Donji Varoš je, po starini, drugo naselje u Kotor-Varošu. Kao i ostali varoši u regiji, nastao je uz mjesnu tvrđavu. Naselje Varoš razvijo se uz Kotor, koji je od osnivanja bio mjesto porodice Hrvatinića.Samardžija S. (1983): Četrnaesta srednjobosanska NOU brigada. Skupština opštine Prnjavor, Banja Luka. Petrić N. (2006): Sto pedeset godina moje porodice – 1885-2005. Radnička štampa, Beograd, . Prema izvorima iz austrougarske vladavine, Varoš (uključujući i Donji Varoš) se deklarirao kao imenica muškog roda.Radimsky V. (1892): Ostanci rimskih naseobina u Šipragi i Podbrgju, za tim starobosanski stećci u Šipragi i uz Vrbanju u Bosni. Glasnik Zemaljskog muzeja u Sarajevu, Godina IV, Knjiga I: 75-80.Kreševljaković H. (1950): Kapetani i kapetanije u Bosni i Hercegovini. Godišnjak Istorijskog društva Bosne i Hercegovine, God. II: 89-141, Sarajevo.
Donji Varoš obuhvata sjeveroistočni dio ulice Svetozara Miletića do potoka Uzlomac (desna pritoka Vrbanje). Donji Varoš se brže urbanizirao od naselja Kotor, ispod same tvrđave, a do danas je razvio i industrijsku zonu, posebno u tehnologiji kože i proizvodnji kožne galanterije, kao i obuće.
Pedesetih i šezdesetih godina 20. stoljeća, naziv ovog naselja se spajao sa nazivom Kotor – u Kotorvaroš.
Povijest
Džamija u Donjem Varošu otvorena je 1938. godine, na zemljištu koje je vakufnamom poklonila porodica Imamović. Muho Imamović uvakufio je na dijelu svog posjeda i harem džamije, uključujući i džematsko mezarje. Srpske (para)vojne i policijske snage srušile su džamiju do temelja, 1992.
U anarhiji koja je nastala tokom oslobađanja Kotor Varoša, 1945, ubijeno je 13 mladića (uzrasta 13-18 godina) iz kotorvarskih muslimanskih porodica i hodža Semiz. Za zločin su okrivljeni članovi porodice Fazlić, koji su kasnije degradirani.
Tokom rata u Bosni i Hercegovini (1992-95.), Donji Varoš je zadesila ista sudbina kao i ostala nesrpska naselja u dolini Vrbanje. Vojska Republike Srpske, policijske i paravojne snage su porušili okolna bošnjačka sela, osobito ona uzvodno uz Vrbanju do Kruševa Brda, kao i sva bošnjačka sela nizvodno do Banje Luke.Gutman R. (1993): A witness to genocide: The 1993 Pulitzer Prize-Winning Dispatches on the "Ethnic Cleansing" of Bosnia. Macmillan Publishing Company, Inc., New York, .Beč J. (1997): Pucanje duše. Samizdat B92, Beograd, .Fena, Agencija (2013): Obilježavanje 21. godišnjice stradanja Bošnjaka u Kotor-Varoši – Još se traži 277 osoba. Avaz, 03. 11. 2013. Lokalno stanovništvo je ubijano, a glavnina je protjerana.
Stanovništvo Kao posebna popisna jedinica, Varoš se prvi puta izdvaja 1931. godine.
Kotor-VarošNaselje↓/Religija→MuhamedovciIstočno-pravoslavni Rimo-katoliciJevreji Ukupno Čepak 10 15236 –261Kotor katolički(Zagrađe)–7 104–111Kotor turski184 5 20 209 418Kotorište6 422011250Slatina na Vrbanji– –69–69Varoš270 219–300Ukupno47090639 2101409
Poznatije starosjedilačke prodice iz Donjeg Varoša su:
Alibegović, Beganović. Čauš, Čaušević, Hadžiselimović, Hozić, Imamović, Karaselimović, Mehmedović, Memišević, Omerkadić, Selman, Spahić, Šugić, Zaimović i druge
Vidi također Varoš Kotor Kotor-Varoš
Izvori
Kategorija:Naselja u Republici Srpskoj