desno|mini|Haworthova projekcija molekule α-D-riboza-5-fosfata Riboza-5-fosfat (R5P, C5H11O8P) je organski kemijski spoj. Molarne je mase 230,11 g·mol−1. Ova pentoza odnosno riboza nastaje kao međuproizvod i proizvod u staničnom metabolizmu putem pentoza-fosfata (PPP). Kao kod mnogih drugih metabolizama ugljikohidrata, od dvaju enantiomera važan je samo D-oblik.
Kao zadnji korak u oksidacijskim reakcijama u putu pentoza-fosfata nastaje ribuloza-5-fosfat. Ovisno o stanju tjelesne stanice, ona se može reverzibilno izomerizirati u ribozu-5-fosfat. U drugim okolnostima ribuloza-5-fosfat može nizom izomerizacija, transaldolacija i transketolacija prijeći u ostale pentoza-fosfate.
U sintezi de novo, nukleotidi nastaju iz jednostavnih preteča, među kojima je riboza-5-fosfat. Iz riboza-5-fosfata i ATP pomoću PRPP sintetaze sintetizira se PRPP, 5-fosforibozil-1-pirofosfat.Mildner, Boris; Biosinteza nukleotida i deoksinukleotida , str. 2, 5, 6, PMF Riboza-5-fosfat igra i važnu ulogu u sintezi koenzima i aminokiselina.
Kinaze pretvaraju nukleozid-monofosfate u nukleozid-trifosfate, pa enzim riboza-fosfat-difosfokinaza pretvara ribozu-5-fosfat u fosforibozil-pirofosfat.
Izvori
Vanjske poveznice PubChem
Kategorija:Organofosforni spojevi Kategorija:Monosaharidi