Aryabhata ou Âryabhata (आर्यभट en sánscrito, Āryabhaṭa no sistema AITSAlfabeto Internacional de Transliteración Sánscrita ou AITS (do inglés International Alphabet of Sanskrit Transliteration, IAST), sistema de transliteración que permite a romanización de escrituras índicas sen perda de información.) foi un matemático e astrónomo da era clásica India.
Non existe documentación para determinar exactamente a súa data de nacemento. Parece que naceu contra 476 en Ashmaka. Hai evidencias que suxiren unha viaxe a Kusumapura para realizar estudos superiores. Nesta cidade, na que viviu a maior parte da súa vida é a que o seu comentarista Bhaskara I (no ano 629 d.C.) identifica como Pataliputra (actual Patna), na que morre en 550.
Aryabhata foi sen dúbida o máis grande matemático indio. Foi coñecido polos árabes co nome de Aryabha e, na Europa medieval, co de Ardubarius
O primeiro satélite artificial indio e un cráter da Lúa levan o seu nome.
Obra O libro principal de Aryabhata é Āryabhaṭīya. Outro dos seus libros, o Ārya-Siddhānta ("Siddhānta" era o nome xenérico que se daba ás obras astronómicas da India clásica), non se coñece máis que por traducións e comentarios.
O 'Āryabhaṭīya divídese en catro partes: as constantes astronómicas e a táboa dos senos as matemáticas necesarias para os cálculos a división do tempo e as regras para calcular as lonxitudes dos planetas utilizando as excéntricas e os epiciclos a esfera armilar, as regras concernentes aos problemas de trigonometría e o cálculo das eclipses.
Nel presenta as súas teorías astronómicas e matemáticas nas cales a Terra se considera como xirando ao redor do seu eixe e as distancias dos planetas exprésanse en relación á distancia Terra/Sol, nun sistema heliocéntrico. Aryabhata pensa que os planetas xiran ao redor do Sol seguindo órbitas elípticas. Afirma que a luz emitida pola Lúa e os planetas é a do Sol refectida por estes astros. Así mesmo, explica correctamente as eclipses de Sol e de Lúa, cando a crenza india da época pensaba que estes fenómenos eran causados por un demo, Rahu. No mesmo libro, o día considérase desde unha saída do Sol á seguinte, mentres que no seu Ārya-Siddhānta, cóntao desde unha media noite á seguinte. Dá unha duración de 365 días 6 horas 12 minutos e 30 segundos para o ano, un valor lixeiramente maior que o considerado hoxe como correcto (a diferenza é de tan só algúns minutos).
Aryabhata escribe que rotacións da Terra equivalen a órbitas lunares.
Trátase dunha estimación moi precisa dunha relación astronómica fundamental () que é quizais a constante astronómica máis antiga calculada con tal exactitude.
Aryabhata dá igualmente unha aproximación precisa de π. No Āryabhaṭīya, escribe:
Noutras palabras, . Como trátase dun resultado notábel, con exactitude de case .
Notas
Véxase tamén
Bibliografía Cooke, Roger (1997): The History of Mathematics: A Brief Course. Wiley-Interscience. ISBN 0-471-18082-3. Plofker, Kim (2009): Mathematics in India. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 0-691-12067-6. Thurston, Hugh (1996): Early Astronomy. Nova York: Springer-Verlag. ISBN 0-387-94822-8
Ligazóns externas MacTutor. Univ. of Dt. Andrews. Aryabhata the Elder. Biografía Keller, A. Un comentario indio do século VII. Bhāskara e o gaṇita-pāda do Āryabhaṭīya (tese de doutoramento) Análise do contido matemático do 'Āryabhaṭīya. Jacobs, James Q. The Àryabhatiya of Àryabhata: The oldest exact astronomical constant? Análise do contido astronómico do Āryabhaṭīya.
Categoría:Matemáticos da India Categoría:Astrónomos da India Categoría:Nados en 476 Categoría:Finados en 550