__TOC__ Označavanjem cementa označava se vrsta cementa, njegova kvaliteta, vrsta sastojaka i uporabljivost.

Osnovna označavanje cementa je po normi HRN EN 197-1 (trenutno važeća norma). U Hrvatskoj su do prije uvođenja HRN EN 197-1 vrijedile stare norma koje su također navedene a u međunarodnoj literaturi se koristi i označavanje prema ASTM (American Society for Testing and Materials)

Označavanje cementa po normi HRN EN 197-1

Glavne vrste Naziv Oznaka Napomena CEM I Portland cement CEM I CEM II Portland cement s dodatkom zgure CEM II/A-S CEM II/B-S CEM II Portland cement s dodatkom pucolana CEM II/A-PCEM II/B-PCEM II/A-QCEM II/B-Q CEM II Portland cement s dodatkom SiO2 prašine CEM II/A-D CEM II Portland cement s dodatkom letećeg pepela CEM II/A-VCEM II/B-VCEM II/A-WCEM II/B-W CEM II Portland cement s dodatkom pečenog škriljevca CEM II/A-TCEM II/B-T CEM II Portland cement s dodatkom vapnenca CEM II/A-LCEM II/B-LCEM II/A-LLCEM II/B-LL CEM II Portland miješani cement (miješani dodatak) CEM II/A-MCEM II/B-M CEM III Metalurški cement s 35-65 % zgureMetalurški cement s 66-80 % zgureMetalurški cement s 81-95 % zgure CEM III/ACEM III/BCEM III/C CEM IV Pucolanski cement s 11-35 % pucolanaPucolanski cement s 36-55 % pucolana CEM IV/ACEM IV/B Mogu se upotrijebiti sve vrste pucolanaCEM V Miješani cement s 16-30% zgure i 18-30% pucolanaMiješani cement s 31-50% zgure i 31-51 % pucolana CEM V/ACEM V/BMogu se upotrijebiti zgura i pucolani (P, Q, V)

Značenje oznaka Osnovne oznake: CEM I – portland cement CEM II – portland cement s miješanim dodatkom CEM III – cement sa zgurom visokih peći (metalurški cement) CEM IV – pucolanski cement CEM V – miješani cement

Oznake dodataka:

S – granulirana zgura (troska) visokih peći D – elektrofilterski SiO2 prah (silica fume) P – prirodni pucolan Q – prirodni pucolan termički obrađen V – leteći pepeo pucolanskih svojstava W – leteći pepeo pucolanskih i hidrauličnih svojstava T – škriljevac pečen na oko 800 stupnjeva Celzijusa LL – vapnenac s najviše 0,20 % ugljika organskog porijekla L – vapnenac s najviše 0,50 % ugljika organskog porijekla M – mješavina dodataka

Svi cementi mogu sadržavati do 5% drugih mineralnih dodataka. Postoci se računaju od ukupne mase cementa uključujući i gips.

Oznake količine dodataka:

Miješani portland cement se proizvodi s dvije standardne količine dodatka a oznake su:

A – portland cement s 6 -20 % dodatka B – portland cement s 21-35 % dodatka

Oznake klase cementa:

Klase cementa su 32,5, 42,5 i 52,5 MPa

Oznake brzine prirasta čvrstoće:

N – normalna čvrstoća R – visoka rana čvrstoća – minimalna čvrstoća na pritisak koju cement mora postići nakon dva dana.

Primjeri oznaka: Portland cement EN 197 –CEM I 42,5 R Portland cement s vapnencem EN 197 – CEM II/A-L 32,5 N Portland miješani cement EN 197 – CEM II/A-M (S-V-L) 32,5 R Miješani cement EN 197 – CEM V/A (S-V) 32,5 N

Oznake u zagradama označavaju vrstu miješanih dodataka.

Oznake prema HRN (stare oznake)

Klase cementa su 25, 35, 45, 55, 65, 75 Mpa

Formula označavanje je A x B – k gdje A označava vrstu cementa, B vrstu dodatka, x količinu dodatka u postocima ukupne mase cementa i k klasu cementa.

