Virusi su metabolički neaktivne i zarazne čestice na granici nežive prirode i živog svijeta. Nemaju stanične dijelove već potpuno ovise o mehanizmu stvaranja energije i bjelančevina stanica domaćina.

Na postojanje virusa je prvi upozorio ruski biolog Dmitrij Josifovič Ivanovski koji je tijekom istraživanja mozaične bolesti duhana, filtratom soka bolesne biljke oslobođenim od bakterija, uspio zaraziti zdravu biljku. Smatrao je da se radi o bakterijskom otrovu. Kasnije će Nizozemac Martinus Beijerinck ustvrditi da je riječ o novom, do tada nepoznatom obliku uzročnika bolesti za koji će upotrijebiti latinski naziv virus. Istraživanja virusne morfologije, njihova kemijskog sastava i umnožavanja su uznapredovala otkrićem elektronskog mikroskopa (veličina virusa se kreće između 20 i 300 nm) i uvođenjem novih metoda. U drugoj polovici 20. stoljeća počinje intenzivan uzgoj staničnih kultura što je omogućilo otkrivanje novih vrsta virusa.

Građa Virusnu česticu (virion, 5) čini nukleokapsida (4) koju tvori: lijevo|380px nukleinska kiselina (DNK ili RNK) (2) – sadrži nasljedne upute potrebne za umnožavanje virusa (vidi niže), pa tvori virusni genom. Značajna je za infekcioznost virusa. kapsida (1) – proteinska ljuska koja obavija nukleinsku kiselinu od djelovanja enzima stanice. Građena je od kapsomera (3) i nositelj je virusnih antigena.

Neki su virusi obavijeni lipidskom ovojnicom (6) koja potječe od stanice u kojoj se umnožavaju. Iz nje strše glikoproteinski izdanci (7) kojima se virus prihvaća na stanicu primatelja. Takvi su npr. virusi gripe, bjesnoće i HIV. Slika prikazuje građu neovijenog (A) i ovijenog (B) virusa.

Građa većine virusa se zasniva na jednom od načela simetrije: zavojito (spiralno) – virusi štapićastog oblika, kapsomeri različitih veličina izometrično – kuglasti virusi, jednaki kapsomeri

Umnožavanje

Umnožavanje (replikacija) virusa je enzimski proces prepisivanja vlastitog genoma kojeg čini jedna od nukleinskih kiselina. Ono se razlikuje od razmnožavanja ostalih mikrorganizama jer se odvija samo u živoj i primjenjivoj stanici. Za vrijeme umnožavanja virusa nastaju promjene na površini i u unutrašnjosti inficirane stanice. Ciklus umnožavanja u osnovi izgleda ovako: pričvršćivanje virusa na površinu stanice s odgovarajućim receptorima (adsorpcija) prodiranje virusa kroz staničnu membranu u stanicu (penetracija) razgradnja kapside i aktivacija nukleinske kiseline iskorištavanje stanične sinteze bjelančevina i nukleinske kiseline za prijenos svoje nasljedne upute (biosinteza) stvaranje nukleokapside (sastavljanje viriona) izlazak iz inficirane stanice (lizom ili pupanjem)

Viroidi i prioni

Viroidi su infektivne čestice manje od virusa koje se sastoje samo od jednolančane RNK, a ne posjeduju kapsidu. Uzročnici su bolesti biljaka.

Prioni su sastavljeni samo od bjelančevina, pa su najotporniji na djelovanje fizikalnih i kemijskih činitelja. Uzročnici su promjena središnjeg živčanog sustava (kravlje ludilo).

