a base territorial para o Estado chinés moderno.
A dinastía foi fundada polo clan Jurchen de Aisin-Gioro no que hoxe é o noroeste da China (tamén coñecida coma Manchuria), onde a principios do século XVII estableceron un estado multi-étnico con capital en Mukden. En 1644, aproveitando a debilidade da dinastía Ming a consecuencia da revolta de Li Zicheng, o xeneral manchú Dorgon cruzou con axuda chinesa a Gran Muralla e invadiu China, capturando Pequín en 1645. Dorgon proclamou ao seu sobriño Shunzhi emperador da China, o que deu comezo ao goberno dos Qing sobre toda a China. A pacificación completa da China acadouse arredor de 1683 baixo o emperador Kangxi. Establecida orixinalmente coma a derradeira dinastía Jin (chinés simplificado: 后金, chinés tradicional: 後金, pinyin: hòu jīn) Amaga Aisin Gurun en 1616, cambiou o seu nome a Qing, que significa claro ou traslúcido en 1636. En 1644 Pequín foi saqueada por unha coalción de forzas rebeldes liderada por Li Zicheng, un oficial Ming. O derradeiro emperador Ming Chongzhen suicidouse cando caeu a cidade, marcando o remate oficial da dinastía. Daquela, os manchús aliáronse co xeneral Ming Wu Sangui e tomaron o control de Pequín e derrubaron a curta Dinastía Shun.
A pesar de que os manchús foron conquistadores estranxeiros, adoptaron rapidamente as tradicionais regras e costumes de goberno confucianas e terminaron por gobernar na mesma liña das dinastías nativas anteriores. A dinastía consolidou o seu control sobre a China rapidamente, e alcanzou o seu máximo apoxeo durante o reinado do emperador Qianlong (r.1735-1796), tras o cal iniciou un progresivo declive.
Durante o reinado dos primeiros emperadores Qing, China viviu unha etapa de estabilidade interna e de crecemento demográfico, territorial e económico sen precedentes. As conquistas de Qianlong expandiron o imperio Qing por Asia Central, dobrando o tamaño do mesmo. A poboación aumentou duns 130 a uns 400 millóns de habitantes, pero os impostos e os ingresos do goberno, fixados a niveis moi baixos, estancaronse, o que a comezos do século XIX conduciu a unha crise fiscal. O crecemento territorial e demográfico, afectado pola falta de recursos fiscais do goberno, sobrecargaron a habilidade do mesmo para controlar eficazmente o vasto territorio da China. A corrupción fíxose endémica; sucesivas rebelións puxeron a proba a lexitimidade do goberno, e as elites gobernantes foron incapaces de responder de forma eficaz aos crecentes cambios no panorama mundial, onde as potencias occidentais demandaban con cada vez máis insistencia a apertura comercial da China.
Despois da Primeira Guerra do Opio (1839-1842), as potencias occidentais impuxeron tratados desiguais, libre comercio, extraterritorialidade e portos baixo control estranxeiro. A rebelión Taiping (1850-1864) e a revolta de Dungan (1862-1877) en Asia Central provocaron a morte duns 20 millóns de persoas, a maioría delas en fames negras causadas pola guerra. Tras a Segunda Guerra do Opio (1856-1860), as potencias occidentais obrigaron a China a reformarse parcialmente, e axudaron ao goberno Qing a pacificar as súas rebelións internas. A pesar destes desastres, na Restauración Tongzhi da década de 1860, as elites han uníronse en defensa da orde confuciana e dos gobernantes Qing. As ganancias iniciais do Movemento de Fortalecemento Propio perdéronse na primeira guerra sino-xaponesa de 1895, na cal os Qing perderon a súa influencia sobre Corea e a posesión de Taiwán. Os Qing trataron de reorganizar as súas forzas armadas, pero a ambiciosa reforma dos Cen Días de 1898 foi rexeitada nun golpe de estado pola emperatriz viúva Cixi, líder da facción conservadora do goberno. Cando a loita por concesións por parte de potencias estranxeiras desencadeou o levantamento dos bóxers, as potencias estranxeiras interviñeron militarmente na China de novo; Cixi declaroulles a guerra, o que levou á derrota e á fuxida da corte imperial a Xi'an.
Tras asinar o Protocolo Bóxer en 1900, o goberno imperial Qing iniciou reformas fiscais e administrativas sen precedentes, que incluíron eleccións, un novo código legal e a abolición do milenario sistema de exames. Sun Yat-sen e outros revolucionarios competiron cos monárquicos reformistas como Kang Youwei e Liang Qichao para transformar o Imperio Qing nunha nación moderna. Despois da morte de Cixi e do emperador Guangxu en 1908, a facción conservadora da corte tratou de obstruir as reformas. O levantamento de Wuchang o 11 de outubro de 1911 conduciu á Revolución de Xinhai. O último emperador, Puyi, abdicou o 12 de febreiro de 1912, dando fin ao Imperio e terminando con máis de 2.000 anos de tradición imperial chinesa. Nomes Nurhaci declarouse o "Khan brillante" do estado Jin (literalmente «ouro»; coñecido na historiografía chinesa como o «Jin posterior») en honra tanto á dinastía Jin dirixida polos jurchen do século XII-XIII como ao seu clan Aisin-Gioro (Aisin é manchú para os chineses 金 (jīn, «ouro»)). O seu fillo Hong Taiji renombró a dinastía Gran Qing en 1636. Hai explicacións contraditorias sobre o significado de Qīng (literalmente, «claro» ou «puro»). O nome pode ser seleccionado en reacción ao nome da dinastía Ming (明), que consiste nos caracteres chineses para «sol» (日) e «lúa» (月), ambos os asociados co elemento lume do sistema zodiacal chinés. O carácter Qīng (清) componse de «auga» () e «azul» (青), ambos os asociados co elemento auga. Esta asociación xustificaría a conquista de Qing como a derrota do lume pola auga. As imaxes de auga do novo nome tamén poden ter connotacións budistas de perspicacia e iluminación e conexións co Bodhisattva Manjusri. O nome manchú daicing, que soa como unha representación fonética de Dà Qīng ou Dai Ching, pode de feito derivarse dunha palabra mongol , дайчин que significa «guerreiro». Daicing gurun pode significar "estado guerreiro", un xogo de palabras que só era intelixible para os manchúes e os mongois. Na última parte da dinastía, con todo, incluso os propios manchúes esqueceran este posible significado.