Portland cementi

Označavaju se slovima PC a klase su 25, 35, 45, 55 a vrste su

Naziv Oznaka Čisti portland cement PC –k Portland cement s dodatkom do 15 % zgure PC 15 z –k Portland cement s dodatkom 15-30% zgure PC 30 z – k Portland cement s dodatkom do 15 % pucolana PC 15 p – k Portland cement s dodatkom 15-30 % pucolana PC 30 p – k Portland cement s najviše 15 % miješanog dodatka PC 15 dz –k Portland cement s najviše 15 % miješanog dodatka PC 15 dp - k Portland cement s 15 do 30 % miješanog dodatka PC 30 dz – k Portland cement s 15 do 30 % miješanog dodatka PC 30 dp - k

Oznake: d – miješani dodatak p – pucolan z - zgura

Oznake po brzini prirasta čvrstoće:

S – spori prirast čvrstoće definirana minimalna čvrstoća na pritisak koju cement mora postići kod starosti 3 ili 7 dana B – brzi prirast čvrstoće definirana minimalna čvrstoća na pritisak koju cement mora postići kod starosti od 3

Metalurški i pucolanski cementi

Cementi koji osim portland cementnog klinkera sadrže preko 30 % zgure odnosno pucolana, a vrste su:

Naziv Oznaka Metalurški cement M–k Metalurški cement s dodatkom pucolana Mp – k Pucolanski cement P - k

Cementi niske topline hidratacije

Osnovna oznaka je N, klase su 25 i 35, a postoje tri vrste:

- portland (PC) niske topline hidratacije - metalurški (M) niske topline hidratacije - pucolanski (P) niske topline hidratacije

Svaka vrsta može biti s jednim ili oba dodatka (zgura, pucolan). Količina svakog dodatka se točno navodi ali nije u granicama kao kod ostalih cemenata.

Primjer: NPC 20z 5p – 35 ili NM 55z – 25

Sulfatno otporni cementi

Nose oznaku S a klase su 25, 35, 45, postoje dvije vrste:

Naziv Oznaka Sulfatno otporni portland cement SPC – k Sulfatno otporni metalurški cement SM – k

Bijeli cement

Bijeli cement je portland cement bijele boje, označava se s B a klase su 25, 35, 45, 55. Iza oznake klase navodi se oznaka kategorije bjeline A, B ili C. Bjelina se određuje na temelju količine reflektirane svjetlosti od površine uzorka cementa, najčistija bijela boja je kategorije A. Cement A ima najmanje 80% bjeline potpuno bijelog barijevog sulfata, cement B 75 % a cement C 70 % te bjeline.

Primjer: BPC – 35 B ili BPC -35 A

Aluminatni cement

Označava se s AC a klase su 65 i 75.

Primjer: AC -65

Označavanje cemanta prema ASTM (American Society for Testing and Materials)

Tip I – običan odn. normalni cement. Koristi se u situacijama kad se ne traže posebna svojstva koja imaju ostali tipovi cementa. Obično sadrži najmanje 50% C3S i 10% C3A, postiže visoku čvrstoću nakon 28 dana i razvija puno topline. Tip II – cement opće namjene. Ima najširu primjenu u građevinarstvu, gotovo za većinu radova. Obično sadrži podjednaku količinu C3S i C2S te maksimalno 8%C3A Tip III – cement visoke početne čvrstoće. Koristi se u situacijama gdje su potrebne visoke čvrstoće nakon tri dana. Obično sadrži najmanje 60% C3S i do 15 % C3A Tip IV – cement niske topline hidratacije. Koristi se kod masivnih građevina. Uglavnom se proizvodi po narudžbi. Sadržava do 60 % C2S i što manje moguće C3S i C3A. Tip V – sulfatno otporni cement. Koristi se za na mjestima koji su u stalnom kontaktu s vodama koje sadržaju sulfate. Uglavnom se proizvodi po narudžbi. Sadržava najviše 5 % C3A radi sprečavanja stvaranja etringita u očvrslom betonu.

Literatura

Vladimir Marčelja: Beton i komponente (4. izdanje, Danjar Zagreb) Petar Krstulović: Svojstva i tehnologija betona (Građevinski fakultet Sveučilišta u Splitu)

Kategorija:Cement