Rodovi virusa

Podaci za 2012 godinu navode sljedeće rodove virusa

Alfamovirus Allexivirus Allolevivirus Alphabaculovirus Alphacryptovirus Alphaentomopoxvirus Alphalipothrixvirus Alphanodavirus Alphapapillomavirus Alpharetrovirus Alphavirus Amdovirus Ampelovirus Ampullavirus Anellovirus Anulavirus Aphthovirus Apscaviroid Aquabirnavirus Aquareovirus Arenavirus Arterivirus Ascovirus Asfivirus Atadenovirus Aureusvirus Avastrovirus Avenavirus Aviadenovirus Avibirnavirus Avihepadnavirus Avipoxvirus Avsunviroid Avulavirus Babuvirus Badnavirus Barnavirus Bdellomicrovirus Begomovirus Benyvirus Betabaculovirus Betacryptovirus Betaentomopoxvirus Betalipothrixvirus Betanodavirus Betapapillomavirus Betaretrovirus Betatetravirus Blosnavirus Bocavirus Bornavirus Bracovirus Brevidensovirus Bromovirus Bymovirus C2-like viruses Capillovirus Capripoxvirus Cardiovirus Cardoreovirus Carlavirus Carmovirus Caulimovirus Cavemovirus Cervidpoxvirus Cheravirus Chlamydiamicrovirus Chloriridovirus Chlorovirus Chrysovirus Circovirus Citrivirus Closterovirus Cocadviroid Coccolithovirus Coleviroid Coltivirus Comovirus Coronavirus Corticovirus Crinivirus Cripavirus Cucumovirus Curtovirus Cypovirus Cystovirus Cytomegalovirus Cytorhabdovirus Deltabaculovirus Deltalipothrixvirus Deltapapillomavirus Deltaretrovirus Deltavirus Densovirus Dependovirus Dianthovirus Dinovernavirus Ebolavirus Elaviroid Enamovirus Endornavirus Enterovirus Entomobirnavirus Ephemerovirus Epsilonpapillomavirus Epsilonretrovirus Erbovirus Errantivirus Erythrovirus Etapapillomavirus Fabavirus Fijivirus Flavivirus Foveavirus Furovirus Fusellovirus Gammabaculovirus Gammaentomopoxvirus Gammalipothrixvirus Gammapapillomavirus Gammaretrovirus Giardiavirus Globulovirus Guttavirus Gyrovirus Hantavirus Hemivirus Henipavirus Hepacivirus Hepatovirus Hepevirus Hordeivirus Hostuviroid Hypovirus Ichnovirus Ictalurivirus Idaeovirus Idnoreovirus Iflavirus Ilarvirus Iltovirus Influenzavirus a Influenzavirus b Influenzavirus c Inovirus Iotapapillomavirus Ipomovirus Iridovirus Isavirus Iteravirus Kappapapillomavirus Kobuvirus L5-like viruses Lagovirus Lambda-like viruses Lambdapapillomavirus Leishmaniavirus Lentivirus Leporipoxvirus Levivirus Luteovirus Lymphocryptovirus Lymphocystivirus Lyssavirus Macavirus Machlomovirus Macluravirus Maculavirus Mamastrovirus Mandarivirus Marafivirus Marburgvirus Mardivirus Marnavirus Mastadenovirus Mastrevirus Megalocytivirus Metapneumovirus Metavirus Microvirus Mimivirus Mimoreovirus Mitovirus Molluscipoxvirus Morbillivirus Mu-like viruses Mupapillomavirus Muromegalovirus Mycoreovirus N15-like viruses N4-like viruses Nairovirus Nanovirus Narnavirus Necrovirus Nepovirus Norovirus Novirhabdovirus Nucleorhabdovirus Nupapillomavirus Okavirus Oleavirus Omegatetravirus Omicronpapillomavirus Ophiovirus Orbivirus Orthobunyavirus Orthohepadnavirus Orthopoxvirus Orthoreovirus Oryzavirus Ostreavirus Ourmiavirus P1-like viruses P22-like viruses P2-like viruses Panicovirus Parapoxvirus Parechovirus Partitivirus Parvovirus Pecluvirus Pefudensovirus Pelamoviroid Percavirus Pestivirus Petuvirus Phaeovirus Phi29-like viruses Phic31-like viruses Phih-like viruses Phlebovirus Phytoreovirus Picobirnavirus Pipapillomavirus Plasmavirus Plectrovirus Pneumovirus Polemovirus Polerovirus Polyomavirus Pomovirus Pospiviroid Potexvirus Potyvirus Prasinovirus Proboscivirus Prymnesiovirus Pseudovirus Psim1-like viruses Ranavirus Raphidovirus Respirovirus Rhadinovirus Rhizidiovirus Roseolovirus Rotavirus Rubivirus Rubulavirus Rudivirus Rymovirus Sadwavirus Salterprovirus Sapovirus Seadornavirus Semotivirus Sequivirus Siadenovirus Simplexvirus Sirevirus Sobemovirus Soymovirus Sp01-like viruses Spiromicrovirus Spumavirus Suipoxvirus T1-like viruses T4-like viruses T5-like viruses T7-like viruses Tectivirus Tenuivirus Teschovirus Thetapapillomavirus Thogotovirus Tobamovirus Tobravirus Tombusvirus Topocuvirus Torovirus Tospovirus Totivirus Trichovirus Tritimovirus Tungrovirus Tymovirus Umbravirus Varicellovirus Varicosavirus Vesiculovirus Vesivirus Vitivirus Waikavirus Whispovirus Xipapillomavirus Yatapoxvirus Zetapapillomavirus

Vidi još Virusna neuraminidaza Izvori

Kategorija:Aphanobionta