Despois de conquistar «China propia», os manchúes identificaron o seu estado como «China» (中國, Zhōngguó; «Reino Medio»), e referíronse a el como Dulimbai Gurun en manchú (Dulimbai significa «central» ou «medio», gurun significa «nación» ou «estado»). Os emperadores equipararon as terras do estado Qing (incluíndo o nordés da China actual, Xinjiang, Mongolia, o Tíbet e outras áreas) como «China» nos idiomas chinés e manchú, definindo a China como un estado multiétnico e rexeitando o idea de que «China» só significaba áreas Han. Os emperadores Qing proclamaron que tanto os pobos han como os non han eran parte da «China». Usaron «China» e «Qing» para referirse ao seu estado en documentos oficiais, tratados internacionais (como Qing era coñecido internacionalmente como «China»Treaty of Nanking. 1842. ou «Imperio chino»)McKinley, William. "Second State of the Union Address". 5 Dec. 1898. e asuntos exteriores, e o «idioma chinés» (en manchú: Dulimbai gurun i bithe) incluía chinés, manchú e mongol, e «pobo chinés» (中國之人 Zhōngguó zhī rén; manchú: Dulimbai gurun i niyalma) referíase a todos os temas do imperio. Nas versións en chinés dos seus tratados e os seus mapas do mundo, o goberno de Qing usou «Qing» e «China» indistintamente.Bilik, Naran. "Names Have Memories: History, Semantic Identity and Conflict in Mongolian and Chinese Language Use." Inner Asia 9.1 (2007): 23–39. p. 34 Historia Nurhaci e a formación do Estado manchú A dinastía Qing non foi fundada polo pobo han, que constitúen a maioría da poboación chinesa, senón por un pobo agricultor sedentario coñecido como jurchen, un pobo tungusico que vivía na rexión que agora comprende as provincias chinesas de Jilin e Heilongjiang. Os manchús ás veces confúndense cun pobo nómade, pero non o eran.
A rexión que se convertería no estado Manchú foi fundado por Nurhaci, o xefe dunha tribo menor de jurchen, do clan Aisin Gioro, en Jianzhou a principios do século século XVII. É posible que Nurhaci pasase algún tempo nun fogar Han na súa mocidade, e que chegase a dominar as linguas chinesa e mongol, ademais de ler as novelas chinesas Romance dos Tres Reinos (chinés tradicional: 三國演義; chinés simplificado: 三国演义; pinyin: Sānguó Yǎnyì) e Abeira da auga. Orixinalmente vasalo dos emperadores Ming, Nurhaci embarcouse nunha disputa entre tribos en 1582 que se converteu nunha campaña para unificar ás tribos próximas. Para 1616, consolidara suficientemente a Jianzhou para poder proclamarse Kan do Gran Jin en referencia á dinastía Jurchen anterior. A finais do século século XVI, Nurhaci, orixinalmente un vasalo da dinastía Ming, comezou a organizar as "Oito bandeiras", unidades militares e sociais que incluían elementos de jurchen, Han chinés e mongol. Nurhaci formou os clans jurchen nunha entidade unificada, que renombró como manchús.
Cando os jurchens foron reorganizados por Nurhaci nas Oito bandeiras, moitos clans manchus foron creados artificialmente como un grupo de persoas non relacionadas que fundaron un novo clan manchú (mukun) usando un nome de orixe xeográfica como un topónimo para o seu hala (nome do clan). As irregularidades sobre a orixe do clan jurchen e manchú levaron aos Qing a tratar de documentar e sistematizar a creación de historias para os clans manchú, incluída a fabricación dunha lenda completa sobre a orixe do clan Aisin Gioro ao tomar a mitoloxía do nordés.
Trasladar a súa corte de Jianzhou a Liaodong proporcionou a Nurhaci acceso a máis recursos; tamén o puxo en contacto próximo cos dominios mongois Khorchin nas chairas de Mongolia. Aínda que neste momento a nación mongol, unha vez unida, fragmentarase facía moito tempo en tribos individuais e hostís, estas tribos aínda representaban unha seria ameaza de seguridade para as fronteiras Ming. A política de Nurhaci cara aos khorchines era buscar a súa amizade e cooperación contra os Ming, asegurando a súa fronteira occidental dun poderoso inimigo potencial.Bernard Hung-Kay Luk, Amir Harrak-Contacts between cultures, Volume 4, p.25 miniatura|esquerda|upright|Cabalaría manchú cargando contra a infantaría Ming na batalla de Sarhu en 1619. Algunhas outras contribucións importantes de Nurhaci inclúen ordenar a creación dunha escritura manchú, baseada na escritura mongol, despois de que a escritura jurchen anterior fora esquecida (derivouse da khitan e do chinés). Nurhaci tamén creou o sistema administrativo civil e militar que finalmente se converteu nas Oito bandeiras, o elemento definitorio da identidade manchú e a base para transformar as tribos jurchen libremente tecidas nunha nación. miniatura|esquerda|upright|Un mapa italiano de 1682 que mostra o "Reino dos Nüzhen" ou os "tártaros Jin".